Kapłańska 25

耶和华在西奈山对摩西说：

yē hé huá zài xī nài shān duì mó xī shuō ：

Potem PAN powiedział do Mojżesza na górze Synaj:

「你晓谕以色列人说：你们到了我所赐你们那地的时候，地就要向耶和华守安息。

「 nǐ xiǎo yù yǐ sè liè rén shuō ： nǐ men dào le wǒ suǒ cì nǐ men nà dì de shí hòu ， dì jiù yào xiàng yē hé huá shǒu ān xī 。

Przemów do synów Izraela i powiedz im: Gdy wejdziecie do ziemi, którą wam daję, wtedy ziemia będzie obchodzić szabat dla PANA.

六年要耕种田地，也要修理葡萄园，收藏地的出产。

liù nián yào gēng zhòng tián dì ， yě yào xiū lǐ pú táo yuán ， shōu cáng dì de chū chǎn 。

Przez sześć lat będziesz obsiewał swoje pole i przez sześć lat będziesz obcinał swoją winnicę, i zbierał z niej plony;

第七年，地要守圣安息，就是向耶和华守的安息，不可耕种田地，也不可修理葡萄园。

dì qī nián ， dì yào shǒu shèng ān xī ， jiù shì xiàng yē hé huá shǒu de ān xī ， bù kě gēng zhòng tián dì ， yě bù kě xiū lǐ pú táo yuán 。

Lecz w siódmym roku ziemia będzie mieć szabat odpoczynku, szabat dla PANA. Nie będziesz obsiewał swego pola ani obcinał swojej winnicy.

遗落自长的庄稼不可收割；没有修理的葡萄树也不可摘取葡萄。这年，地要守圣安息。

yí luò zì cháng de zhuāng jia bù kě shōu gē ； méi yǒu xiū lǐ de pú táo shù yě bù kě zhāi qǔ pú táo 。 zhè nián ， dì yào shǒu shèng ān xī 。

Nie będziesz żął tego, co samo wyrośnie po twoich żniwach, ani nie będziesz zbierał winogron twojej zaniechanej winnicy. To będzie rok odpoczynku dla ziemi.

地在安息年所出的，要给你和你的仆人、婢女、雇工人，并寄居的外人当食物。

dì zài ān xī nián suǒ chū de ， yào gěi nǐ hé nǐ de pú rén 、 bì nǚ 、 gù gōng rén ， bìng jì jū de wài rén dāng shí wù 。

I szabat ziemi będzie dla was pokarmem: dla ciebie, dla twego sługi, dla twojej służącej, dla twego najemnika i dla przybysza, który mieszka u ciebie.

这年的土产也要给你的牲畜和你地上的走兽当食物。」

zhè nián de tǔ chǎn yě yào gěi nǐ de shēng chù hé nǐ dì shàng de zǒu shòu dāng shí wù 。」

Także dla twego bydła i zwierząt, które są w twojej ziemi; cały jej plon będzie służyć za pokarm.

「你要计算七个安息年，就是七七年。这便为你成了七个安息年，共是四十九年。

「 nǐ yào jì suàn qī gè ān xī nián ， jiù shì qī qī nián 。 zhè biàn wèi nǐ chéng le qī gè ān xī nián ， gòng shì sì shí jiǔ nián 。

Policzysz też sobie siedem lat szabatowych, to jest siedem razy po siedem lat; okres siedmiu szabatowych lat będzie wynosił czterdzieści dziewięć lat.

当年七月初十日，你要大发角声；这日就是赎罪日，要在遍地发出角声。

dāng nián qī yuè chū shí rì ， nǐ yào dà fā jiǎo shēng ； zhè rì jiù shì shú zuì rì ， yào zài biàn dì fā chū jiǎo shēng 。

Wtedy w dziesiątym dniu siódmego miesiąca każesz zatrąbić w trąbę o donośnym dźwięku; w Dniu Przebłagania zatrąbicie po całej waszej ziemi.

第五十年，你们要当作圣年，在遍地给一切的居民宣告自由。这年必为你们的禧年，各人要归自己的产业，各归本家。

dì wǔ shí nián ， nǐ men yào dàng zuò shèng nián ， zài biàn dì gěi yí qiè de jū mín xuān gào zì yóu 。 zhè nián bì wèi nǐ men de xǐ nián ， gè rén yào guī zì jǐ de chǎn yè ， gè guī běn jiā 。

Poświęcicie pięćdziesiąty rok i ogłosicie wolność w ziemi wszystkim jej mieszkańcom. Będzie to dla was rok jubileuszowy. Każdy z was wróci do swojej posiadłości i do swojej rodziny.

第五十年要作为你们的禧年。这年不可耕种；地中自长的，不可收割；没有修理的葡萄树也不可摘取葡萄。

dì wǔ shí nián yào zuò wéi nǐ men de xǐ nián 。 zhè nián bù kě gēng zhòng ； dì zhōng zì cháng de ， bù kě shōu gē ； méi yǒu xiū lǐ de pú táo shù yě bù kě zhāi qǔ pú táo 。

Rok pięćdziesiąty będzie dla was rokiem jubileuszowym. Nie będziecie siać ani żąć tego, co samo wyrosło, ani zbierać winogron z winnic zaniechanych.

因为这是禧年，你们要当作圣年，吃地中自出的土产。

yīn wèi zhè shì xǐ nián ， nǐ men yào dàng zuò shèng nián ， chī dì zhōng zì chū de tǔ chǎn 。

Jest to bowiem rok jubileuszowy, będzie dla was święty. Będziecie jeść to, co na polu urośnie.

「这禧年，你们各人要归自己的地业。

「 zhè xǐ nián ， nǐ men gè rén yào guī zì jǐ de dì yè 。

W tym roku jubileuszowym każdy z was wróci do swojej posiadłości.

你若卖什么给邻舍，或是从邻舍的手中买什么，彼此不可亏负。

nǐ ruò mài shén me gěi lín shè ， huò shì cóng lín shè de shǒu zhōng mǎi shén me ， bǐ cǐ bù kě kuī fù 。

Jeśli sprzedasz coś swemu bliźniemu albo kupisz coś od niego, niech jeden nie oszukuje drugiego.

你要按禧年以后的年数向邻舍买；他也要按年数的收成卖给你。

nǐ yào àn xǐ nián yǐ hòu de nián shù xiàng lín shè mǎi ； tā yě yào àn nián shù de shōu chéng mài gěi nǐ 。

Według liczby lat po roku jubileuszowym kupisz od swego bliźniego i według liczby lat plonów on sprzeda tobie.

年岁若多，要照数加添价值；年岁若少，要照数减去价值，因为他照收成的数目卖给你。

nián suì ruò duō ， yào zhào shù jiā tiān jià zhí ； nián suì ruò shǎo ， yào zhào shù jiǎn qù jià zhí ， yīn wèi tā zhào shōu chéng de shù mù mài gěi nǐ 。

Im więcej będzie lat, tym wyższa będzie cena, a im mniej będzie lat, tym niższa będzie cena, ponieważ on sprzedaje ci ilość rocznych plonów.

你们彼此不可亏负，只要敬畏你们的 神，因为我是耶和华—你们的 神。」

nǐ men bǐ cǐ bù kě kuī fù ， zhī yào jìng wèi nǐ men de shén ， yīn wèi wǒ shì yē hé huá — nǐ men de shén 。」

Nie będziecie oszukiwać jeden drugiego, lecz będziesz się bał swego Boga, gdyż ja jestem PAN, wasz Bóg.

「我的律例，你们要遵行，我的典章，你们要谨守，就可以在那地上安然居住。

「 wǒ de lǜ lì ， nǐ men yào zūn xíng ， wǒ de diǎn zhāng ， nǐ men yào jǐn shǒu ， jiù kě yǐ zài nà dì shàng ān rán jū zhù 。

Wykonujcie moje ustawy i przestrzegajcie moich praw, i wypełniajcie je, a będziecie mieszkać w tej ziemi bezpiecznie.

地必出土产，你们就要吃饱，在那地上安然居住。

dì bì chū tǔ chǎn ， nǐ men jiù yào chī bǎo ， zài nà dì shàng ān rán jū zhù 。

Ziemia wyda swój plon i będziecie jedli do syta, i będziecie bezpiecznie w niej mieszkać.

你们若说：『这第七年我们不耕种，也不收藏土产，吃什么呢？』

nǐ men ruò shuō ：『 zhè dì qī nián wǒ men bù gēng zhòng ， yě bù shōu cáng tǔ chǎn ， chī shén me ne ？』

A jeśli powiecie: Cóż będziemy jeść w siódmym roku, jeśli nie będziemy siać ani zbierać naszych plonów?

我必在第六年将我所命的福赐给你们，地便生三年的土产。

wǒ bì zài dì liù nián jiāng wǒ suǒ mìng de fú cì gěi nǐ men ， dì biàn shēng sān nián de tǔ chǎn 。

Wtedy rozkażę, żeby moje błogosławieństwo przyszło na was w szóstym roku i wyda plon na trzy lata.

第八年，你们要耕种，也要吃陈粮，等到第九年出产收来的时候，你们还吃陈粮。」

dì bā nián ， nǐ men yào gēng zhòng ， yě yào chī chén liáng ， děng dào dì jiǔ nián chū chǎn shōu lái de shí hòu ， nǐ men hái chī chén liáng 。」

I będziecie siać w ósmym roku, ale będziecie jeść ze starego plonu aż do dziewiątego roku; dopóki nie nadejdą jego plony, będziecie jeść stare.

「地不可永卖，因为地是我的；你们在我面前是客旅，是寄居的。

「 dì bù kě yǒng mài ， yīn wèi dì shì wǒ de ； nǐ men zài wǒ miàn qián shì kè lǚ ， shì jì jū de 。

Ziemia nie będzie sprzedawana na zawsze, gdyż ziemia należy do mnie, a wy jesteście u mnie gośćmi i przybyszami.

在你们所得为业的全地，也要准人将地赎回。

zài nǐ men suǒ dé wèi yè de quán dì ， yě yào zhǔn rén jiāng dì shú huí 。

A w całej ziemi waszej posiadłości ustanowicie dla ziemi prawo wykupu.

你的弟兄 若渐渐穷乏，卖了几分地业，他至近的亲属就要来把弟兄所卖的赎回。

nǐ de dì xiong ruò jiàn jiàn qióng fá ， mài le jǐ fēn dì yè ， tā zhì jìn de qīn shǔ jiù yào lái bǎ dì xiong suǒ mài de shú huí 。

Jeśli twój brat zubożeje, a sprzeda coś ze swojej własności i przyjdzie najbliższy krewny, mający prawo wykupu, to niech wykupi, co jego brat sprzedał.

若没有能给他赎回的，他自己渐渐富足，能够赎回，

ruò méi yǒu néng gěi tā shú huí de ， tā zì jǐ jiàn jiàn fù zú ， néng gòu shú huí ，

A jeśli ktoś nie ma nikogo, kto może to wykupić, lecz sam będzie mógł i znajdzie środki na wykup;

就要算出卖地的年数，把余剩年数的价值还那买主，自己便归回自己的地业。

jiù yào suàn chū mài dì de nián shù ， bǎ yú shèng nián shù de jià zhí hái nà mǎi zhǔ ， zì jǐ biàn guī huí zì jǐ de dì yè 。

To odliczy lat od swojej sprzedaży, zwróci resztę temu, komu sprzedał, i wróci do swojej posiadłości.

倘若不能为自己得回所卖的，仍要存在买主的手里直到禧年；到了禧年，地业要出买主的手，自己便归回自己的地业。

tǎng ruò bù néng wèi zì jǐ dé huí suǒ mài de ， réng yào cún zài mǎi zhǔ de shǒu lǐ zhí dào xǐ nián ； dào le xǐ nián ， dì yè yào chū mǎi zhǔ de shǒu ， zì jǐ biàn guī huí zì jǐ de dì yè 。

Lecz jeśli nie ma środków, aby zwrócić, to pozostanie to, co sprzedał, w ręku tego, który to kupił aż do roku jubileuszowego. W roku jubileuszowym zwolni mu to, a ten wróci do swojej posiadłości.

「人若卖城内的住宅，卖了以后，一年之内可以赎回；在一整年，必有赎回的权柄。

「 rén ruò mài chéng nèi de zhù zhái ， mài le yǐ hòu ， yì nián zhī nèi kě yǐ shú huí ； zài yì zhěng nián ， bì yǒu shú huí de quán bǐng 。

Jeśli ktoś sprzeda dom mieszkalny w mieście otoczonym murami, będzie miał prawo wykupu do końca roku sprzedaży; będzie miał prawo wykupu przez cały rok.

若在一整年之内不赎回，这城内的房屋就定准永归买主，世世代代为业；在禧年也不得出买主的手。

ruò zài yì zhěng nián zhī nèi bù shú huí ， zhè chéng nèi de fáng wū jiù dìng zhǔn yǒng guī mǎi zhǔ ， shì shì dài dài wéi yè ； zài xǐ nián yě bù dé chū mǎi zhǔ de shǒu 。

A jeśli nie zostanie wykupiony do końca roku, wtedy ten dom w mieście otoczonym murami zostanie własnością na zawsze tego, który go kupił, oraz jego potomków. Nie będzie zwolniony w roku jubileuszowym.

但房屋在无城墙的村庄里，要看如乡下的田地一样，可以赎回；到了禧年，都要出买主的手。

dàn fáng wū zài wú chéng qiáng de cūn zhuāng lǐ ， yào kàn rú xiāng xià de tián dì yí yàng ， kě yǐ shú huí ； dào le xǐ nián ， dōu yào chū mǎi zhǔ de shǒu 。

Ale domy we wsiach, które nie są otoczone murami, będą traktowane na równi z polami ziemi. Będą podlegały prawu wykupu i w roku jubileuszowym zostaną zwolnione.

然而利未人所得为业的城邑，其中的房屋，利未人可以随时赎回。

rán ér lì wèi rén suǒ dé wèi yè de chéng yì ， qí zhōng de fáng wū ， lì wèi rén kě yǐ suí shí shú huí 。

Co do miast Lewitów i domów w miastach ich posiadłości, to Lewitom zawsze przysługuje prawo wykupu.

若是一个利未人不将所卖的房屋赎回，是在所得为业的城内，到了禧年就要出买主的手，因为利未人城邑的房屋是他们在以色列人中的产业。

ruò shì yí gè lì wèi rén bù jiāng suǒ mài de fáng wū shú huí ， shì zài suǒ dé wèi yè de chéng nèi ， dào le xǐ nián jiù yào chū mǎi zhǔ de shǒu ， yīn wèi lì wèi rén chéng yì de fáng wū shì tā men zài yǐ sè liè rén zhōng de chǎn yè 。

A jeśli ktoś kupuje od Lewitów, to kupiony dom lub miejska posiadłość zostaną zwolnione w roku jubileuszowym, gdyż domy miast Lewitów są ich posiadłością pośród synów Izraela.

只是他们各城郊野之地不可卖，因为是他们永远的产业。」

zhī shì tā men gè chéng jiāo yě zhī dì bù kě mài ， yīn wèi shì tā men yǒng yuǎn de chǎn yè 。」

Ale pole wokół ich miast nie będzie sprzedawane, gdyż jest ich wieczystą posiadłością.

「你的弟兄在你那里若渐渐贫穷，手中缺乏，你就要帮补他，使他与你同住，像外人和寄居的一样。

「 nǐ de dì xiong zài nǐ nà lǐ ruò jiàn jiàn pín qióng ， shǒu zhōng quē fá ， nǐ jiù yào bāng bǔ tā ， shǐ tā yǔ nǐ tóng zhù ， xiàng wài rén hé jì jū de yí yàng 。

Jeśli twój brat zubożeje i jego ręka osłabnie przy tobie, wspomożesz go, aby mógł żyć przy tobie jako gość lub przybysz.

不可向他取利，也不可向他多要；只要敬畏你的 神，使你的弟兄与你同住。

bù kě xiàng tā qǔ lì ， yě bù kě xiàng tā duō yào ； zhǐ yào jìng wèi nǐ de shén ， shǐ nǐ de dì xiong yǔ nǐ tóng zhù 。

Nie bierz od niego lichwy ani odsetek, lecz bój się swego Boga, aby twój brat mógł się żywić przy tobie.

你借钱给他，不可向他取利；借粮给他，也不可向他多要。

nǐ jiè qián gěi tā ， bù kě xiàng tā qǔ lì ； jiè liáng gěi tā ， yě bù kě xiàng tā duō yào 。

Nie dasz mu swoich pieniędzy na lichwę ani nie pożyczysz mu swojej żywności dla zysku.

我是耶和华—你们的 神，曾领你们从埃及地出来，为要把迦南地赐给你们，要作你们的 神。」

wǒ shì yē hé huá — nǐ men de shén ， céng lǐng nǐ men cóng āi jí dì chū lái ， wèi yào bǎ jiā nán dì cì gěi nǐ men ， yào zuò nǐ men de shén 。」

Ja jestem PAN, wasz Bóg, który was wyprowadził z ziemi Egiptu, aby dać wam ziemię Kanaan i być waszym Bogiem.

「你的弟兄若在你那里渐渐穷乏，将自己卖给你，不可叫他像奴仆服事你。

「 nǐ de dì xiong ruò zài nǐ nà lǐ jiàn jiàn qióng fá ， jiāng zì jǐ mài gěi nǐ ， bù kě jiào tā xiàng nú pú fú shì nǐ 。

Jeśli też zubożeje twój brat przy tobie i zaprzeda się tobie, nie będziesz go obarczał niewolniczą pracą;

他要在你那里像雇工人和寄居的一样，要服事你直到禧年。

tā yào zài nǐ nà lǐ xiàng gù gōng rén hé jì jū de yí yàng ， yào fú shì nǐ zhí dào xǐ nián 。

Będzie u ciebie jako najemnik i jako przybysz; aż do roku jubileuszowego będzie ci służyć.

到了禧年，他和他儿女要离开你，一同出去归回本家，到他祖宗的地业那里去。

dào le xǐ nián ， tā hé tā ér nǚ yào lí kāi nǐ ， yì tóng chū qù guī huí běn jiā ， dào tā zǔ zōng de dì yè nà lǐ qù 。

Potem odejdzie od ciebie, on i jego dzieci z nim, i wróci do swojej rodziny i do posiadłości swoich przodków.

因为他们是我的仆人，是我从埃及地领出来的，不可卖为奴仆。

yīn wèi tā men shì wǒ de pú rén ， shì wǒ cóng āi jí dì lǐng chū lái de ， bù kě mài wèi nú pú 。

Oni bowiem są moimi sługami, których wyprowadziłem z ziemi Egiptu. Nie będą sprzedawani jako niewolnicy.

不可严严地辖管他，只要敬畏你的 神。

bù kě yán yán dì xiá guǎn tā ， zhǐ yào jìng wèi nǐ de shén 。

Nie będziesz srogo panował nad nimi, ale będziesz się bał swego Boga.

至于你的奴仆、婢女，可以从你四围的国中买。

zhì yú nǐ de nú pú 、 bì nǚ ， kě yǐ cóng nǐ sì wéi de guó zhōng mǎi 。

Twój niewolnik i twoja niewolnica, których będziesz miał, będą z tych narodów, które są wokoło was; od nich będziecie kupować niewolnika i niewolnicę.

并且那寄居在你们中间的外人和他们的家属，在你们地上所生的，你们也可以从其中买人；他们要作你们的产业。

bìng qiě nà jì jū zài nǐ men zhōng jiān de wài rén hé tā men de jiā shǔ ， zài nǐ men dì shàng suǒ shēng de ， nǐ men yě kě yǐ cóng qí zhōng mǎi rén ； tā men yào zuò nǐ men de chǎn yè 。

Także spośród synów przybyszów mieszkających wśród was będziecie kupować i z potomstwa tych, którzy są z wami, urodzonych w waszej ziemi. Oni będą waszą własnością.

你们要将他们遗留给你们的子孙为产业，要永远从他们中间拣出奴仆；只是你们的弟兄以色列人，你们不可严严地辖管。

nǐ men yào jiāng tā men yí liú gěi nǐ men de zǐ sūn wèi chǎn yè ， yào yǒng yuǎn cóng tā men zhōng jiān jiǎn chū nú pú ； zhǐ shì nǐ men de dì xiong yǐ sè liè rén ， nǐ men bù kě yán yán dì xiá guǎn 。

Będziecie ich przekazywać waszym dzieciom w dziedzictwie, na dziedziczną własność; będą wam służyć na zawsze. Lecz nad waszymi braćmi, synami Izraela, nikt z was nie będzie srogo panował.

「住在你那里的外人，或是寄居的，若渐渐富足，你的弟兄却渐渐穷乏，将自己卖给那外人，或是寄居的，或是外人的宗族，

「 zhù zài nǐ nà lǐ de wài rén ， huò shì jì jū de ， ruò jiàn jiàn fù zú ， nǐ de dì xiong què jiàn jiàn qióng fá ， jiāng zì jǐ mài gěi nà wài rén ， huò shì jì jū de ， huò shì wài rén de zōng zú ，

A jeśli gość lub przybysz wzbogaci się przy tobie, a twój brat zubożeje przy nim i sprzeda się gościowi lub przybyszowi przy tobie lub potomstwu rodziny przybysza;

卖了以后，可以将他赎回。无论是他的弟兄，

mài le yǐ hòu ， kě yǐ jiāng tā shú huí 。 wú lùn shì tā de dì xiong ，

To po sprzedaniu może zostać wykupiony; ktokolwiek z jego braci może go wykupić;

或伯叔、伯叔的儿子，本家的近支，都可以赎他。他自己若渐渐富足，也可以自赎。

huò bó shū 、 bó shū de ér zi ， běn jiā de jìn zhī ， dōu kě yǐ shú tā 。 tā zì jǐ ruò jiàn jiàn fù zú ， yě kě yǐ zì shú 。

Albo jego stryj, albo syn jego stryja może go wykupić, albo ktokolwiek z jego bliskich krewnych z jego rodziny może go wykupić, albo jeśli go stać, sam siebie wykupi.

他要和买主计算，从卖自己的那年起，算到禧年；所卖的价值照着年数多少，好像工人每年的工价。

tā yào hé mǎi zhǔ jì suàn ， cóng mài zì jǐ de nà nián qǐ ， suàn dào xǐ nián ； suǒ mài de jià zhí zhào zhe nián shù duō shǎo ， hǎo xiàng gōng rén měi nián de gōng jià 。

I rozliczy się ze swoim nabywcą od roku swego sprzedania aż do roku jubileuszowego; a pieniądze, za które się sprzedał, zostaną obliczone według liczby lat; postąpi z nim jak z najemnikiem.

若缺少的年数多，就要按着年数从买价中偿还他的赎价。

ruò quē shǎo de nián shù duō ， jiù yào àn zhe nián shù cóng mǎi jià zhōng cháng huán tā de shú jià 。

Jeśli zostało jeszcze wiele lat, to według ich liczby zwróci swój wykup z pieniędzy, za które został kupiony.

若到禧年只缺少几年，就要按着年数和买主计算，偿还他的赎价。

ruò dào xǐ nián zhī quē shǎo jǐ nián ， jiù yào àn zhe nián shù hé mǎi zhǔ jì suàn ， cháng huán tā de shú jià 。

A jeśli do roku jubileuszowego zostało niewiele lat, to rozliczy się z nim i według ich liczby tych lat zwróci swój wykup.

他和买主同住，要像每年雇的工人，买主不可严严地辖管他。

tā hé mǎi zhǔ tóng zhù ， yào xiàng měi nián gù de gōng rén ， mǎi zhǔ bù kě yán yán dì xiá guǎn tā 。

Będzie u niego jako najemnik, rok po roku; nie będzie nad nim srogo panował na twoich oczach.

他若不这样被赎，到了禧年，要和他的儿女一同出去。

tā ruò bú zhè yàng bèi shú ， dào le xǐ nián ， yào hé tā de ér nǚ yì tóng chū qù 。

A jeśli nie zostanie wykupiony tymi sposobami, wtedy wyjdzie wolny w roku jubileuszowym, on razem ze swoimi dziećmi;

因为以色列人都是我的仆人，是我从埃及地领出来的。我是耶和华—你们的 神。」

yīn wèi yǐ sè liè rén dōu shì wǒ de pú rén ， shì wǒ cóng āi jí dì lǐng chū lái de 。 wǒ shì yē hé huá — nǐ men de shén 。」

Bo synowie Izraela są moimi sługami. Są moimi sługami, których wyprowadziłem z ziemi Egiptu. Ja jestem PAN, wasz Bóg.