Kumbukumbu La Torati 15

「每逢七年末一年，你要施行豁免。

「 měi féng qī nián mò yì nián ， nǐ yào shī xíng huō miǎn 。

Kila mwisho wa miaka saba ni lazima mfute madeni.

豁免的定例乃是这样：凡债主要把所借给邻舍的豁免了；不可向邻舍和弟兄追讨，因为耶和华的豁免年已经宣告了。

huō miǎn de dìng lì nǎi shì zhè yàng ： fán zhài zhǔ yào bǎ suǒ jiè gěi lín shè de huō miǎn le ； bù kě xiàng lín shè hé dì xiong zhuī tǎo ， yīn wèi yē hé huá de huō miǎn nián yǐ jīng xuān gào le 。

Hivi ndivyo itakavyofanyika: Kila mkopeshaji atafuta mkopo aliomkopesha Mwisraeli mwenzake. Hatamtaka Mwisraeli mwenzake au ndugu yake amlipe hilo deni, kwa sababu wakati wa Bwana wa kufuta madeni umetangazwa.

若借给外邦人，你可以向他追讨；但借给你弟兄，无论是什么，你要松手豁免了。

ruò jiè gěi wài bāng rén ， nǐ kě yǐ xiàng tā zhuī tǎo ； dàn jiè gěi nǐ dì xiong ， wú lùn shì shén me ， nǐ yào sōng shǒu huō miǎn le 。

Unaweza kudai malipo kwa mgeni, lakini lazima ufute kila deni ambalo unamdai ndugu yako.

你若留意听从耶和华—你 神的话，谨守遵行我今日所吩咐你这一切的命令，就必在你们中间没有穷人了（在耶和华—你 神所赐你为业的地上，耶和华必大大赐福与你。）

nǐ ruò liú yì tīng cóng yē hé huá — nǐ shén de huà ， jǐn shǒu zūn xíng wǒ jīn rì suǒ fēn fù nǐ zhè yí qiè de mìng lìng ， jiù bì zài nǐ men zhōng jiān méi yǒu qióng rén le （ zài yē hé huá — nǐ shén suǒ cì nǐ wèi yè de dì shàng ， yē hé huá bì dà dà cì fú yǔ nǐ 。）

Hata hivyo, hapatakuwepo maskini miongoni mwenu, kwa kuwa katika nchi Bwana Mungu wenu anayowapa kuimiliki kama urithi wenu, atawabariki sana,

ikiwa tutamtii Bwana Mungu wenu kikamilifu na kuwa waangalifu kuyafuata maagizo haya yote ninayowapa leo.

因为耶和华—你的 神必照他所应许你的赐福与你。你必借给许多国民，却不致向他们借贷；你必管辖许多国民，他们却不能管辖你。

yīn wèi yē hé huá — nǐ de shén bì zhào tā suǒ yīng xǔ nǐ de cì fú yǔ nǐ 。 nǐ bì jiè gěi xǔ duō guó mín ， què bú zhì xiàng tā men jiè dài ； nǐ bì guǎn xiá xǔ duō guó mín ， tā men què bù néng guǎn xiá nǐ 。

Kwa kuwa Bwana Mungu wenu atawabariki kama alivyoahidi, nanyi mtawakopesha mataifa mengi lakini hamtakopa kwa yeyote. Mtatawala mataifa mengi lakini hakuna taifa litakalowatawala ninyi.

「在耶和华—你 神所赐你的地上，无论哪一座城里，你弟兄中若有一个穷人，你不可忍着心、揝着手不帮补你穷乏的弟兄。

「 zài yē hé huá — nǐ shén suǒ cì nǐ de dì shàng ， wú lùn nǎ yí zuò chéng lǐ ， nǐ dì xiong zhōng ruò yǒu yí gè qióng rén ， nǐ bù kě rěn zhe xīn 、 zǎn zhuó shǒu bù bāng bǔ nǐ qióng fá de dì xiong 。

Ikiwa kuna mtu maskini miongoni mwa ndugu zenu, katika mji wowote wa hiyo nchi ambayo Bwana Mungu wenu anawapa, msiwe na moyo mgumu wala usimfumbie mkono ndugu yako aliye maskini.

总要向他松开手，照他所缺乏的借给他，补他的不足。

zǒng yào xiàng tā sōng kāi shǒu ， zhào tā suǒ quē fá de jiè gěi tā ， bǔ tā de bù zú 。

Afadhali fungua mikono yako na umkopeshe kwa hiari chochote anachohitaji.

你要谨慎，不可心里起恶念，说：『第七年的豁免年快到了』，你便恶眼看你穷乏的弟兄，什么都不给他，以致他因你求告耶和华，罪便归于你了。

nǐ yào jǐn shèn ， bù kě xīn lǐ qǐ è niàn ， shuō ：『 dì qī nián de huō miǎn nián kuài dào le 』， nǐ biàn è yǎn kàn nǐ qióng fá de dì xiong ， shén me dōu bù gěi tā ， yǐ zhì tā yīn nǐ qiú gào yē hé huá ， zuì biàn guī yú nǐ le 。

Jihadhari usijiwekee wazo hili ovu: “Mwaka wa saba, mwaka wa kufuta madeni umekaribia,” usije ukaonyesha nia mbaya kwa ndugu yako mhitaji na ukaacha kumpa chochote. Anaweza kumlalamikia Bwana dhidi yako nawe utakuwa umepatikana na hatia ya dhambi.

你总要给他，给他的时候心里不可愁烦；因耶和华—你的 神必在你这一切所行的，并你手里所办的事上，赐福与你。

nǐ zǒng yào gěi tā ， gěi tā de shí hòu xīn lǐ bù kě chóu fán ； yīn yē hé huá — nǐ de shén bì zài nǐ zhè yí qiè suǒ xíng de ， bìng nǐ shǒu lǐ suǒ bàn de shì shàng ， cì fú yǔ nǐ 。

Mpe kwa ukarimu na ufanye hivyo bila kinyongo moyoni, ndipo kwa sababu ya hili Bwana Mungu wenu atakubariki katika kazi zako zote na kwa kila kitu utakachokiwekea mkono wako.

原来那地上的穷人永不断绝；所以我吩咐你说：『总要向你地上困苦穷乏的弟兄松开手。』」

yuán lái nà dì shàng de qióng rén yǒng bú duàn jué ； suǒ yǐ wǒ fēn fù nǐ shuō ：『 zǒng yào xiàng nǐ dì shàng kùn kǔ qióng fá de dì xiong sōng kāi shǒu 。』」

Siku zote watakuwepo watu maskini katika nchi. Kwa hiyo ninawaamuru mwe na mikono iliyokunjuliwa kuwaelekea ndugu zenu, kuwaelekea maskini na wahitaji katika nchi yenu.

「你弟兄中，若有一个希伯来男人或希伯来女人被卖给你，服事你六年，到第七年就要任他自由出去。

「 nǐ dì xiong zhōng ， ruò yǒu yí gè xī bó lái nán rén huò xī bó lái nǚ rén bèi mài gěi nǐ ， fú shì nǐ liù nián ， dào dì qī nián jiù yào rèn tā zì yóu chū qù 。

Kama Mwebrania mwenzako, mwanaume au mwanamke, akijiuza kwako na kukutumikia miaka sita, katika mwaka wa saba ni lazima umwache aende zake akiwa huru.

你任他自由的时候，不可使他空手而去，

nǐ rèn tā zì yóu de shí hòu ， bù kě shǐ tā kōng shǒu ér qù ，

Nawe wakati utakapomwachia usimwache aende mikono mitupu.

要从你羊群、禾场、酒榨之中多多地给他；耶和华—你的 神怎样赐福与你，你也要照样给他。

yào cóng nǐ yáng qún 、 hé chǎng 、 jiǔ zhà zhī zhōng duō duō dì gěi tā ； yē hé huá — nǐ de shén zěn yàng cì fú yǔ nǐ ， nǐ yě yào zhào yàng gěi tā 。

Mpe kwa uhuru kutoka zizi lako la kondoo na mbuzi, kutoka sakafu yako ya kupuria nafaka na kutoka mashinikizo yako ya kukamulia divai. Mpe kama vile ambavyo Bwana Mungu wako alivyokubariki.

要记念你在埃及地作过奴仆，耶和华—你的 神将你救赎；因此，我今日吩咐你这件事。

yào jì niàn nǐ zài āi jí dì zuò guò nú pú ， yē hé huá — nǐ de shén jiāng nǐ jiù shú ； yīn cǐ ， wǒ jīn rì fēn fù nǐ zhè jiàn shì 。

Kumbukeni kuwa ninyi mlikuwa watumwa huko Misri naye Bwana Mungu wenu aliwakomboa. Ndiyo sababu nimewapa agizo hili leo.

他若对你说：『我不愿意离开你』，是因他爱你和你的家，且因在你那里很好，

tā ruò duì nǐ shuō ：『 wǒ bú yuàn yì lí kāi nǐ 』， shì yīn tā ài nǐ hé nǐ de jiā ， qiě yīn zài nǐ nà lǐ hěn hǎo ，

Lakini mtumishi wako akikuambia, “Sitaki kukuacha,” kwa sababu anakupenda wewe na jamaa yako naye anaridhika nawe,

你就要拿锥子将他的耳朵在门上刺透，他便永为你的奴仆了。你待婢女也要这样。

nǐ jiù yào ná zhuī zǐ jiāng tā de ěr duo zài mén shàng cì tòu ， tā biàn yǒng wèi nǐ de nú pú le 。 nǐ dài bì nǚ yě yào zhè yàng 。

ndipo utachukua chuma kidogo utoboe sikio lake mpaka hicho chuma kiingie kwenye ubao wa mlango, naye atakuwa mtumishi wako wa maisha. Ufanye vivyo hivyo kwa mtumishi wa kike.

你任他自由的时候，不可以为难事，因他服事你六年，较比雇工的工价多加一倍了。耶和华—你的 神就必在你所做的一切事上赐福与你。」

nǐ rèn tā zì yóu de shí hòu ， bù kě yǐ wéi nán shì ， yīn tā fú shì nǐ liù nián ， jiào bǐ gù gōng de gōng jià duō jiā yí bèi le 。 yē hé huá — nǐ de shén jiù bì zài nǐ suǒ zuò de yí qiè shì shàng cì fú yǔ nǐ 。」

Usifikiri kuwa kuna ugumu kumwacha mtumishi wako huru, kwa sababu utumishi wake kwako kwa miaka hii sita umekuwa wa thamani mara mbili ya ujira wa mtumishi wa kuajiriwa. Naye Bwana Mungu wenu atakubarikia kwa kila kitu utakachofanya.

「你牛群羊群中头生的，凡是公的，都要分别为圣，归耶和华—你的 神。牛群中头生的，不可用它耕地；羊群中头生的，不可剪毛。

「 nǐ niú qún yáng qún zhōng tóu shēng de ， fán shì gōng de ， dōu yào fēn bié wèi shèng ， guī yē hé huá — nǐ de shén 。 niú qún zhōng tóu shēng de ， bù kě yòng tā gēng dì ； yáng qún zhōng tóu shēng de ， bù kě jiǎn máo 。

Wekeni wakfu kwa Bwana Mungu wenu kila mzaliwa wa kwanza wa kiume wa makundi yenu ya ngʼombe na ya mbuzi na kondoo. Maksai walio wazaliwa wa kwanza msiwafanyize kazi, wala msinyoe manyoya ya wazaliwa wa kwanza wa kondoo.

这头生的，你和你的家属，每年要在耶和华所选择的地方，在耶和华—你 神面前吃。

zhè tóu shēng de ， nǐ hé nǐ de jiā shǔ ， měi nián yào zài yē hé huá suǒ xuǎn zé de dì fāng ， zài yē hé huá — nǐ shén miàn qián chī 。

Kila mwaka ninyi na jamaa zenu mtapaswa kuwala mbele za Bwana Mungu wenu pale mahali atakapopachagua.

这头生的若有什么残疾，就如瘸腿的、瞎眼的，无论有什么恶残疾，都不可献给耶和华—你的 神；

zhè tóu shēng de ruò yǒu shén me cán jí ， jiù rú qué tuǐ de 、 xiā yǎn de ， wú lùn yǒu shén me è cán jí ， dōu bù kě xiàn gěi yē hé huá — nǐ de shén ；

Kama mnyama ana dosari, akiwa ni kilema au kipofu au kama ana kilema kibaya, kamwe usimtoe dhabihu kwa Bwana Mungu wenu.

可以在你城里吃；洁净人与不洁净人都可以吃，就如吃羚羊与鹿一般。

kě yǐ zài nǐ chéng lǐ chī ； jié jìng rén yǔ bù jié jìng rén dōu kě yǐ chī ， jiù rú chī líng yáng yǔ lù yì bān 。

Itawapasa kumla ninyi wenyewe katika miji yenu. Wote wasio safi na walio safi kwa desturi za kiibada mwaweza kula kama vile mnavyokula paa au kulungu.

只是不可吃它的血；要倒在地上，如同倒水一样。」

zhǐ shì bù kě chī tā de xuè ； yào dǎo zài dì shàng ， rú tóng dǎo shuǐ yí yàng 。」

Lakini kamwe msinywe damu; imwageni ardhini kama maji.