2 Mambo Ya Nyakati 34

约西亚登基的时候年八岁，在耶路撒冷作王三十一年。

yuē xī yà dēng jī de shí hòu nián bā suì ， zài yē lù sā lěng zuò wáng sān shí yī nián 。

Yosia alikuwa na miaka minane alipoanza kutawala, naye akatawala huko Yerusalemu miaka thelathini na mmoja.

他行耶和华眼中看为正的事，效法他祖大卫所行的，不偏左右。

tā xíng yē hé huá yǎn zhōng kàn wèi zhèng de shì ， xiào fǎ tā zǔ dà wèi suǒ xíng de ， bù piān zuǒ yòu 。

Akafanya yaliyo mema machoni pa Bwana na kuenenda katika njia za Daudi baba yake, hakugeuka upande wa kuume wala wa kushoto.

他作王第八年，尚且年幼，就寻求他祖大卫的 神。到了十二年才洁净犹大和耶路撒冷，除掉邱坛、木偶、雕刻的像，和铸造的像。

tā zuò wáng dì bā nián ， shàng qiě nián yòu ， jiù xún qiú tā zǔ dà wèi de shén 。 dào le shí èr nián cái jié jìng yóu dà hé yē lù sā lěng ， chú diào qiū tán 、 mù ǒu 、 diāo kè de xiàng ， hé zhù zào de xiàng 。

Katika mwaka wa nane wa utawala wake, alipokuwa angali bado mdogo, alianza kumtafuta Mungu wa Daudi baba yake. Katika mwaka wake wa kumi na mbili alianza kusafisha mahali pa juu pa kuabudia miungu pa Yuda na Yerusalemu, akiondoa nguzo za Ashera, sanamu za kuchonga na vinyago vya kusubu.

众人在他面前拆毁巴力的坛，砍断坛上高高的日像，又把木偶和雕刻的像，并铸造的像打碎成灰，撒在祭偶像人的坟上，

zhòng rén zài tā miàn qián chāi huǐ bā lì de tán ， kǎn duàn tán shàng gāo gāo de rì xiàng ， yòu bǎ mù ǒu hé diāo kè de xiàng ， bìng zhù zào de xiàng dǎ suì chéng huī ， sā zài jì ǒu xiàng rén de fén shàng ，

Mbele ya macho yake, wakazibomoa madhabahu za Mabaali, wakazivunja madhabahu za kufukizia uvumba zilizokuwa zimesimama juu yake, wakazivunja nguzo za Ashera, sanamu na vinyago. Hivi alivivunja vipande vipande na kuvisambaza juu ya makaburi ya waliokuwa wamevitolea kafara.

将他们祭司的骸骨烧在坛上，洁净了犹大和耶路撒冷；

jiāng tā men jì sī de hái gǔ shāo zài tán shàng ， jié jìng le yóu dà hé yē lù sā lěng ；

Akachoma mifupa ya makuhani wao juu ya madhabahu zao na kwa njia hiyo akaitakasa Yuda na Yerusalemu.

又在玛拿西、以法莲、西缅、拿弗他利各城，和四围破坏之处，都这样行；

yòu zài mǎ ná xī 、 yǐ fǎ lián 、 xī miǎn 、 ná fú tā lì gè chéng ， hé sì wéi pò huài zhī chù ， dōu zhè yàng xíng ；

Katika miji ya Manase, Efraimu na Simeoni, hadi Naftali na kwenye magofu yanayoizunguka,

又拆毁祭坛，把木偶和雕刻的像打碎成灰，砍断以色列遍地所有的日像，就回耶路撒冷去了。

yòu chāi huǐ jì tán ， bǎ mù ǒu hé diāo kè de xiàng dǎ suì chéng huī ， kǎn duàn yǐ sè liè biàn dì suǒ yǒu de rì xiàng ， jiù huí yē lù sā lěng qù le 。

akavunja madhabahu na nguzo za Ashera na kuzipondaponda hizo sanamu hadi zikawa unga na kukata vipande vipande madhabahu zote za kufukizia uvumba katika Israeli yote. Kisha akarudi Yerusalemu.

约西亚王十八年，净地净殿之后，就差遣亚萨利雅的儿子沙番、邑宰玛西雅、约哈斯的儿子史官约亚去修理耶和华—他 神的殿。

yuē xī yà wáng shí bā nián ， jìng dì jìng diàn zhī hòu ， jiù chāi qiǎn yà sà lì yǎ de ér zi shā fān 、 yì zǎi mǎ xī yǎ 、 yuē hā sī de ér zi shǐ guān yuē yà qù xiū lǐ yē hé huá — tā shén de diàn 。

Katika mwaka wa kumi na nane wa utawala wa Yosia, ili kutakasa nchi na Hekalu, akawatuma Shafani, mwana wa Azalia na Maaseya mtawala wa mji, pamoja na Yoa mwana wa Yoahazi, mwandishi ili kukarabati Hekalu la Bwana Mungu wake.

他们就去见大祭司希勒家，将奉到 神殿的银子交给他；这银子是看守殿门的利未人从玛拿西、以法莲，和一切以色列剩下的人，以及犹大、便雅悯众人，并耶路撒冷的居民收来的。

tā men jiù qù jiàn dà jì sī xī lè jiā ， jiāng fèng dào shén diàn de yín zi jiāo gěi tā ； zhè yín zi shì kān shǒu diàn mén de lì wèi rén cóng mǎ ná xī 、 yǐ fǎ lián ， hé yí qiè yǐ sè liè shèng xià de rén ， yǐ jí yóu dà 、 biàn yǎ mǐn zhòng rén ， bìng yē lù sā lěng de jū mín shōu lái de 。

Wakamwendea Hilkia kuhani mkuu na kumpa fedha ambazo zilikuwa zimeletwa ndani ya Hekalu la Bwana ambazo Walawi waliokuwa mabawabu walikuwa wamezikusanya kutoka kwa watu wa Manase, Efraimu na mabaki wote wa Israeli kutoka kwa watu wote wa Yuda na Benyamini na wakazi wa Yerusalemu.

又将这银子交给耶和华殿里督工的，转交修理耶和华殿的工匠，

yòu jiāng zhè yín zǐ jiāo gěi yē hé huá diàn lǐ dū gōng de ， zhuǎn jiāo xiū lǐ yē hé huá diàn de gōng jiàng ，

Kisha wakazikabidhi hizo fedha kwa watu waliowekwa ili kusimamia kazi ya Hekalu la Bwana. Hawa watu waliwalipa wafanyakazi waliokarabati na kutengeneza Hekalu lipate kurudi katika hali yake.

就是交给木匠、石匠，买凿成的石头和架木与栋梁，修犹大王所毁坏的殿。

jiù shì jiāo gěi mù jiàng 、 shí jiàng ， mǎi záo chéng de shí tou hé jià mù yǔ dòng liáng ， xiū yóu dà wáng suǒ huǐ huài de diàn 。

Wakawapa pia mafundi seremala na waashi fedha ili kununua mawe yaliyochongwa, mbao kwa ajili ya kufungia na boriti kwa ajili ya majengo ambayo wafalme wa Yuda walikuwa wameyaacha yakawa magofu.

这些人办事诚实，督工的是利未人米拉利的子孙雅哈、俄巴底；督催的是哥辖的子孙撒迦利亚、米书兰；还有善于作乐的利未人。

zhè xiē rén bàn shì chéng shí ， dū gōng de shì lì wèi rén mǐ lā lì de zǐ sūn yǎ hā 、 é bā dǐ ； dū cuī de shì gē xiá de zǐ sūn sā jiā lì yà 、 mǐ shū lán ； hái yǒu shàn yú zuò lè de lì wèi rén 。

Watu wakafanya kazi kwa uaminifu. Waliokuwa wamewekwa juu yao ili kuwaelekeza ni Yahathi na Obadia, Walawi wa uzao wa Merari, Zekaria na Meshulamu, waliotoka kwenye uzao wa Kohathi. Walawi wote waliokuwa na ufundi wa kupiga ala za uimbaji,

他们又监管扛抬的人，督催一切做工的。利未人中也有作书记、作司事、作守门的。

tā men yòu jiān guǎn káng tái de rén ， dū cuī yí qiè zuò gōng de 。 lì wèi rén zhōng yě yǒu zuò shū jì 、 zuò sī shì 、 zuò shǒu mén de 。

wakawa wasimamizi wa vibarua na kuwaongoza wale waliofanya kila aina ya kazi. Baadhi ya Walawi walikuwa waandishi, maafisa na mabawabu.

他们将奉到耶和华殿的银子运出来的时候，祭司希勒家偶然得了摩西所传耶和华的律法书。

tā men jiāng fèng dào yē hé huá diàn de yín zi yùn chū lái de shí hòu ， jì sī xī lè jiā ǒu rán dé le mó xī suǒ chuán yē hé huá de lǜ fǎ shū 。

Wakati walikuwa wakizitoa nje fedha zilizokuwa zimetolewa kwenye Hekalu la Bwana, kuhani Hilkia akakipata kile Kitabu cha Sheria ya Bwana kilichokua kimetolewa kwa mkono wa Mose.

希勒家对书记沙番说：「我在耶和华殿里得了律法书。」遂将书递给沙番。

xī lè jiā duì shū jì shā fān shuō ：「 wǒ zài yē hé huá diàn lǐ dé le lǜ fǎ shū 。」 suì jiāng shū dì gěi shā fān 。

Hilkia akamwambia Shafani mwandishi, “Nimekipata Kitabu cha Sheria ndani ya Hekalu la Bwana.” Akampa Shafani kile Kitabu.

沙番把书拿到王那里，回复王说：「凡交给仆人们办的都办理了。

shā fān bǎ shū ná dào wáng nà lǐ ， huí fù wáng shuō ：「 fán jiāo gěi pú rén men bàn de dōu bàn lǐ le 。

Kisha Shafani akakipeleka kile Kitabu kwa mfalme na kumwambia, “Maafisa wako wanafanya kila kitu kama walivyokabidhiwa kufanya.

耶和华殿里的银子倒出来，交给督工的和匠人的手里了。」

yē hé huá diàn lǐ de yín zi dǎo chū lái ， jiāo gěi dū gōng de hé jiàng rén de shǒu lǐ le 。」

Wamelipa fedha zilizokuwa katika Hekalu la Bwana na wamewakabidhi wasimamizi na wafanyakazi.”

书记沙番又对王说：「祭司希勒家递给我一卷书。」沙番就在王面前读那书。

shū jì shā fān yòu duì wáng shuō ：「 jì sī xī lè jiā dì gěi wǒ yí juàn shū 。」 shā fān jiù zài wáng miàn qián dú nà shū 。

Kisha Shafani mwandishi akamwarifu mfalme kuwa, “Kuhani Hilkia amenipa Kitabu.” Naye Shafani akakisoma mbele ya mfalme.

王听见律法上的话，就撕裂衣服，

wáng tīng jiàn lǜ fǎ shàng de huà ， jiù sī liè yī fu ，

Mfalme aliposikia yale maneno ya Sheria, akayararua mavazi yake.

吩咐希勒家与沙番的儿子亚希甘、米迦的儿子亚比顿、书记沙番，和王的臣仆亚撒雅说：

fēn fù xī lè jiā yǔ shā fān de ér zi yà xī gān 、 mǐ jiā de ér zi yà bǐ dùn 、 shū jì shā fān ， hé wáng de chén pú yà sā yǎ shuō ：

Akatoa maagizo haya kwa Hilkia, Ahikamu mwana wa Shafani, Abdoni mwana wa Mika, Shafani mwandishi na Asaya mtumishi wa mfalme,

「你们去为我、为以色列和犹大剩下的人，以这书上的话求问耶和华；因我们列祖没有遵守耶和华的言语，没有照这书上所记的去行，耶和华的烈怒就倒在我们身上。」

「 nǐ men qù wèi wǒ 、 wèi yǐ sè liè hé yóu dà shèng xià de rén ， yǐ zhè shū shàng de huà qiú wèn yē hé huá ； yīn wǒ men liè zǔ méi yǒu zūn shǒu yē hé huá de yán yǔ ， méi yǒu zhào zhè shū shàng suǒ jì de qù xíng ， yē hé huá de liè nù jiù dǎo zài wǒ men shēn shàng 。」

“Nendeni mkamuulize Bwana kwa ajili yangu na kwa ajili ya mabaki walioko Israeli na Yuda kuhusu yale yaliyoandikwa ndani ya kitabu hiki ambacho kimepatikana. Hasira ya Bwana ni kubwa mno ambayo imemwagwa juu yetu kwa sababu baba zetu hawakulishika neno la Bwana wala hawajatenda kulingana na yale yote yaliyoandikwa katika Kitabu hiki.”

于是，希勒家和王所派的众人都去见女先知户勒大。户勒大是掌管礼服沙龙的妻，沙龙是哈斯拉的孙子、特瓦的儿子。户勒大住在耶路撒冷第二区；他们请问于她。

yú shì ， xī lè jiā hé wáng suǒ pài de zhòng rén dōu qù jiàn nǚ xiān zhī hù lè dà 。 hù lè dà shì zhǎng guǎn lǐ fú shā lóng de qī ， shā lóng shì hā sī lā de sūn zi 、 tè wǎ de ér zi 。 hù lè dà zhù zài yē lù sā lěng dì èr qū ； tā men qǐng wèn yú tā 。

Hilkia pamoja na wale wote mfalme aliokuwa amewatuma pamoja naye wakaenda kuzungumza na nabii mke aitwaye Hulda, aliyekuwa mke wa Shalumu mwana wa Tokhathi, mwana wa Hasra mtunzaji wa chumba cha mavazi. Hulda aliishi Yerusalemu, katika Mtaa wa Pili.

她对他们说：「耶和华—以色列的 神如此说：『你们可以回复那差遣你们来见我的人说，

tā duì tā men shuō ：「 yē hé huá — yǐ sè liè de shén rú cǐ shuō ：『 nǐ men kě yǐ huí fù nà chāi qiǎn nǐ men lái jiàn wǒ de rén shuō ，

Akawaambia, “Hivi ndivyo asemavyo Bwana, Mungu wa Israeli: Mwambieni yule mtu aliyewatuma ninyi kwangu,

耶和华如此说：我必照着在犹大王面前所读那书上的一切咒诅，降祸与这地和其上的居民；

yē hé huá rú cǐ shuō ： wǒ bì zhào zhe zài yóu dà wáng miàn qián suǒ dú nà shū shàng de yí qiè zhòu zǔ ， jiàng huò yǔ zhè dì hé qí shàng de jū mín ；

‘Hivi ndivyo asemavyo Bwana: Nitaleta maafa juu ya mahali hapa na watu wake, laana zote zilizoandikwa ndani ya hicho kitabu ambazo zimesomwa mbele ya mfalme wa Yuda.

因为他们离弃我，向别神烧香，用他们手所做的惹我发怒，所以我的忿怒如火倒在这地上，总不息灭。』

yīn wèi tā men lí qì wǒ ， xiàng bié shén shāo xiāng ， yòng tā men shǒu suǒ zuò de rě wǒ fā nù ， suǒ yǐ wǒ de fèn nù rú huǒ dǎo zài zhè dì shàng ， zǒng bù xī miè 。』

Kwa sababu wameniacha mimi na kufukiza uvumba kwa miungu mingine na kunighadhibisha kwa kazi yote ya mikono yao, hivyo hasira yangu itamwagwa juu ya mahali hapa, wala haitatulizwa.’

然而差遣你们来求问耶和华的犹大王，你们要这样回复他说：『耶和华—以色列的 神如此说：至于你所听见的话，

rán ér chà qiǎn nǐ men lái qiú wèn yē hé huá de yóu dà wáng ， nǐ men yào zhè yàng huí fù tā shuō ：『 yē hé huá — yǐ sè liè de shén rú cǐ shuō ： zhì yú nǐ suǒ tīng jiàn de huà ，

Mwambieni mfalme wa Yuda, ambaye amewatuma kumuuliza Bwana, ‘Hivi ndivyo asemavyo Bwana, Mungu wa Israeli kuhusu maneno uliyoyasikia:

就是听见我指着这地和其上居民所说的话，你便心里敬服，在我面前自卑，撕裂衣服，向我哭泣，因此我应允了你。这是我—耶和华说的。

jiù shì tīng jiàn wǒ zhǐ zhe zhè dì hé qí shàng jū mín suǒ shuō de huà ， nǐ biàn xīn lǐ jìng fú ， zài wǒ miàn qián zì bēi ， sī liè yī fú ， xiàng wǒ kū qì ， yīn cǐ wǒ yīng yǔn le nǐ 。 zhè shì wǒ — yē hé huá shuō de 。

Kwa kuwa moyo wako ulikuwa msikivu na ulijinyenyekeza mbele za Mungu uliposikia kile nilichosema dhidi ya mahali hapa na watu wake na kwa sababu ulijinyenyekeza mbele zangu na uliyararua mavazi yako na kulia mbele zangu, nimekusikia, asema Bwana.

我必使你平平安安地归到坟墓，到你列祖那里，我要降与这地和其上居民的一切灾祸，你也不至亲眼看见。』」他们就回复王去了。

wǒ bì shǐ nǐ píng píng ān ān dì guī dào fén mù ， dào nǐ liè zǔ nà lǐ ， wǒ yào jiàng yǔ zhè dì hé qí shàng jū mín de yí qiè zāi huò ， nǐ yě bú zhì qīn yǎn kàn jiàn 。』」 tā men jiù huí fù wáng qù le 。

Basi nitakukusanya kwa baba zako, nawe utazikwa kwa amani. Macho yako hayataona maafa yote nitakayoleta juu ya mahali hapa na juu ya wote wanaoishi hapa.’ ” Kwa hiyo wakampelekea mfalme jibu lake.

王差遣人招聚犹大和耶路撒冷的众长老来。

wáng chāi qiǎn rén zhāo jù yóu dà hé yē lù sā lěng de zhòng zhǎng lǎo lái 。

Kisha mfalme akawaita pamoja wazee wote wa Yuda na Yerusalemu.

王和犹大众人，与耶路撒冷的居民，并祭司利未人，以及所有的百姓，无论大小，都一同上到耶和华的殿；王就把殿里所得的约书念给他们听。

wáng hé yóu dà zhòng rén ， yǔ yē lù sā lěng de jū mín ， bìng jì sī lì wèi rén ， yǐ jí suǒ yǒu de bǎi xìng ， wú lùn dà xiǎo ， dōu yì tóng shàng dào yē hé huá de diàn ； wáng jiù bǎ diàn lǐ suǒ dé de yuē shū niàn gěi tā men tīng 。

Akapanda kwenda hekaluni mwa Bwana pamoja na watu wa Yuda, watu wa Yerusalemu, makuhani na Walawi, watu wote, wakubwa kwa wadogo. Akasoma wakiwa wanasikia maneno yote ya Kitabu cha Agano, ambacho kilikuwa kimepatikana katika Hekalu la Bwana.

王站在他的地位上，在耶和华面前立约，要尽心尽性地顺从耶和华，遵守他的诫命、法度、律例，成就这书上所记的约言；

wáng zhàn zài tā de dì wèi shàng ， zài yē hé huá miàn qián lì yuē ， yào jìn xīn jìn xìng dì shùn cóng yē hé huá ， zūn shǒu tā de jiè mìng 、 fǎ dù 、 lǜ lì ， chéng jiù zhè shū shàng suǒ jì de yuē yán ；

Mfalme akasimama karibu na nguzo yake na kufanya upya Agano mbele za Bwana ili kumfuata Bwana na kuzishika amri zake, maagizo na sheria kwa moyo wake wote na kwa roho yake yote na ili kuyatii maneno ya Agano yaliyoandikwa katika kitabu hiki.

又使住耶路撒冷和便雅悯的人都服从这约。于是耶路撒冷的居民都遵行他们列祖之 神的约。

yòu shǐ zhù yē lù sā lěng hé biàn yǎ mǐn de rén dōu fú cóng zhè yuē 。 yú shì yē lù sā lěng de jū mín dōu zūn xíng tā men liè zǔ zhī shén de yuē 。

Ndipo akamtaka kila mmoja katika Yerusalemu na Benyamini kuweka ahadi zao wenyewe kwa hilo Agano, watu wa Yerusalemu wakafanya hivyo kwa kufuata Agano la Bwana, Mungu wa baba zao.

约西亚从以色列各处将一切可憎之物尽都除掉，使以色列境内的人都事奉耶和华—他们的 神。约西亚在世的日子，就跟从耶和华—他们列祖的 神，总不离开。

yuē xī yà cóng yǐ sè liè gè chù jiāng yí qiè kě zēng zhī wù jìn dōu chú diào ， shǐ yǐ sè liè jìng nèi de rén dōu shì fèng yē hé huá — tā men de shén 。 yuē xī yà zài shì de rì zi ， jiù gēn cóng yē hé huá — tā men liè zǔ de shén ， zǒng bù lí kāi 。

Yosia akaondoa machukizo yote ya sanamu kutoka nchi yote iliyokuwa mali ya Waisraeli na akawataka wale wote waliokuwako katika Israeli wamtumikie Bwana Mungu wao. Kwa muda wote alioishi, hawakushindwa kumfuata Bwana, Mungu wa baba zao.