Matendo Ya Mitume 19

亚波罗在哥林多的时候，保罗经过了上边一带地方，就来到以弗所；在那里遇见几个门徒，

yà bō luó zài gē lín duō de shí hòu ， bǎo luó jīng guò le shàng biān yí dài dì fāng ， jiù lái dào yǐ fú suǒ ； zài nà lǐ yù jiàn jǐ gè mén tú ，

Apolo alipokuwa huko Korintho, Paulo alisafiri sehemu za bara, akafika Efeso. Huko akawakuta wanafunzi kadhaa,

问他们说：「你们信的时候受了圣灵没有？」他们回答说：「没有，也未曾听见有圣灵赐下来。」

wèn tā men shuō ：「 nǐ men xìn de shí hòu shòu le shèng líng méi yǒu ？」 tā men huí dá shuō ：「 méi yǒu ， yě wèi céng tīng jiàn yǒu shèng líng cì xià lái 。」

akawauliza, “Je, mlipokea Roho Mtakatifu mlipoamini?” Wakajibu, “Hapana, hata hatukusikia kuwa kuna Roho Mtakatifu.”

保罗说：「这样，你们受的是什么洗呢？」他们说：「是约翰的洗。」

bǎo luó shuō ：「 zhè yàng ， nǐ men shòu de shì shén me xǐ ne ？」 tā men shuō ：「 shì yuē hàn de xǐ 。」

Ndipo Paulo akawauliza, “Je, mlibatizwa kwa ubatizo gani?” Wakajibu, “Kwa ubatizo wa Yohana.”

保罗说：「约翰所行的是悔改的洗，告诉百姓当信那在他以后要来的，就是耶稣。」

bǎo luó shuō ：「 yuē hàn suǒ xíng de shì huǐ gǎi de xǐ ， gào sù bǎi xìng dāng xìn nà zài tā yǐ hòu yào lái de ， jiù shì yē sū 。」

Paulo akasema, “Ubatizo wa Yohana ulikuwa wa toba, aliwaambia watu wamwamini yeye atakayekuja baada yake, yaani, Yesu.”

他们听见这话，就奉主耶稣的名受洗。

tā men tīng jiàn zhè huà ， jiù fèng zhǔ yē sū de míng shòu xǐ 。

Waliposikia haya, wakabatizwa katika jina la Bwana Yesu.

保罗按手在他们头上，圣灵便降在他们身上，他们就说方言，又说预言 。

bǎo luó àn shǒu zài tā men tóu shàng ， shèng líng biàn jiàng zài tā men shēn shàng ， tā men jiù shuō fāng yán ， yòu shuō yù yán 。

Paulo alipoweka mikono yake juu yao, Roho Mtakatifu akawashukia, nao wakanena kwa lugha mpya na kutabiri.

一共约有十二个人。

yí gòng yuē yǒu shí èr gè rén 。

Walikuwa kama wanaume kumi na wawili.

保罗进会堂，放胆讲道，一连三个月，辩论 神国的事，劝化众人。

bǎo luó jìn huì táng ， fàng dǎn jiǎng dào ， yì lián sān gè yuè ， biàn lùn shén guó de shì ， quàn huà zhòng rén 。

Paulo akaingia katika sinagogi na kunena humo kwa ujasiri kwa muda wa miezi mitatu, akijadiliana na watu na kuwashawishi katika mambo ya Ufalme wa Mungu.

后来，有些人心里刚硬不信，在众人面前毁谤这道，保罗就离开他们，也叫门徒与他们分离，便在推喇奴的学房天天辩论。

hòu lái ， yǒu xiē rén xīn lǐ gāng yìng bú xìn ， zài zhòng rén miàn qián huǐ bàng zhè dào ， bǎo luó jiù lí kāi tā men ， yě jiào mén tú yǔ tā men fēn lí ， biàn zài tuī lā nú de xué fáng tiān tiān biàn lùn 。

Lakini baadhi yao walikaidi. Walikataa kuamini, na wakakashifu ujumbe wake mbele ya umati wa watu. Basi Paulo aliachana nao. Akawachukua wanafunzi naye, akahojiana nao kila siku katika darasa la Tirano.

这样有两年之久，叫一切住在亚细亚的，无论是犹太人，是希腊人，都听见主的道。

zhè yàng yǒu liǎng nián zhī jiǔ ， jiào yí qiè zhù zài yà xì yà de ， wú lùn shì yóu tài rén ， shì xī là rén ， dōu tīng jiàn zhǔ de dào 。

Jambo hili likaendelea kwa muda wa miaka miwili, kiasi kwamba Wayahudi na Wayunani wote walioishi huko Asia wakawa wamesikia neno la Bwana.

神借保罗的手行了些非常的奇事；

shén jiè bǎo luó de shǒu xíng le xiē fēi cháng de qí shì ；

Mungu akafanya miujiza mingi isiyo ya kawaida kwa mkono wa Paulo,

甚至有人从保罗身上拿手巾或围裙放在病人身上，病就退了，恶鬼也出去了。

shèn zhì yǒu rén cóng bǎo luó shēn shàng ná shǒu jīn huò wéi qún fàng zài bìng rén shēn shàng ， bìng jiù tuì le ， è guǐ yě chū qù le 。

hivi kwamba leso au vitambaa vilivyokuwa vimegusa mwili wa Paulo viliwekwa juu ya wagonjwa, nao wakapona magonjwa yao, na pepo wachafu wakawatoka.

那时，有几个游行各处、念咒赶鬼的犹太人，向那被恶鬼附的人擅自称主耶稣的名，说：「我奉保罗所传的耶稣敕令你们出来！」

nà shí ， yǒu jǐ gè yóu xíng gè chù 、 niàn zhòu gǎn guǐ de yóu tài rén ， xiàng nà bèi è guǐ fù de rén shàn zì chēng zhǔ yē sū de míng ， shuō ：「 wǒ fèng bǎo luó suǒ chuán de yē sū chì lìng nǐ men chū lái ！」

Basi baadhi ya Wayahudi wenye kutangatanga huku na huko wakitoa pepo wachafu wakajaribu kutumia jina la Bwana Yesu wale wenye pepo wakisema, “Kwa jina la Yesu, yule anayehubiriwa na Paulo, nakuamuru utoke.”

做这事的，有犹太祭司长士基瓦的七个儿子。

zuò zhè shì de ， yǒu yóu tài jì sī zhǎng shì jī wǎ de qī gè ér zi 。

Wana saba wa Skewa, Myahudi aliyekuwa kiongozi wa makuhani, walikuwa wanafanya hivyo.

恶鬼回答他们说：「耶稣我认识，保罗我也知道。你们却是谁呢？」

è guǐ huí dá tā men shuō ：「 yē sū wǒ rèn shi ， bǎo luó wǒ yě zhī dào 。 nǐ men què shì shuí ne ？」

Lakini pepo mchafu akawajibu, “Yesu namjua na Paulo pia namjua, lakini ninyi ni nani?”

恶鬼所附的人就跳在他们身上，胜了其中二人，制伏他们，叫他们赤着身子受了伤，从那房子里逃出去了。

è guǐ suǒ fù de rén jiù tiào zài tā men shēn shàng ， shèng le qí zhōng èr rén ， zhì fú tā men ， jiào tā men chì zhe shēn zi shòu le shāng ， cóng nà fáng zi lǐ táo chū qù le 。

Kisha yule mtu aliyekuwa na pepo mchafu akawarukia, akawashambulia vikali, akawashinda nguvu wote, wakatoka ndani ya ile nyumba wakikimbia wakiwa uchi na wenye majeraha.

凡住在以弗所的，无论是犹太人，是希腊人，都知道这事，也都惧怕；主耶稣的名从此就尊大了。

fán zhù zài yǐ fú suǒ de ， wú lùn shì yóu tài rén ， shì xī là rén ， dōu zhī dào zhè shì ， yě dōu jù pà ； zhǔ yē sū de míng cóng cǐ jiù zūn dà le 。

Habari hii ikajulikana kwa Wayahudi wote na Wayunani waliokaa Efeso, hofu ikawajaa wote, nalo jina la Bwana Yesu likaheshimiwa sana.

那已经信的，多有人来承认诉说自己所行的事。

nà yǐ jīng xìn de ， duō yǒu rén lái chéng rèn sù shuō zì jǐ suǒ xíng de shì 。

Wengi wa wale waliokuwa wameamini wakati huu wakaja na kutubu waziwazi kuhusu matendo yao maovu.

平素行邪术的，也有许多人把书拿来，堆积在众人面前焚烧。他们算计书价，便知道共合五万块钱。

píng sù xíng xié shù de ， yě yǒu xǔ duō rén bǎ shū ná lái ， duī jī zài zhòng rén miàn qián fén shāo 。 tā men suàn jì shū jià ， biàn zhī dào gòng hé wǔ wàn kuài qián 。

Idadi kubwa ya wale waliofanya mambo ya uganga wakaleta vitabu vyao na kuviteketeza kwa moto hadharani. Walipofanya hesabu ya thamani ya vitabu vilivyoteketezwa ilikuwa drakma 50,000 za fedha.

主的道大大兴旺，而且得胜，就是这样。

zhǔ de dào dà dà xīng wàng ， ér qiě dé shèng ， jiù shì zhè yàng 。

Hivyo neno la Bwana likaenea sana na kuwa na nguvu.

这些事完了，保罗心里定意经过了马其顿、亚该亚，就往耶路撒冷去；又说：「我到了那里以后，也必须往罗马去看看。」

zhè xiē shì wán le ， bǎo luó xīn lǐ dìng yì jīng guò le mǎ qí dùn 、 yà gāi yà ， jiù wǎng yē lù sā lěng qù ； yòu shuō ：「 wǒ dào le nà lǐ yǐ hòu ， yě bì xū wǎng luó mǎ qù kàn kàn 。」

Baada ya mambo haya kutukia, Paulo akakusudia rohoni kwenda Yerusalemu kupitia Makedonia na Akaya. Akasema, “Baada ya kufika huko, yanipasa pia kwenda Rumi.”

于是从帮助他的人中打发提摩太、以拉都二人往马其顿去，自己暂时等在亚细亚。

yú shì cóng bāng zhù tā de rén zhōng dǎ fā tí mó tài 、 yǐ lā dōu èr rén wǎng mǎ qí dùn qù ， zì jǐ zàn shí děng zài yà xì yà 。

Hivyo akatuma wasaidizi wake wawili, Timotheo na Erasto, waende Makedonia, wakati yeye mwenyewe alibaki kwa muda kidogo huko Asia.

那时，因为这道起的扰乱不小。

nà shí ， yīn wèi zhè dào qǐ de rǎo luàn bù xiǎo 。

Wakati huo huo pakatokea dhiki kubwa kwa sababu ya Njia ile ya Bwana.

有一个银匠，名叫底米丢，是制造亚底米神银龛的，他使这样手艺人生意发达。

yǒu yí gè yín jiàng ， míng jiào dǐ mǐ diū ， shì zhì zào yà dǐ mǐ shén yín kān de ， tā shǐ zhè yàng shǒu yì rén shēng yì fā dá 。

Mtu mmoja jina lake Demetrio mfua fedha aliyekuwa akitengeneza vinyago vya fedha vya Artemi na kuwapatia mafundi wake biashara kubwa,

他聚集他们和同行的工人，说：「众位，你们知道我们是倚靠这生意发财。

tā jù jí tā men hé tóng háng de gōng rén ， shuō ：「 zhòng wèi ， nǐ men zhī dào wǒ men shì yǐ kào zhè shēng yì fā cái 。

aliwaita pamoja watu wengine waliofanya kazi ya ufundi kama yake na kusema, “Enyi watu, mnajua ya kuwa utajiri wetu unatokana na biashara hii!

这保罗不但在以弗所，也几乎在亚细亚全地，引诱迷惑许多人，说：『人手所做的，不是神。』这是你们所看见所听见的。

zhè bǎo luó bú dàn zài yǐ fú suǒ ， yě jī hū zài yà xì yà quán dì ， yǐn yòu mí huò xǔ duō rén ， shuō ：『 rén shǒu suǒ zuò de ， bú shì shén 。』 zhè shì nǐ men suǒ kàn jiàn suǒ tīng jiàn de 。

Pia ninyi mmeona na kusikia jinsi ambavyo si huku Efeso peke yake lakini ni karibu Asia yote, huyu Paulo amewashawishi na kuvuta idadi kubwa ya watu kwa kusema kuwa miungu iliyotengenezwa na watu si miungu.

这样，不独我们这事业被人藐视，就是大女神亚底米的庙也要被人轻忽，连亚细亚全地和普天下所敬拜的大女神之威荣也要消灭了。」

zhè yàng ， bù dú wǒ men zhè shì yè bèi rén miǎo shì ， jiù shì dà nǚ shén yà dǐ mǐ de miào yě yào bèi rén qīng hū ， lián yà xì yà quán dì hé pǔ tiān xià suǒ jìng bài de dà nǚ shén zhī wēi róng yě yào xiāo miè le 。」

Kwa hiyo kuna hatari si kwa kazi yetu kudharauliwa tu, bali pia hata hekalu la mungu mke Artemi, aliye mkuu, anayeabudiwa Asia yote na ulimwengu wote, litakuwa limepokonywa fahari yake ya kiungu.”

众人听见，就怒气填胸，喊着说：「大哉，以弗所人的亚底米啊！」

zhòng rén tīng jiàn ， jiù nù qì tián xiōng ， hǎn zhe shuō ：「 dà zāi ， yǐ fú suǒ rén de yà dǐ mǐ a ！」

Waliposikia maneno haya, wakaghadhibika, wakaanza kupiga kelele, “Artemi wa Waefeso ni mkuu!”

满城都轰动起来。众人拿住与保罗同行的马其顿人该犹和亚里达古，齐心拥进戏园里去。

mǎn chéng dōu hōng dòng qǐ lái 。 zhòng rén ná zhù yǔ bǎo luó tóng háng de mǎ qí dùn rén gāi yóu hé yà lǐ dá gǔ ， qí xīn yōng jìn xì yuán lǐ qù 。

Mara mji wote ukajaa ghasia. Wakawakamata Gayo na Aristarko, watu wa Makedonia waliokuwa wakisafiri pamoja na Paulo, na watu wakakimbilia katika ukumbi wa michezo kama mtu mmoja.

保罗想要进去，到百姓那里，门徒却不许他去。

bǎo luó xiǎng yào jìn qù ， dào bǎi xìng nà lǐ ， mén tú què bù xǔ tā qù 。

Paulo akataka kuingia katikati ya umati huo, lakini wanafunzi hawakumruhusu.

还有亚细亚几位首领，是保罗的朋友，打发人来劝他，不要冒险到戏园里去。

hái yǒu yà xì yà jǐ wèi shǒu lǐng ， shì bǎo luó de péng yǒu ， dǎ fā rén lái quàn tā ， bú yào mào xiǎn dào xì yuán lǐ qù 。

Hata baadhi ya viongozi wa sehemu ile, waliokuwa rafiki zake Paulo, wakatuma watu wakitamani asiingie katika ule ukumbi.

聚集的人纷纷乱乱，有喊叫这个的，有喊叫那个的；大半不知道是为什么聚集。

jù jí de rén fēn fēn luàn luàn ， yǒu hǎn jiào zhè ge de ， yǒu hǎn jiào nà ge de ； dà bàn bù zhī dào shì wèi shén me jù jí 。

Ule umati ulikuwa na taharuki. Wengine walikuwa wakipiga kelele, hawa wakisema hili na wengine lile. Idadi kubwa ya watu hawakujua hata ni kwa nini walikuwa wamekusanyika huko.

有人把亚历山大从众人中带出来，犹太人推他往前，亚历山大就摆手，要向百姓分诉；

yǒu rén bǎ yà lì shān dà cóng zhòng rén zhōng dài chū lái ， yóu tài rén tuī tā wǎng qián ， yà lì shān dà jiù bǎi shǒu ， yào xiàng bǎi xìng fēn sù ；

Wayahudi wakamsukumia Aleksanda mbele na baadhi ya watu kwenye ule umati wakampa maelekezo. Akawaashiria kwa mkono ili watulie aweze kujitetea mbele ya watu.

只因他们认出他是犹太人，就大家同声喊着说：「大哉！以弗所人的亚底米啊。」如此约有两小时。

zhī yīn tā men rèn chū tā shì yóu tài rén ， jiù dà jiā tóng shēng hǎn zhe shuō ：「 dà zāi ！ yǐ fú suǒ rén de yà dǐ mǐ a 。」 rú cǐ yuē yǒu liǎng xiǎo shí 。

Lakini walipotambua kwamba alikuwa Myahudi, wote wakapiga kelele kwa sauti moja kwa karibu muda wa saa mbili, wakisema, “Artemi wa Efeso ni mkuu!”

那城里的书记安抚了众人，就说：「以弗所人哪，谁不知道以弗所人的城是看守大亚底米的庙和从宙斯那里落下来的像呢？

nà chéng lǐ de shū jì ān fǔ le zhòng rén ， jiù shuō ：「 yǐ fú suǒ rén nǎ ， shuí bù zhī dào yǐ fú suǒ rén de chéng shì kān shǒu dà yà dǐ mǐ de miào hé cóng zhòu sī nà lǐ luò xià lái de xiàng ne ？

Baadaye karani wa mji akaunyamazisha ule umati wa watu na kusema, “Enyi watu wa Efeso, je, ulimwengu wote haujui ya kuwa mji wa Efeso ndio unaotunza hekalu la Artemi aliye mkuu na ile sanamu yake iliyoanguka kutoka mbinguni?

这事既是驳不倒的，你们就当安静，不可造次。

zhè shì jì shì bó bù dǎo de ， nǐ men jiù dāng ān jìng ， bù kě zào cì 。

Kwa hiyo, kwa kuwa mambo haya hayakanushiki, inawapasa mnyamaze na wala msifanye lolote kwa haraka.

你们把这些人带来，他们并没有偷窃庙中之物，也没有谤 我们的女神。

nǐ men bǎ zhè xiē rén dài lái ， tā men bìng méi yǒu tōu qiè miào zhōng zhī wù ， yě méi yǒu bàng wǒ men de nǚ shén 。

Kwa kuwa mmewaleta hawa watu hapa, ingawa hawajaiba hekaluni wala kumkufuru huyu mungu wetu wa kike.

若是底米丢和他同行的人有控告人的事，自有放告的日子 ，也有方伯可以彼此对告。

ruò shì dǐ mǐ diū hé tā tóng háng de rén yǒu kòng gào rén de shì ， zì yǒu fàng gào de rì zi ， yě yǒu fāng bó kě yǐ bǐ cǐ duì gào 。

Basi, ikiwa Demetrio na mafundi wenzake wana jambo zito dhidi ya mtu yeyote, mahakama ziko wazi na wasaidizi wa mwakilishi wa mtawala. Wanaweza kufungua mashtaka.

你们若问别的事，就可以照常例聚集断定。

nǐ men ruò wèn bié de shì ， jiù kě yǐ zhào cháng lì jù jí duàn dìng 。

Lakini kama kuna jambo jingine lolote zaidi mnalotaka kulileta, itabidi lisuluhishwe katika kusanyiko halali.

今日的扰乱本是无缘无故，我们难免被查问。论到这样聚众，我们也说不出所以然来。」

jīn rì de rǎo luàn běn shì wú yuán wú gù ， wǒ men nán miǎn bèi chá wèn 。 lùn dào zhè yàng jù zhòng ， wǒ men yě shuō bù chū suǒ yǐ rán lái 。」

Kama ilivyo sasa, tuko hatarini kushtakiwa kwa kufanya ghasia kwa sababu ya tukio la leo. Kwa kuwa hakuna sababu tutakayoweza kutoa kuhalalisha msukosuko huu.”

说了这话，便叫众人散去。

shuō le zhè huà ， biàn jiào zhòng rén sàn qù 。

Baada ya kusema haya akavunja mkutano.