2 Mambo Ya Nyakati 9

示巴女王听见所罗门的名声，就来到耶路撒冷，要用难解的话试问所罗门；跟随她的人甚多，又有骆驼驮着香料、宝石，和许多金子。她来见了所罗门，就把心里所有的对所罗门都说出来。

shì bā nǚ wáng tīng jiàn suǒ luó mén de míng shēng ， jiù lái dào yē lù sā lěng ， yào yòng nán jiě de huà shì wèn suǒ luó mén ； gēn suí tā de rén shèn duō ， yòu yǒu luò tuó tuó zhe xiāng liào 、 bǎo shí ， hé xǔ duō jīn zǐ 。 tā lái jiàn le suǒ luó mén ， jiù bǎ xīn lǐ suǒ yǒu de duì suǒ luó mén dōu shuō chū lái 。

Malkia wa Sheba aliposikia habari za umaarufu wa Solomoni, huyo malkia akaja Yerusalemu kumjaribu kwa maswali magumu. Alifika akiwa na msafara mkubwa sana, pamoja na ngamia waliobeba vikolezi, kiasi kikubwa cha dhahabu na vito vya thamani, alikuja kwa Solomoni na kuzungumza naye kuhusu yote ambayo alikuwa nayo moyoni mwake.

所罗门将她所问的都答上了，没有一句不明白、不能答的。

suǒ luó mén jiàng tā suǒ wèn de dōu dá shàng le ， méi yǒu yí jù bù míng bái 、 bù néng dá de 。

Solomoni akamjibu maswali yake yote, wala hakukuwa na jambo lolote lililokuwa gumu kwake asiweze kumwelezea.

示巴女王见所罗门的智慧和他所建造的宫室、

shì bā nǚ wáng jiàn suǒ luó mén de zhì huì hé tā suǒ jiàn zào de gōng shì 、

Malkia wa Sheba alipoona hekima yote ya Solomoni na jumba la kifalme alilokuwa amejenga,

席上的珍馐美味、群臣分列而坐、仆人两旁侍立，以及他们的衣服装饰、酒政，和酒政的衣服装饰，又见他上耶和华殿的台阶，就诧异得神不守舍，

xí shàng de zhēn xiū měi wèi 、 qún chén fēn liè ér zuò 、 pú rén liǎng páng shì lì ， yǐ jí tā men de yī fu zhuāng shì 、 jiǔ zhèng ， hé jiǔ zhèng de yī fu zhuāng shì ， yòu jiàn tā shàng yē hé huá diàn de tái jiē ， jiù chà yì dé shén bù shǒu shě ，

chakula kilichokuwa mezani pake, jinsi maafisa wake walivyokaa, wahudumu katika majoho yao, wanyweshaji wake na sadaka za kuteketezwa alizotoa katika Hekalu la Bwana alipatwa na mshangao.

对王说：「我在本国里所听见论到你的事和你的智慧实在是真的！

duì wáng shuō ：「 wǒ zài běn guó lǐ suǒ tīng jiàn lùn dào nǐ de shì hé nǐ de zhì huì shí zài shì zhēn de ！

Akamwambia mfalme, “Taarifa niliyosikia kwenye nchi yangu mwenyewe kuhusu mafanikio na hekima yako ni kweli.

我先不信那些话，及至我来亲眼见了，才知道你的大智慧；人所告诉我的，还不到一半；你的实迹越过我所听见的名声。

wǒ xiān bú xìn nà xiē huà ， jí zhì wǒ lái qīn yǎn jiàn le ， cái zhī dào nǐ de dà zhì huì ； rén suǒ gào sù wǒ de ， hái bú dào yí bàn ； nǐ de shí jì yuè guò wǒ suǒ tīng jiàn de míng shēng 。

Lakini sikuamini yaliyosemwa hadi nilipokuja na kuona kwa macho yangu mwenyewe. Naam, sikuambiwa hata nusu yake; katika hekima na mali umezidi sana kuliko ile taarifa niliyoisikia.

你的群臣、你的仆人常侍立在你面前听你智慧的话是有福的。

nǐ de qún chén 、 nǐ de pú rén cháng shì lì zài nǐ miàn qián tīng nǐ zhì huì de huà shì yǒu fú de 。

Heri watu wako! Heri hawa maafisa wako wasimamao mbele yako daima na kusikia hekima yako!

耶和华—你的 神是应当称颂的！他喜悦你，使你坐他的国位，为耶和华—你的 神作王；因为你的 神爱以色列人，要永远坚立他们，所以立你作他们的王，使你秉公行义。」

yē hé huá — nǐ de shén shì yīng dāng chēng sòng de ！ tā xǐ yuè nǐ ， shǐ nǐ zuò tā de guó wèi ， wèi yē hé huá — nǐ de shén zuò wáng ； yīn wèi nǐ de shén ài yǐ sè liè rén ， yào yǒng yuǎn jiān lì tā men ， suǒ yǐ lì nǐ zuò tā men de wáng ， shǐ nǐ bǐng gōng xíng yì 。」

Ahimidiwe Bwana Mungu wako, ambaye amependezwa sana nawe, na akakuweka juu ya kiti chake cha ufalme utawale kwa niaba ya Bwana Mungu wako. Kwa sababu ya upendo wa Mungu wako kwa Israeli na shauku yake ya kuwadhibitisha milele, amekufanya wewe mfalme juu yao, ili kudumisha haki na uadilifu.”

于是示巴女王将一百二十他连得金子和宝石，与极多的香料送给所罗门王；她送给王的香料，以后再没有这样的。

yú shì shì bā nǚ wáng jiāng yì bǎi èr shí tā lián dé jīn zǐ hé bǎo shí ， yǔ jí duō de xiāng liào sòng gěi suǒ luó mén wáng ； tā sòng gěi wáng de xiāng liào ， yǐ hòu zài méi yǒu zhè yàng de 。

Naye akampa mfalme talanta 120 za dhahabu, kiasi kikubwa cha vikolezi na vito vya thamani. Haikuwahi kamwe kuletwa vikolezi vizuri kama vile Malkia wa Sheba alivyompa Mfalme Solomoni.

希兰的仆人和所罗门的仆人从俄斐运了金子来，也运了檀香木 和宝石来。

xī lán de pú rén hé suǒ luó mén de pú rén cóng é fěi yùn le jīn zǐ lái ， yě yùn le tán xiāng mù hé bǎo shí lái 。

(Watumishi wa Hiramu na wa Solomoni wakaleta dhahabu kutoka Ofiri, tena wakaleta shehena kubwa ya miti ya msandali na vito vya thamani.

王用檀香木为耶和华殿和王宫做台，又为歌唱的人做琴瑟；犹大地从来没有见过这样的。

wáng yòng tán xiāng mù wèi yē hé huá diàn hé wáng gōng zuò tái ， yòu wèi gē chàng de rén zuò qín sè ； yóu dà dì cóng lái méi yǒu jiàn guò zhè yàng de 。

Mfalme akatumia hiyo miti ya msandali kuwa ngazi kwa ajili ya Hekalu la Bwana na kwa jumba la kifalme, pia kwa kutengeneza vinubi na zeze kwa ajili ya waimbaji. Kiasi hicho kingi cha msandali hakijawahi kuingizwa Yuda tangu siku ile.)

所罗门王按示巴女王所带来的，还她礼物，另外照她一切所要所求的，都送给她。于是女王和她臣仆转回本国去了。

suǒ luó mén wáng àn shì bā nǚ wáng suǒ dài lái de ， hái tā lǐ wù ， lìng wài zhào tā yí qiè suǒ yào suǒ qiú de ， dōu sòng gěi tā 。 yú shì nǚ wáng hé tā chén pú zhuǎn huí běn guó qù le 。

Mfalme Solomoni akampa Malkia wa Sheba kila kitu alichotamani na kukiomba, zaidi ya vile alivyokuwa amemletea mfalme. Kisha malkia akaondoka na kurudi katika nchi yake, yeye na watumishi wake.

所罗门每年所得的金子共有六百六十六他连得，

suǒ luó mén měi nián suǒ dé de jīn zǐ gòng yǒu liù bǎi liù shí liù tā lián dé ，

Uzito wa dhahabu ambayo Solomoni alipokea kwa mwaka ulikuwa talanta 666,

另外还有商人所进的金子，并且阿拉伯诸王与属国的省长都带金银给所罗门。

lìng wài hái yǒu shāng rén suǒ jìn de jīn zǐ ， bìng qiě ā lā bó zhū wáng yǔ shǔ guó de shěng zhǎng dōu dài jīn yín gěi suǒ luó mén 。

mbali na mapato yaliyoletwa na wafanyabiashara na wachuuzi. Wafalme wote wa Arabuni na watawala wa nchi wakamletea Solomoni dhahabu na fedha.

所罗门王用锤出来的金子打成挡牌二百面，每面用金子六百舍客勒；

suǒ luó mén wáng yòng chuí chū lái de jīn zǐ dǎ chéng dǎng pái èr bǎi miàn ， měi miàn yòng jīn zǐ liù bǎi shè kè lè ；

Mfalme Solomoni akatengeneza ngao kubwa 200 kwa dhahabu iliyofuliwa. Kila ngao ilikuwa na dhahabu yenye uzito wa shekeli 600

又用锤出来的金子打成盾牌三百面，每面用金子三百舍客勒，都放在黎巴嫩林宫里。

yòu yòng chuí chū lái de jīn zǐ dǎ chéng dùn pái sān bǎi miàn ， měi miàn yòng jīn zǐ sān bǎi shè kè lè ， dōu fàng zài lí bā nèn lín gōng lǐ 。

Akatengeneza pia ngao ndogo 300 za dhahabu iliyofuliwa, kila ngao ikiwa na uzito wa mane tatu za dhahabu. Mfalme akaziweka katika Jumba la Kifalme la Msitu wa Lebanoni.

王用象牙制造一个大宝座，用精金包裹。

wáng yòng xiàng yá zhì zào yí gè dà bǎo zuò ， yòng jīng jīn bāo guǒ 。

Kisha mfalme akatengeneza kiti kikubwa cha kifalme kwa kutumia pembe za ndovu na kukifunika kwa dhahabu safi.

宝座有六层台阶，又有金脚凳，与宝座相连。宝座两旁有扶手，靠近扶手有两个狮子站立。

bǎo zuò yǒu liù céng tái jiē ， yòu yǒu jīn jiǎo dèng ， yǔ bǎo zuò xiāng lián 。 bǎo zuò liǎng páng yǒu fú shǒu ， kào jìn fú shǒu yǒu liǎng gè shī zi zhàn lì 。

Kiti hicho kilikuwa na ngazi sita na mahali pa kuwekea miguu vyote vya dhahabu. Pande zote za kiti kulikuwa na mahali pa kuegemeza mikono, na simba wawili wakisimama kando ya hiyo mikono.

六层台阶上有十二个狮子站立，每层有两个：左边一个，右边一个；在列国中没有这样做的。

liù céng tái jiē shàng yǒu shí èr gè shī zi zhàn lì ， měi céng yǒu liǎng gè ： zuǒ biān yí gè ， yòu biān yí gè ； zài liè guó zhōng méi yǒu zhè yàng zuò de 。

Simba kumi na wawili walisimama kwenye ngazi sita, mmoja katika kila upande wa kila ngazi. Hakuna kitu kama hicho kilichokuwa kimefanyika kwenye ufalme mwingine wowote.

所罗门王一切的饮器都是金的，黎巴嫩林宫里的一切器皿都是精金的。所罗门年间，银子算不了什么。

suǒ luó mén wáng yí qiè de yǐn qì dōu shì jīn de ， lí bā nèn lín gōng lǐ de yí qiè qì mǐn dōu shì jīng jīn de 。 suǒ luó mén nián jiān ， yín zi suàn bù liǎo shén me 。

Vikombe vyote vya Mfalme Solomoni vya kunywea vilikuwa vya dhahabu na vyombo vyote vya nyumbani katika Jumba la Kifalme la Msitu wa Lebanoni vilikuwa vya dhahabu safi. Hakukuwa na kitu kilichotengenezwa kwa fedha, kwa sababu fedha ilionekana ya thamani ndogo wakati wa Solomoni.

因为王的船只与希兰的仆人一同往他施去；他施船只三年一次装载金、银、象牙、猿猴、孔雀回来。

yīn wèi wáng de chuán zhī yǔ xī lán de pú rén yì tóng wǎng tā shī qù ； tā shī chuán zhī sān nián yí cì zhuāng zài jīn 、 yín 、 xiàng yá 、 yuán hóu 、 kǒng què huí lái 。

Mfalme alikuwa na meli nyingi za biashara baharini zilizoendeshwa na watu wa Hiramu. Kwa mara moja kila miaka mitatu zilirudi, zikiwa zimebeba dhahabu, fedha, pembe za ndovu na nyani wakubwa na wadogo.

所罗门王的财宝与智慧胜过天下的列王。

suǒ luó mén wáng de cái bǎo yǔ zhì huì shèng guò tiān xià de liè wáng 。

Mfalme Solomoni alikuwa mkuu zaidi kwa utajiri na hekima kuliko wafalme wote wa dunia.

普天下的王都求见所罗门，要听 神赐给他智慧的话。

pǔ tiān xià de wáng dū qiú jiàn suǒ luó mén ， yào tīng shén cì gěi tā zhì huì de huà 。

Wafalme wote wa dunia wakatafuta kukutana na Solomoni ili kusikia hekima ambayo Mungu alikuwa ameiweka katika moyo wake.

他们各带贡物，就是金器、银器、衣服、军械、香料、骡马，每年有一定之例。

tā men gè dài gòng wù ， jiù shì jīn qì 、 yín qì 、 yī fu 、 jūn xiè 、 xiāng liào 、 luó mǎ ， měi nián yǒu yí dìng zhī lì 。

Mwaka baada ya mwaka, kila mmoja ambaye alikuja, alileta zawadi, vyombo vya fedha na dhahabu, majoho, silaha na vikolezi, farasi na nyumbu.

所罗门有套车的马四千棚，有马兵一万二千，安置在屯车的城邑和耶路撒冷，就是王那里。

suǒ luó mén yǒu tào chē de mǎ sì qiān péng ， yǒu mǎ bīng yí wàn èr qiān ， ān zhì zài tún chē de chéng yì hé yē lù sā lěng ， jiù shì wáng nà lǐ 。

Solomoni alikuwa na mabanda 4,000 kwa ajili ya farasi na magari ya vita, farasi 12,000 ambao aliwaweka katika miji ya magari ya vita na katika Yerusalemu pamoja naye.

所罗门统管诸王，从大河到非利士地，直到埃及的边界。

suǒ luó mén tǒng guǎn zhū wáng ， cóng dà hé dào fēi lì shì dì ， zhí dào āi jí de biān jiè 。

Solomoni akatawala juu ya wafalme wote kuanzia Mto Frati mpaka kwenye nchi ya Wafilisti na kuendelea hadi mpaka wa Misri.

王在耶路撒冷使银子多如石头，香柏木多如高原的桑树。

wáng zài yē lù sā lěng shǐ yín zi duō rú shí tou ， xiāng bǎi mù duō rú gāo yuán de sāng shù 。

Mfalme akafanya fedha kuwa kitu cha kawaida kama mawe huko Yerusalemu, mierezi akaifanya kuwa mingi kama mikuyu vilimani.

有人从埃及和各国为所罗门赶马群来。

yǒu rén cóng āi jí hé gè guó wèi suǒ luó mén gǎn mǎ qún lái 。

Farasi wa Solomoni waliletwa kutoka Misri na kutoka nchi nyingine zote.

所罗门其余的事，自始至终，不都写在先知拿单的书上和示罗人亚希雅的预言书上，并先见易多论尼八儿子耶罗波安的默示书上吗？

suǒ luó mén qí yú de shì ， zì shǐ zhì zhōng ， bù dōu xiě zài xiān zhī ná dān de shū shàng hé shì luó rén yà xī yǎ de yù yán shū shàng ， bìng xiān jiàn yì duō lùn ní bā ér zi yē luó bō ān de mò shì shū shàng ma ？

Kwa habari za matukio mengine ya utawala wa Solomoni, kuanzia mwanzo hadi mwisho, je, hayakuandikwa katika kumbukumbu za nabii Nathani, katika unabii wa Ahiya Mshiloni na katika maono ya Ido mwonaji kuhusu Yeroboamu mwana wa Nebati?

所罗门在耶路撒冷作以色列众人的王共四十年。

suǒ luó mén zài yē lù sā lěng zuò yǐ sè liè zhòng rén de wáng gòng sì shí nián 。

Solomoni alitawala Israeli yote miaka arobaini, akiwa Yerusalemu.

所罗门与他列祖同睡，葬在他父大卫城里。他儿子罗波安接续他作王。

suǒ luó mén yǔ tā liè zǔ tóng shuì ， zàng zài tā fù dà wèi chéng lǐ 。 tā ér zi luó bō ān jiē xù tā zuò wáng 。

Kisha Solomoni akalala pamoja na baba zake, naye akazikwa katika mji wa Daudi baba yake. Naye Rehoboamu mwanawe akawa mfalme baada yake.