Ang Mangangaral 10

死苍蝇使做香的膏油发出臭气； 这样，一点愚昧也能败坏智慧和尊荣。

sǐ cāng yíng shǐ zuò xiāng de gāo yóu fā chū chòu qì ； zhè yàng ， yì diǎn yú mèi yě néng bài huài zhì huì hé zūn róng 。

Katulad ng mga patay na langaw na nagpapabaho ng pabango, ganoon din ang munting kamangmangan ay kayang mahigitan ang karunungan at karangalan.

智慧人的心居右； 愚昧人的心居左。

zhì huì rén de xīn jū yòu ； yú mèi rén de xīn jū zuǒ 。

Ang puso ng matalinong tao ay papunta sa kanan, ngunit ang puso ng mangmang ay papunta sa kaliwa.

并且愚昧人行路显出无知， 对众人说，他是愚昧人。

bìng qiě yú mèi rén xíng lù xiǎn chū wú zhī ， duì zhòng rén shuō ， tā shì yú mèi rén 。

Kapag naglalakad ang mangmang sa lansangan, kulang ang kaniyang pag-iisip, pinatutunayan sa lahat na siya ay mangmang.

掌权者的心若向你发怒， 不要离开你的本位， 因为柔和能免大过。

zhǎng quán zhě de xīn ruò xiàng nǐ fā nù ， bú yào lí kāi nǐ de běn wèi ， yīn wèi róu hé néng miǎn dà guò 。

Kapag ang mga damdamin ng pinuno ay sumiklab laban sa iyo, huwag mong iwan ang gawain mo. Kayang patahimikin ng kahinahunan ang labis na galit.

我见日光之下有一件祸患， 似乎出于掌权的错误，

wǒ jiàn rì guāng zhī xià yǒu yí jiàn huò huàn ， sì hū chū yú zhǎng quán de cuò wù ，

May nakita akong kasamaan sa ilalim ng araw, isang uri ng pagkakamali na nanggagaling sa isang pinuno:

就是愚昧人立在高位； 富足人坐在低位。

jiù shì yú mèi rén lì zài gāo wèi ； fù zú rén zuò zài dī wèi 。

Ang mga mangmang ay binibigyan ng posisyon sa pagkapinuno, habang ang mga taong matagumpay ay binibigyan ng mababang posisyon.

我见过仆人骑马， 王子像仆人在地上步行。

wǒ jiàn guò pú rén qí mǎ ， wáng zǐ xiàng pú rén zài dì shàng bù xíng 。

Nakakita ako ng mga alipin na nakasakay sa mga kabayo, at ang mga taong matagumpay ay naglalakad na parang mga alipin sa lupa.

挖陷坑的，自己必掉在其中； 拆墙垣的，必为蛇所咬。

wā xiàn kēng de ， zì jǐ bì diào zài qí zhōng ； chāi qiáng yuán de ， bì wèi shé suǒ yǎo 。

Sinuman ang nagbubungkal ng hukay ay maaaring mahulog dito, at kapag mayroong sumisira sa pader, maaari siyang kagatin ng ahas.

凿开 石头的，必受损伤； 劈开木头的，必遭危险。

záo kāi shí tou de ， bì shòu sǔn shāng ； pī kāi mù tou de ， bì zāo wēi xiǎn 。

Sinuman ang nagtatapyas ng bato ay masasaktan nito, at ang taong nagpuputol ng kahoy ay nanganganib dito.

铁器钝了，若不将刃磨快，就必多费气力； 但得智慧指教，便有益处。

tiě qì dùn le ， ruò bù jiāng rèn mó kuài ， jiù bì duō fèi qì lì ； dàn dé zhì huì zhǐ jiào ， biàn yǒu yì chù 。

Kung ang talim ng bakal ay mapurol, at hindi ito hinahasa ng isang tao, kailangan niyang gumamit nang mas maraming lakas, ngunit nagbibigay ng kalamangan ang karunungan para sa katagumpayan.

未行法术以先，蛇若咬人， 后行法术也是无益。

wèi xíng fǎ shù yǐ xiān ， shé ruò yǎo rén ， hòu xíng fǎ shù yě shì wú yì 。

Kung ang ahas ay nanuklaw bago pa ito mapaamo, walang kalamangan para sa nang-aamo.

智慧人的口说出恩言； 愚昧人的嘴吞灭自己。

zhì huì rén de kǒu shuō chū ēn yán ； yú mèi rén de zuǐ tūn miè zì jǐ 。

Magiliw ang mga salita ng bibig ng matalinong tao, ngunit nilululon ang mangmang ng kaniyang sariling mga labi.

他口中的言语起头是愚昧； 他话的末尾是奸恶的狂妄。

tā kǒu zhōng de yán yǔ qǐ tóu shì yú mèi ； tā huà de mò wěi shì jiān è de kuáng wàng 。

Sa pag-agos ng mga salita mula sa bibig ng mangmang, ang kamangmangan ay lumalabas, at sa huli umaagos sa bibig niya ang masamang kahibangan.

愚昧人多有言语， 人却不知将来有什么事； 他身后的事谁能告诉他呢？

yú mèi rén duō yǒu yán yǔ ， rén què bù zhī jiāng lái yǒu shén me shì ； tā shēn hòu de shì shuí néng gào sù tā ne ？

Pinaparami ng mangmang ang mga salita, ngunit walang nakakaalam kung ano ang paparating. Sino ang nakaaalam kung ano ang parating pagkatapos niya?

凡愚昧人，他的劳碌使自己困乏， 因为连进城的路，他也不知道。

fán yú mèi rén ， tā de láo lù shǐ zì jǐ kùn fá ， yīn wèi lián jìn chéng de lù ， tā yě bù zhī dào 。

Pinapagod ng mga mabibigat na gawain ang mga mangmang, kaya hindi man lang nila alam ang daan papuntang bayan.

邦国啊，你的王若是孩童， 你的群臣早晨宴乐， 你就有祸了！

bāng guó a ， nǐ de wáng ruò shì hái tóng ， nǐ de qún chén zǎo chén yàn lè ， nǐ jiù yǒu huò le ！

Mayroong gulo sa inyong lupain kapag bata pa ang inyong hari, at ang mga pinuno ninyo ay magdiriwang sa umaga!

邦国啊，你的王若是贵胄之子， 你的群臣按时吃喝， 为要补力，不为酒醉， 你就有福了！

bāng guó a ， nǐ de wáng ruò shì guì zhòu zhī zǐ ， nǐ de qún chén àn shí chī hē ， wèi yào bǔ lì ， bú wèi jiǔ zuì ， nǐ jiù yǒu fú le ！

Ngunit masaya ang lupain kapag ang hari ay anak ng mga maharlika, at kumakain ang mga pinuno ninyo kapag oras na ng kainan at ginagawa nila iyon para lumakas, hindi para sa paglalasing!

因人懒惰，房顶塌下； 因人手懒，房屋滴漏。

yīn rén lǎn duò ， fáng dǐng tā xià ； yīn rén shǒu lǎn ， fáng wū dī lòu 。

Dahil sa katamaran nalalaglag ang bubong, at dahil sa mga tamad na kamay may tagas ang bahay.

设摆筵席是为喜笑。 酒能使人快活； 钱能叫万事应心。

shè bǎi yán xí shì wèi xǐ xiào 。 jiǔ néng shǐ rén kuài huó ； qián néng jiào wàn shì yìng xīn 。

Naghahanda ang mga tao ng pagkain para sa pagtawa, nagbibigay ng kasiyahan sa buhay ang alak, at pinupuno ng pera ang pangangailangan sa lahat ng bagay.

你不可咒诅君王， 也不可心怀此念； 在你卧房也不可咒诅富户。 因为空中的鸟必传扬这声音， 有翅膀的也必述说这事。

nǐ bù kě zhòu zǔ jūn wáng ， yě bù kě xīn huái cǐ niàn ； zài nǐ wò fáng yě bù kě zhòu zǔ fù hù 。 yīn wèi kōng zhōng de niǎo bì chuán yáng zhè shēng yīn ， yǒu chì bǎng de yě bì shù shuō zhè shì 。

Huwag mong sumpain ang hari, kahit sa iyong isipan, at huwag mong sumpain ang mayayaman sa iyong silid-tulugan. Sapagkat maaaring dalhin ng ibon sa himpapawid ang mga salita mo; maaaring ikalat ng anumang may pakpak ang bagay na iyon.