Luka 14

安息日，耶稣到一个法利赛人的首领家里去吃饭，他们就窥探他。

ān xī rì ， yē sū dào yí gè fǎ lì sài rén de shǒu lǐng jiā lǐ qù chī fàn ， tā men jiù kuī tàn tā 。

Ikawa siku moja Yesu alipokuwa amekwenda kula chakula kwa mmoja wa viongozi wa Mafarisayo siku ya Sabato, watu walikuwa wakimchunguza kwa bidii.

在他面前有一个患水臌的人。

zài tā miàn qián yǒu yí gè huàn shuǐ gǔ de rén 。

Papo hapo mbele yake palikuwa na mtu mmoja mwenye ugonjwa wa kuvimba mwili.

耶稣对律法师和法利赛人说：「安息日治病可以不可以？」

yē sū duì lǜ fǎ shī hé fǎ lì sài rén shuō ：「 ān xī rì zhì bìng kě yǐ bù kě yǐ ？」

Yesu akawauliza wale Mafarisayo na walimu wa sheria, “Je, ni halali kuponya watu siku ya Sabato au la?”

他们却不言语。耶稣就治好那人，叫他走了；

tā men què bù yán yǔ 。 yē sū jiù zhì hǎo nà rén ， jiào tā zǒu le ；

Wakakaa kimya. Hivyo Yesu akamshika yule mgonjwa mkono na kumponya, akamruhusu aende zake.

便对他们说：「你们中间谁有驴或有牛，在安息日掉在井里，不立时拉它上来呢？」

biàn duì tā men shuō ：「 nǐ men zhōng jiān shuí yǒu lǘ huò yǒu niú ， zài ān xī rì diào zài jǐng lǐ ， bú lì shí lā tā shàng lái ne ？」

Kisha akawauliza, “Kama mmoja wenu angekuwa na mtoto au ngʼombe wake aliyetumbukia katika kisima siku ya Sabato, je, hamtamvuta mara moja na kumtoa?”

他们不能对答这话。

tā men bù néng duì dá zhè huà 。

Nao hawakuwa na la kusema.

耶稣见所请的客拣择首位，就用比喻对他们说：

yē sū jiàn suǒ qǐng de kè jiǎn zé shǒu wèi ， jiù yòng bǐ yù duì tā men shuō ：

Alipoona jinsi wageni walivyokuwa wanachagua mahali pa heshima wakati wa kula, akawaambia mfano huu:

「你被人请去赴婚姻的筵席，不要坐在首位上，恐怕有比你尊贵的客被他请来；

「 nǐ bèi rén qǐng qù fù hūn yīn de yán xí ， bú yào zuò zài shǒu wèi shàng ， kǒng pà yǒu bǐ nǐ zūn guì de kè bèi tā qǐng lái ；

“Mtu akikualika arusini, usikae mahali pa mgeni wa heshima kwa kuwa inawezekana amealikwa mtu mheshimiwa kuliko wewe.

那请你们的人前来对你说：『让座给这一位吧！』你就羞羞惭惭地退到末位上去了。

nà qǐng nǐ men de rén qián lái duì nǐ shuō ：『 ràng zuò gěi zhè yí wèi ba ！』 nǐ jiù xiū xiū cán cán dì tuì dào mò wèi shàng qù le 。

Kama mkifanya hivyo yule aliyewaalika ninyi wawili atakuja na kukuambia, ‘Mpishe huyu mtu kiti chako.’ Ndipo kwa aibu utalazimika kukaa katika nafasi ya chini kabisa.

你被请的时候，就去坐在末位上，好叫那请你的人来对你说：『朋友，请上座。』那时，你在同席的人面前就有光彩了。

nǐ bèi qǐng de shí hòu ， jiù qù zuò zài mò wèi shàng ， hǎo jiào nà qǐng nǐ de rén lái duì nǐ shuō ：『 péng yǒu ， qǐng shàng zuò 。』 nà shí ， nǐ zài tóng xí de rén miàn qián jiù yǒu guāng cǎi le 。

Badala yake, unapoalikwa, chagua nafasi ya chini, ili yule mwenyeji wako atakapokuona atakuja na kukuambia, ‘Rafiki yangu, nenda kwenye nafasi iliyo bora zaidi.’ Kwa jinsi hii utakuwa umepewa heshima mbele ya wageni wenzako wote.

因为，凡自高的，必降为卑；自卑的，必升为高。」

yīn wèi ， fán zì gāo de ， bì jiàng wèi bēi ； zì bēi de ， bì shēng wèi gāo 。」

Kwa maana kila mtu ajikwezaye atashushwa, naye ajishushaye atakwezwa.”

耶稣又对请他的人说：「你摆设午饭或晚饭，不要请你的朋友、弟兄、亲属，和富足的邻舍，恐怕他们也请你，你就得了报答。

yē sū yòu duì qǐng tā de rén shuō ：「 nǐ bǎi shè wǔ fàn huò wǎn fàn ， bú yào qǐng nǐ de péng yǒu 、 dì xiong 、 qīn shǔ ， hé fù zú de lín shè ， kǒng pà tā men yě qǐng nǐ ， nǐ jiù dé le bào dá 。

Kisha Yesu akamwambia yule aliyewaalika, “Uandaapo karamu ya chakula cha mchana au cha jioni, usialike rafiki zako au ndugu zako au jamaa zako au majirani zako walio matajiri tu. Ukifanya hivyo, wao nao wanaweza kukualika kwao, nawe ukawa umelipwa kile ulichofanya na kupata thawabu yako.

你摆设筵席，倒要请那贫穷的、残废的、瘸腿的、瞎眼的，你就有福了！

nǐ bǎi shè yán xí ， dǎo yào qǐng nà pín qióng de 、 cán fèi de 、 qué tuǐ de 、 xiā yǎn de ， nǐ jiù yǒu fú le ！

Bali ufanyapo karamu, waalike maskini, vilema na vipofu,

因为他们没有什么可报答你。到义人复活的时候，你要得着报答。」

yīn wèi tā men méi yǒu shén me kě bào dá nǐ 。 dào yì rén fù huó de shí hòu ， nǐ yào dé zhe bào dá 。」

nawe utabarikiwa kwa sababu hawa hawana uwezo wa kukulipa. Mungu atakulipa wakati wa ufufuo wa wenye haki.”

同席的有一人听见这话，就对耶稣说：「在 神国里吃饭的有福了！」

tóng xí de yǒu yì rén tīng jiàn zhè huà ， jiù duì yē sū shuō ：「 zài shén guó lǐ chī fàn de yǒu fú le ！」

Mmoja wa wale waliokuwa pamoja naye mezani aliposikia hivi akamwambia Yesu, “Amebarikiwa mtu yule atakayekula katika karamu ya Ufalme wa Mungu!”

耶稣对他说：「有一人摆设大筵席，请了许多客。

yē sū duì tā shuō ：「 yǒu yì rén bǎi shè dà yán xí ， qǐng le xǔ duō kè 。

Yesu akamjibu, “Mtu mmoja alikuwa anaandaa karamu kubwa, akaalika watu wengi.

到了坐席的时候，打发仆人去对所请的人说：『请来吧！样样都齐备了。』

dào le zuò xí de shí hòu ， dǎ fā pú rén qù duì suǒ qǐng de rén shuō ：『 qǐng lái ba ！ yàng yàng dōu qí bèi le 。』

Wakati wa karamu ulipofika, akamtuma mtumishi wake akawaambie wale walioalikwa, ‘Karibuni, kila kitu ki tayari sasa.’

众人一口同音地推辞。头一个说：『我买了一块地，必须去看看。请你准我辞了。』

zhòng rén yì kǒu tóng yīn dì tuī cí 。 tóu yí gè shuō ：『 wǒ mǎi le yí kuài dì ， bì xū qù kàn kàn 。 qǐng nǐ zhǔn wǒ cí le 。』

“Lakini wote, kila mmoja, wakaanza kutoa udhuru: Wa kwanza akasema, ‘Nimenunua shamba, lazima niende kuliona. Tafadhali niwie radhi.’

又有一个说：『我买了五对牛，要去试一试。请你准我辞了。』

yòu yǒu yí gè shuō ：『 wǒ mǎi le wǔ duì niú ， yào qù shì yi shì 。 qǐng nǐ zhǔn wǒ cí le 。』

“Mwingine akasema, ‘Ndipo tu nimenunua jozi tano za ngʼombe wa kulimia, nami ninakwenda kuwajaribu, tafadhali niwie radhi.’

又有一个说：『我才娶了妻，所以不能去。』

yòu yǒu yí gè shuō ：『 wǒ cái qǔ le qī ， suǒ yǐ bù néng qù 。』

Naye mwingine akasema, ‘Nimeoa mke, kwa hiyo siwezi kuja.’

那仆人回来，把这事都告诉了主人。家主就动怒，对仆人说：『快出去，到城里大街小巷，领那贫穷的、残废的、瞎眼的、瘸腿的来。』

nà pú rén huí lái ， bǎ zhè shì dōu gào sù le zhǔ rén 。 jiā zhǔ jiù dòng nù ， duì pú rén shuō ：『 kuài chū qù ， dào chéng lǐ dà jiē xiǎo xiàng ， lǐng nà pín qióng de 、 cán fèi de 、 xiā yǎn de 、 qué tuǐ de lái 。』

“Yule mtumishi akarudi, akampa bwana wake taarifa. Ndipo yule mwenye nyumba akakasirika, akamwagiza yule mtumishi wake, akisema, ‘Nenda upesi kwenye mitaa na vichochoro vya mjini uwalete maskini, vilema, vipofu na viwete.’

仆人说：『主啊，你所吩咐的已经办了，还有空座。』

pú rén shuō ：『 zhǔ a ， nǐ suǒ fēn fù de yǐ jīng bàn le ， hái yǒu kōng zuò 。』

“Yule mtumishi akamwambia, ‘Bwana, yale uliyoniagiza nimefanya, lakini bado ipo nafasi.’

主人对仆人说：『你出去到路上和篱笆那里，勉强人进来，坐满我的屋子。

zhǔ rén duì pú rén shuō ：『 nǐ chū qù dào lù shang hé lí bā nà lǐ ， miǎn qiǎng rén jìn lái ， zuò mǎn wǒ de wū zi 。

“Ndipo yule bwana akamwambia mtumishi wake, ‘Nenda kwenye barabara na vijia vilivyoko nje ya mji na uwalazimishe watu waingie ili nyumba yangu ipate kujaa.

我告诉你们，先前所请的人没有一个得尝我的筵席。』」

wǒ gào sù nǐ men ， xiān qián suǒ qǐng de rén méi yǒu yí gè dé cháng wǒ de yán xí 。』」

Kwa maana nawaambia, hakuna hata mmoja wa wale walioalikwa atakayeionja karamu yangu.’ ”

有极多的人和耶稣同行。他转过来对他们说：

yǒu jí duō de rén hé yē sū tóng háng 。 tā zhuǎn guò lái duì tā men shuō ：

Umati mkubwa wa watu ulikuwa ukisafiri pamoja na Yesu, naye akageuka, akawaambia,

「人到我这里来，若不爱我胜过爱 自己的父 母、妻子、儿女、弟兄、姊妹，和自己的性命，就不能作我的门徒。

「 rén dào wǒ zhè lǐ lái ， ruò bú ài wǒ shèng guò ài zì jǐ de fù mǔ 、 qī zǐ 、 ér nǚ 、 dì xiong 、 zǐ mèi ， hé zì jǐ de xìng mìng ， jiù bù néng zuò wǒ de mén tú 。

“Mtu yeyote anayekuja kwangu hawezi kuwa mwanafunzi wangu kama hatanipenda mimi zaidi ya baba yake na mama yake, mke wake na watoto wake, ndugu zake na dada zake, naam, hata maisha yake mwenyewe.

凡不背着自己十字架跟从我的，也不能作我的门徒。

fán bú bèi zhe zì jǐ shí zì jià gēn cóng wǒ de ， yě bù néng zuò wǒ de mén tú 。

Yeyote asiyeuchukua msalaba wake na kunifuata hawezi kuwa mwanafunzi wangu.

你们哪一个要盖一座楼，不先坐下算计花费，能盖成不能呢？

nǐ men nǎ yí gè yào gài yí zuò lóu ， bù xiān zuò xià suàn jì huā fèi ， néng gài chéng bù néng ne ？

“Ni nani miongoni mwenu ambaye kama anataka kujenga nyumba, hakai kwanza chini na kufanya makisio ya gharama aone kama ana fedha za kutosha kukamilisha?

恐怕安了地基，不能成功，看见的人都笑话他，说：

kǒng pà ān le dì jī ， bù néng chéng gōng ， kàn jiàn de rén dōu xiào huà tā ， shuō ：

La sivyo, akiisha kuweka msingi, naye akiwa hana uwezo wa kuikamilisha, wote waionao wataanza kumdhihaki,

『这个人开了工，却不能完工。』

『 zhè ge rén kāi le gōng ， què bù néng wán gōng 。』

wakisema, ‘Mtu huyu alianza kujenga lakini hakuweza kukamilisha.’

或是一个王出去和别的王打仗，岂不先坐下酌量，能用一万兵去敌那领二万兵来攻打他的吗？

huò shì yí gè wáng chū qù hé bié de wáng dǎ zhàng ， qǐ bù xiān zuò xià zhuó liang ， néng yòng yí wàn bīng qù dí nà lǐng èr wàn bīng lái gōng dǎ tā de ma ？

“Au ni mfalme gani atokaye kwenda kupigana vita na mfalme mwingine, ambaye hakai chini kwanza na kufikiri iwapo akiwa na jeshi la watu 10,000 ataweza kupigana na yule anayekuja na jeshi la watu 20,000?

若是不能，就趁敌人还远的时候，派使者去求和息的条款。

ruò shì bù néng ， jiù chèn dí rén hái yuǎn de shí hòu ， pài shǐ zhě qù qiú hé xī de tiáo kuǎn 。

Kama hawezi, basi wakati yule mwingine akiwa bado yuko mbali, yeye hutuma ujumbe wa watu na kuomba masharti ya amani.

这样，你们无论什么人，若不撇下一切所有的，就不能作我的门徒。」

zhè yàng ， nǐ men wú lùn shén me rén ， ruò bù piě xià yí qiè suǒ yǒu de ， jiù bù néng zuò wǒ de mén tú 。」

Vivyo hivyo, yeyote miongoni mwenu ambaye hawezi kuacha vyote alivyo navyo, hawezi kuwa mwanafunzi wangu.

「盐本是好的；盐若失了味，可用什么叫它再咸呢？

「 yán běn shì hǎo de ； yán ruò shī le wèi ， kě yòng shén me jiào tā zài xián ne ？

“Chumvi ni nzuri, lakini chumvi ikiwa imepoteza ladha yake, itafanywaje ili iweze kukolea tena?

或用在田里，或堆在粪里，都不合式，只好丢在外面。有耳可听的，就应当听！」

huò yòng zài tián lǐ ， huò duī zài fèn lǐ ， dōu bù hé shì ， zhǐ hǎo diū zài wài miàn 。 yǒu ěr kě tīng de ， jiù yīng dāng tīng ！」

Haifai ardhi wala kwa lundo la mbolea, bali hutupwa nje. “Mwenye masikio ya kusikia, na asikie.”