Daniel 4

尼布甲尼撒王晓谕住在全地各方、各国、各族的人说：「愿你们大享平安！

ní bù jiǎ ní sā wáng xiǎo yù zhù zài quán dì gè fāng 、 gè guó 、 gè zú de rén shuō ：「 yuàn nǐ men dà xiǎng píng ān ！

Ipinadala ni Haring Nebucadnezar ang atas na ito sa lahat ng mga lahi, mga bansa, at mga wikang naninirahan sa lupa: “Sumagana nawa ang inyong kapayapaan.

我乐意将至高的 神向我所行的神迹奇事宣扬出来。

wǒ lè yì jiāng zhì gāo de shén xiàng wǒ suǒ xíng de shén jì qí shì xuān yáng chū lái 。

Tila mabuti sa aking sabihin sa inyo ang tungkol sa mga tanda at mga himalang ginawa sa akin ng Kataas-taasan.

他的神迹何其大！ 他的奇事何其盛！ 他的国是永远的； 他的权柄存到万代！

tā de shén jì hé qí dà ！ tā de qí shì hé qí shèng ！ tā de guó shì yǒng yuǎn de ； tā de quán bǐng cún dào wàn dài ！

Kahanga-hanga ang kaniyang mga tanda at makapangyarihan ang kaniyang mga himala! Walang hanggang kaharian ang kanyang kaharian, at nananatili sa sali't saling lahi ang kaniyang kapangyarihan.

「我—尼布甲尼撒安居在宫中，平顺在殿内。

「 wǒ — ní bù jiǎ ní sā ān jū zài gōng zhōng ， píng shùn zài diàn nèi 。

Ako, si Nebucadnezar, masayang naninirahan sa aking tahanan at nagpapakasaya sa kasagaanan sa aking palasyo.

我做了一梦，使我惧怕。我在床上的思念，并脑中的异象，使我惊惶。

wǒ zuò le yí mèng ， shǐ wǒ jù pà 。 wǒ zài chuáng shàng de sī niàn ， bìng nǎo zhōng de yì xiàng ， shǐ wǒ jīng huáng 。

Ngunit natakot ako sa isang panaginip ko. Habang nakahiga ako roon, nabagabag ako sa mga larawang aking nakita at sa mga pangitain sa aking isipan.

所以我降旨召巴比伦的一切哲士到我面前，叫他们把梦的讲解告诉我。

suǒ yǐ wǒ jiàng zhǐ zhào bā bǐ lún de yí qiè zhé shì dào wǒ miàn qián ， jiào tā men bǎ mèng de jiǎng jiě gào sù wǒ 。

Kaya nagbigay ako ng isang atas na dalhin sa aking harapan ang lahat ng mga kalalakihan sa Babilonia na may karunungan upang maipaliwanag nila ang panaginip sa akin.

于是那些术士、用法术的、迦勒底人、观兆的都进来，我将那梦告诉了他们，他们却不能把梦的讲解告诉我。

yú shì nà xiē shù shì 、 yòng fǎ shù de 、 jiā lè dǐ rén 、 guān zhào de dōu jìn lái ， wǒ jiāng nà mèng gào sù le tā men ， tā men què bù néng bǎ mèng de jiǎng jiě gào sù wǒ 。

At dumating ang mga salamangkero, mga nagsasabing nakikipag-usap sa mga patay, mga matatalinong kalalakihan, at mga astrologo. Sinabi ko sa kanila ang panaginip, ngunit hindi nila ito maipaliwanag sa akin.

末后那照我神的名，称为伯提沙撒的但以理来到我面前，他里头有圣神的灵，我将梦告诉他说：

mò hòu nà zhào wǒ shén de míng ， chēng wéi bó tí shā sā de dàn yǐ lǐ lái dào wǒ miàn qián ， tā lǐ tou yǒu shèng shén de líng ， wǒ jiāng mèng gào sù tā shuō ：

Ngunit sa huli, pumasok si Daniel—na pinangalanang Beltesazar ayon sa pangalan ng aking diyos, at sumasakanya ang espiritu ng mga banal na diyos. Sinabi ko sa kaniya ang panaginip.

『术士的领袖伯提沙撒啊，因我知道你里头有圣神的灵，什么奥秘的事都不能使你为难。现在要把我梦中所见的异象和梦的讲解告诉我。』

『 shù shì de lǐng xiù bó tí shā sā a ， yīn wǒ zhī dào nǐ lǐ tou yǒu shèng shén de líng ， shén me ào mì de shì dōu bù néng shǐ nǐ wèi nán 。 xiàn zài yào bǎ wǒ mèng zhōng suǒ jiàn de yì xiàng hé mèng de jiǎng jiě gào sù wǒ 。』

“Beltesazar, pinuno ng mga salamangkero, alam kong sumasaiyo ang espiritu ng mga banal na diyos at walang hiwaga ang labis na mahirap sa iyo. Sabihin mo sa akin kung ano ang aking nakita sa aking panaginip at kung ano ang kahulugan nito.

「我在床上脑中的异象是这样：我看见地当中有一棵树，极其高大。

「 wǒ zài chuáng shàng nǎo zhōng de yì xiàng shì zhè yàng ： wǒ kàn jiàn dì dāng zhōng yǒu yì kē shù ， jí qí gāo dà 。

Ito ang mga pangitaing aking nakita sa aking isipan habang nakahiga ako sa aking higaan: Tumingin ako, at may isang puno sa gitna ng lupa, at labis na kahanga-hanga ang taas nito.

那树渐长，而且坚固，高得顶天，从地极都能看见，

nà shù jiàn cháng ， ér qiě jiān gù ， gāo dé dǐng tiān ， cóng dì jí dōu néng kàn jiàn ，

Lumaki ang puno at naging matatag. Umabot hanggang sa kalangitan ang tuktok nito at makikita ito hanggang sa mga dulo ng buong daigdig.

叶子华美，果子甚多，可作众生的食物；田野的走兽卧在荫下，天空的飞鸟宿在枝上；凡有血气的都从这树得食。

yè zi huá měi ， guǒ zǐ shèn duō ， kě zuò zhòng shēng de shí wù ； tián yě de zǒu shòu wò zài yìn xià ， tiān kōng de fēi niǎo sù zài zhī shàng ； fán yǒu xuè qì de dōu cóng zhè shù dé shí 。

Magaganda ang mga dahon, sagana ang bunga at narito ang pagkain para sa lahat. Sumisilong sa lilim nito ang mga mababangis na hayop at namumugad ang mga ibon sa mga sanga nito. Mula dito, napapakain ang lahat ng nilalang.

「我在床上脑中的异象，见有一位守望的圣者从天而降。

「 wǒ zài chuáng shàng nǎo zhōng de yì xiàng ， jiàn yǒu yí wèi shǒu wàng de shèng zhě cóng tiān ér jiàng 。

Nakita ko sa aking isipan habang nakahiga ako sa aking higaan, at isang banal na mensahero ang bumaba mula sa kalangitan.

大声呼叫说：『伐倒这树！砍下枝子！摇掉叶子！抛散果子！使走兽离开树下，飞鸟躲开树枝。

dà shēng hū jiào shuō ：『 fá dǎo zhè shù ！ kǎn xià zhī zǐ ！ yáo diào yè zi ！ pāo sàn guǒ zǐ ！ shǐ zǒu shòu lí kāi shù xià ， fēi niǎo duǒ kāi shù zhī 。

Sumigaw siya at sinabing, 'Sibakin ang puno at putulin ang mga sanga nito, tanggalin ang mga dahon, at ikalat ang mga bunga. Hayaang umalis ang mga hayop mula sa ilalim nito at lumipad ang mga ibon mula sa mga sanga nito.

树丕却要留在地内，用铁圈和铜圈箍住，在田野的青草中让天露滴湿，使他与地上的兽一同吃草，

shù pī què yào liú zài dì nèi ， yòng tiě quān hé tóng quān gū zhù ， zài tián yě de qīng cǎo zhōng ràng tiān lù dī shī ， shǐ tā yǔ dì shàng de shòu yì tóng chī cǎo ，

Iwan ang tuod ng mga ugat nito sa lupa, na nakagapos ng isang gapos na bakal at tanso sa gitna ng mga murang damo sa parang. Hayaang mabasa ito ng hamog mula sa kalangitan. Hayaang mamuhay ito kasama ng mga hayop sa mga halaman sa lupa.

使他的心改变，不如人心，给他一个兽心，使他经过七期 。

shǐ tā de xīn gǎi biàn ， bù rú rén xīn ， gěi tā yí gè shòu xīn ， shǐ tā jīng guò qī qī 。

Hayaang mapalitan ang kaniyang isipan mula sa isipan ng tao at hayaaang isang isipan ng hayop ang maibigay sa kaniya hanggang sa pagkaraan ng pitong taon.

这是守望者所发的命，圣者所出的令，好叫世人知道至高者在人的国中掌权，要将国赐与谁就赐与谁，或立极卑微的人执掌国权。』

zhè shì shǒu wàng zhě suǒ fā de mìng ， shèng zhě suǒ chū de lìng ， hǎo jiào shì rén zhī dào zhì gāo zhě zài rén de guó zhōng zhǎng quán ， yào jiāng guó cì yǔ shuí jiù cì yǔ shuí ， huò lì jí bēi wēi de rén zhí zhǎng guó quán 。』

Ang pasyang ito ay sa pamamagitan ng atas na iniulat ng mensahero. Ito ay pasyang ginawa ng mga banal upang malaman ng mga nabubuhay na ang Kataas-taasan ang naghahari sa mga kaharian ng mga tao at ibinibigay ang mga ito sa sinumang naisin niyang mamuno sa mga ito, maging sa mga pinakamabababang tao.'

「这是我—尼布甲尼撒王所做的梦。伯提沙撒啊，你要说明这梦的讲解；因为我国中的一切哲士都不能将梦的讲解告诉我，惟独你能，因你里头有圣神的灵。」

「 zhè shì wǒ — ní bù jiǎ ní sā wáng suǒ zuò de mèng 。 bó tí shā sā a ， nǐ yào shuō míng zhè mèng de jiǎng jiě ； yīn wèi wǒ guó zhōng de yí qiè zhé shì dōu bù néng jiāng mèng de jiǎng jiě gào sù wǒ ， wéi dú nǐ néng ， yīn nǐ lǐ tou yǒu shèng shén de líng 。」

Ako, si Haring Nebucadnezar ay nagkaroon ng ganitong panaginip. Ngayon, ikaw Beltesazar, sabihin mo sa akin ang paliwanag, dahil wala sa mga may karunungang kalalakihan sa aking kaharian ang makapagpaliwanag nito sa akin. Ngunit makakaya mong gawin, dahil sumasaiyo ang espiritu ng mga banal na diyos.”

于是称为伯提沙撒的但以理惊讶片时，心意惊惶。王说：「伯提沙撒啊，不要因梦和梦的讲解惊惶。」伯提沙撒回答说：「我主啊，愿这梦归与恨恶你的人，讲解归与你的敌人。

yú shì chēng wéi bó tí shā sā de dàn yǐ lǐ jīng yà piàn shí ， xīn yì jīng huáng 。 wáng shuō ：「 bó tí shā sā a ， bú yào yīn mèng hé mèng de jiǎng jiě jīng huáng 。」 bó tí shā sā huí dá shuō ：「 wǒ zhǔ a ， yuàn zhè mèng guī yǔ hèn è nǐ de rén ， jiǎng jiě guī yǔ nǐ de dí rén 。

At labis na nabahala nang sandali si Daniel na pinangalanang Beltesazar, at nangamba siya sa kaniyang mga saloobin. Sinabi ng hari, “Beltesazar, huwag mong pangambahan ang panaginip o ang paliwanag nito.” Sumagot si Beltesazar, “Aking panginoon, nawa sa mga namumuhi sa iyo mangyari ang panaginip, nawa para sa iyong mga kaaway ang paliwanag nito.

你所见的树渐长，而且坚固，高得顶天，从地极都能看见；

nǐ suǒ jiàn de shù jiàn cháng ， ér qiě jiān gù ， gāo dé dǐng tiān ， cóng dì jí dōu néng kàn jiàn ；

Ang punong nakita mo—na lumaki at naging matatag, at umabot hanggang sa kalangitan ang tuktok nito, at nakikita sa mga dulo ng buong daigdig—

叶子华美，果子甚多，可作众生的食物；田野的走兽住在其下；天空的飞鸟宿在枝上。

yè zi huá měi ， guǒ zǐ shèn duō ， kě zuò zhòng shēng de shí wù ； tián yě de zǒu shòu zhù zài qí xià ； tiān kōng de fēi niǎo sù zài zhī shàng 。

na magaganda ang mga dahon, at sagana ang bunga, upang ito ay pagkain para sa lahat, at sumisilong sa lilim nito ang mga hayop, at kung saan namumugad ang mga ibon sa kalangitan—

「王啊，这渐长又坚固的树就是你。你的威势渐长及天，你的权柄管到地极。

「 wáng a ， zhè jiàn cháng yòu jiān gù de shù jiù shì nǐ 。 nǐ de wēi shì jiàn cháng jí tiān ， nǐ de quán bǐng guǎn dào dì jí 。

ang punong ito ay ikaw, hari, ikaw na lumaking napakatatag. Lumaki ang iyong kadakilaan at umaabot sa kalangitan, at umaabot sa mga dulo ng daigdig ang iyong kapangyarihan.

王既看见一位守望的圣者从天而降，说：『将这树砍伐毁坏，树丕却要留在地内，用铁圈和铜圈箍住；在田野的青草中，让天露滴湿，使他与地上的兽一同吃草，直到经过七期。』

wáng jì kàn jiàn yí wèi shǒu wàng de shèng zhě cóng tiān ér jiàng ， shuō ：『 jiāng zhè shù kǎn fá huǐ huài ， shù pī què yào liú zài dì nèi ， yòng tiě quān hé tóng quān gū zhù ； zài tián yě de qīng cǎo zhōng ， ràng tiān lù dī shī ， shǐ tā yǔ dì shàng de shòu yì tóng chī cǎo ， zhí dào jīng guò qī qī 。』

Nakita mo, hari, ang isang banal na mensaherong bumababa mula sa langit at sinasabing, 'Sibakin ang puno at wasakin ito, ngunit iwan ang tuod ng mga ugat nito sa lupa, na nakagapos ng isang gapos na bakal at tanso sa gitna ng mga murang damo sa parang. Hayaang mabasa ito ng hamog mula sa kalangitan. Hayaang mamuhay ito kasama ng mga mababangis na hayop sa parang hanggang sa pagkaraan ng pitong taon.'

「王啊，讲解就是这样：临到我主我王的事是出于至高者的命。

「 wáng a ， jiǎng jiě jiù shì zhè yàng ： lín dào wǒ zhǔ wǒ wáng de shì shì chū yú zhì gāo zhě de mìng 。

Ito ang paliwanag, hari. Isang atas ito ng Kataas-taasan na nakarating sa iyo, aking panginoong hari.

你必被赶出离开世人，与野地的兽同居，吃草如牛，被天露滴湿，且要经过七期。等你知道至高者在人的国中掌权，要将国赐与谁就赐与谁。

nǐ bì bèi gǎn chū lí kāi shì rén ， yǔ yě dì de shòu tóng jū ， chī cǎo rú niú ， bèi tiān lù dī shī ， qiě yào jīng guò qī qī 。 děng nǐ zhī dào zhì gāo zhě zài rén de guó zhōng zhǎng quán ， yào jiāng guó cì yǔ shuí jiù cì yǔ shuí 。

Itataboy ka mula sa mga tao, at maninirahan ka kasama ng mga mababangis na hayop sa parang. Kakain ka ng damo tulad ng isang baka, at mababasa ka ng hamog mula sa kalangitan, at lilipas ang pitong taon hanggang kilalanin mong ang Kataas-taasan ang naghahari sa mga kaharian ng mga tao at ibinibigay niya ang mga ito sa sinumang naisin niya.

守望者既吩咐存留树丕，等你知道诸天掌权，以后你的国必定归你。

shǒu wàng zhě jì fēn fù cún liú shù pī ， děng nǐ zhī dào zhū tiān zhǎng quán ， yǐ hòu nǐ de guó bì dìng guī nǐ 。

Gaya ng iniutos na iwan ang tuod ng mga ugat ng puno, sa paraang ito, maibabalik ang kaharian sa iyo sa panahong kilalanin mong naghahari ang langit.

王啊，求你悦纳我的谏言，以施行公义断绝罪过，以怜悯穷人除掉罪孽，或者你的平安可以延长。」

wáng a ， qiú nǐ yuè nà wǒ de jiàn yán ， yǐ shī xíng gōng yì duàn jué zuì guò ， yǐ lián mǐn qióng rén chú diào zuì niè ， huò zhě nǐ de píng ān kě yǐ yán cháng 。」

Kaya hari, hayaang maging katanggap-tanggap ang payo ko sa iyo. Tumigil ka sa pagkakasala at gawin kung ano ang matuwid. Talikuran mo ang iyong mga kasamaan sa pamamagitan ng pagpapakita ng habag sa mga inaapi, at maaaring magpatuloy pa ang iyong kasaganaan.”

这事都临到尼布甲尼撒王。

zhè shì dōu lín dào ní bù jiǎ ní sā wáng 。

-

过了十二个月，他游行在巴比伦王宫里 。

guò le shí èr gè yuè ， tā yóu xíng zài bā bǐ lún wáng gōng lǐ 。

Nangyari ang lahat ng ito kay Haring Nebucadnezar pagkaraan ng labindalawang buwan. Naglalakad siya sa maharlikang palasyo sa Babilonia.

他说：「这大巴比伦不是我用大能大力建为京都，要显我威严的荣耀吗？」

tā shuō ：「 zhè dà bā bǐ lún bú shì wǒ yòng dà néng dà lì jiàn wèi jīng dōu ， yào xiǎn wǒ wēi yán de róng yào ma ？」

Sinasabi ng hari, “Hindi ba ito ang dakilang Babilonia, na aking itinatag para sa aking maharlikang tirahan, para sa kaluwalhatian ng aking kapangyarihan?”

这话在王口中尚未说完，有声音从天降下，说：「尼布甲尼撒王啊，有话对你说，你的国位离开你了。

zhè huà zài wáng kǒu zhōng shàng wèi shuō wán ， yǒu shēng yīn cóng tiān jiàng xià ， shuō ：「 ní bù jiǎ ní sā wáng a ， yǒu huà duì nǐ shuō ， nǐ de guó wèi lí kāi nǐ le 。

Habang sinasabi pa ito ng hari, isang tinig ang nagmula sa langit: “Haring Nebucadnezar, iniatas laban sa iyo na hindi mo na pag-aari pa ang kahariang ito.

你必被赶出离开世人，与野地的兽同居，吃草如牛，且要经过七期。等你知道至高者在人的国中掌权，要将国赐与谁就赐与谁。」

nǐ bì bèi gǎn chū lí kāi shì rén ， yǔ yě dì de shòu tóng jū ， chī cǎo rú niú ， qiě yào jīng guò qī qī 。 děng nǐ zhī dào zhì gāo zhě zài rén de guó zhōng zhǎng quán ， yào jiāng guó cì yǔ shuí jiù cì yǔ shuí 。」

Itataboy ka palayo mula sa mga tao, at sa parang ang iyong magiging tahanan kasama ng mga mababangis na hayop. Kakain ka ng damo tulad ng isang baka. Lilipas ang pitong taon hanggang sa kilalanin mong ang Kataas-taasan ang naghahari sa mga kaharian ng tao at ibinibigay niya ang mga ito sa sinumang naisin niya.”

当时这话就应验在尼布甲尼撒的身上，他被赶出离开世人，吃草如牛，身被天露滴湿，头发长长，好像鹰毛；指甲长长，如同鸟爪。

dāng shí zhè huà jiù yìng yàn zài ní bù jiǎ ní sā de shēn shàng ， tā bèi gǎn chū lí kāi shì rén ， chī cǎo rú niú ， shēn bèi tiān lù dī shī ， tóu fa cháng cháng ， hǎo xiàng yīng máo ； zhǐ jiǎ cháng cháng ， rú tóng niǎo zhuǎ 。

Natupad kaagad kay Nebucadnezar ang atas na ito. Itinaboy siya palayo mula sa mga tao. Kumain siya ng damo tulad ng isang baka, at nabasa ang kaniyang katawan ng hamog mula sa kalangitan. Humaba ang kaniyang buhok na kasing haba ng mga balahibo ng mga agila, at naging tulad ng mga pangalmot ng mga ibon ang kaniyang mga kuko.

日子满足，我—尼布甲尼撒举目望天，我的聪明复归于我，我便称颂至高者，赞美尊敬活到永远的 神。 他的权柄是永有的； 他的国存到万代。

rì zi mǎn zú ， wǒ — ní bù jiǎ ní sā jǔ mù wàng tiān ， wǒ de cōng ming fù guī yú wǒ ， wǒ biàn chēng sòng zhì gāo zhě ， zàn měi zūn jìng huó dào yǒng yuǎn de shén 。 tā de quán bǐng shì yǒng yǒu de ； tā de guó cún dào wàn dài 。

At sa katapusan ng mga araw, ako, si Nebucadnezar ay tumingin sa langit, at ibinalik sa akin ang aking katinuan. “Pinuri ko ang Kataas-taasan, at pinarangalan at niluwalhati ko ang siyang nabubuhay magpakailanman. Sapagkat ang kaniyang paghahari ay walang hanggang paghahari, at nananatili ang kaniyang kaharian sa lahat ng sali't saling lahi.

世上所有的居民都算为虚无； 在天上的万军和世上的居民中， 他都凭自己的意旨行事。 无人能拦住他手， 或问他说，你做什么呢？

shì shàng suǒ yǒu de jū mín dōu suàn wèi xū wú ； zài tiān shàng de wàn jūn hé shì shàng de jū mín zhōng ， tā dōu píng zì jǐ de yì zhǐ xíng shì 。 wú rén néng lán zhù tā shǒu ， huò wèn tā shuō ， nǐ zuò shén me ne ？

Itinuturing niyang walang halaga ang lahat ng mga naninirahan sa lupa, ginagawa niya sa hukbo ng langit at sa mga naninirahan sa lupa ang anumang naaayon sa kaniyang kagustuhan. Walang makakapigil o makakatutol sa kaniya. Walang makakapagsasabi sa kaniyang, 'Bakit mo ito ginawa?''

那时，我的聪明复归于我，为我国的荣耀、威严，和光耀也都复归于我；并且我的谋士和大臣也来朝见我。我又得坚立在国位上，至大的权柄加增于我。

nà shí ， wǒ de cōng ming fù guī yú wǒ ， wèi wǒ guó de róng yào 、 wēi yán ， hé guāng yào yě dōu fù guī yú wǒ ； bìng qiě wǒ de móu shì hé dà chén yě lái cháo jiàn wǒ 。 wǒ yòu dé jiān lì zài guó wèi shàng ， zhì dà de quán bǐng jiā zēng yú wǒ 。

Sa gayunding panahong nanumbalik sa akin ang aking katinuan, nanumbalik sa akin ang aking kapangyarihan at kaningningan para sa kaluwalhatian ng aking kaharian. Hinangad ng aking mga tagapayo at aking mga tagapamahala ang aking pagpanig. Ibinalik ako sa aking trono, at higit pang kadakilaan ang ibinigay sa akin.

现在我—尼布甲尼撒赞美、尊崇、恭敬天上的王；因为他所做的全都诚实，他所行的也都公平。那行动骄傲的，他能降为卑。

xiàn zài wǒ — ní bù jiǎ ní sā zàn měi 、 zūn chóng 、 gōng jìng tiān shàng de wáng ； yīn wèi tā suǒ zuò de quán dōu chéng shí ， tā suǒ xíng de yě dōu gōng píng 。 nà xíng dòng jiāo ào de ， tā néng jiàng wèi bēi 。

Ngayon, ako, si Nebucadnezar ay nagpupuri, nagbubunyi, at nagpaparangal sa Hari ng langit, sapagkat matuwid ang lahat ng kaniyang mga gawa, at makatarungan ang kaniyang mga pamamaraan. Kaya niyang ibaba ang mga namumuhay sa kanilang sariling kapalaluan.