2 Wafalme 18

以色列王以拉的儿子何细亚第三年，犹大王亚哈斯的儿子希西家登基。

yǐ sè liè wáng yǐ lā de ér zi hé xì yà dì sān nián ， yóu dà wáng yà hā sī de ér zi xī xī jiā dēng jī 。

Katika mwaka wa tatu wa utawala wa Hoshea mwana wa Ela mfalme wa Israeli, Hezekia mwana wa Ahazi mfalme wa Yuda alianza kutawala.

他登基的时候年二十五岁，在耶路撒冷作王二十九年。他母亲名叫亚比，是撒迦利雅的女儿。

tā dēng jī de shí hòu nián èr shí wǔ suì ， zài yē lù sā lěng zuò wáng èr shí jiǔ nián 。 tā mǔ qīn míng jiào yà bǐ ， shì sā jiā lì yǎ de nǚ ér 。

Alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipoanza kutawala, naye akatawala huko Yerusalemu kwa miaka ishirini na tisa. Mama yake aliitwa Abiya binti Zekaria.

希西家行耶和华眼中看为正的事，效法他祖大卫一切所行的。

xī xī jiā xíng yē hé huá yǎn zhōng kàn wèi zhèng de shì ， xiào fǎ tā zǔ dà wèi yí qiè suǒ xíng de 。

Akafanya yaliyo mema machoni pa Bwana, kama Daudi baba yake alivyofanya.

他废去邱坛，毁坏柱像，砍下木偶，打碎摩西所造的铜蛇，因为到那时以色列人仍向铜蛇烧香。希西家叫铜蛇为铜块 。

tā fèi qù qiū tán ， huǐ huài zhù xiàng ， kǎn xià mù ǒu ， dǎ suì mó xī suǒ zào de tóng shé ， yīn wèi dào nà shí yǐ sè liè rén réng xiàng tóng shé shāo xiāng 。 xī xī jiā jiào tóng shé wèi tóng kuài 。

Akapaondoa mahali pa juu pa kuabudia miungu, akazivunja sanamu, akakatakata nguzo za Ashera. Akavunja vipande vipande ile nyoka ya shaba Mose aliyotengeneza, kwa kuwa hadi siku hizo wana wa Israeli walikuwa wanaifukizia uvumba (ilikuwa ikiitwa Nehushtani ).

希西家倚靠耶和华—以色列的 神，在他前后的犹大列王中没有一个及他的。

xī xī jiā yǐ kào yē hé huá — yǐ sè liè de shén ， zài tā qián hòu de yóu dà liè wáng zhōng méi yǒu yí gè jí tā de 。

Hezekia aliweka tumaini lake kwa Bwana, Mungu wa Israeli. Hapakuwepo na mfalme mwingine wa kufanana naye miongoni mwa wafalme wa Yuda, kabla yake au baada yake.

因为他专靠耶和华，总不离开，谨守耶和华所吩咐摩西的诫命。

yīn wèi tā zhuān kào yē hé huá ， zǒng bù lí kāi ， jǐn shǒu yē hé huá suǒ fēn fù mó xī de jiè mìng 。

Alishikamana na Bwana kwa bidii wala hakuacha kumfuata; alishika amri ambazo Bwana alikuwa amempa Mose.

耶和华与他同在，他无论往何处去尽都亨通。他背叛、不肯事奉亚述王。

yē hé huá yǔ tā tóng zài ， tā wú lùn wǎng hé chù qù jìn dōu hēng tōng 。 tā bèi pàn 、 bù kěn shì fèng yà shù wáng 。

Naye Bwana alikuwa pamoja naye, akafanikiwa katika kila alichokifanya. Aliasi dhidi ya mfalme wa Ashuru, wala hakumtumikia.

希西家攻击非利士人，直到迦萨，并迦萨的四境，从了望楼到坚固城。

xī xī jiā gōng jī fēi lì shì rén ， zhí dào jiā sà ， bìng jiā sà de sì jìng ， cóng le wàng lóu dào jiān gù chéng 。

Kuanzia mnara wa ulinzi hadi kwenye mji wenye ngome, aliwashinda Wafilisti, hadi kufikia Gaza na himaya yake yote.

希西家王第四年，就是以色列王以拉的儿子何细亚第七年，亚述王撒缦以色上来围困撒马利亚；

xī xī jiā wáng dì sì nián ， jiù shì yǐ sè liè wáng yǐ lā de ér zǐ hé xì yà dì qī nián ， yà shù wáng sā màn yǐ sè shàng lái wéi kùn sā mǎ lì yà ；

Mwaka wa nne wa Mfalme Hezekia, ambao ulikuwa mwaka wa saba wa Hoshea mwana wa Ela kutawala Israeli, Shalmanesa mfalme wa Ashuru alikwenda kuishambulia Samaria na kuuzunguka kwa majeshi.

过了三年就攻取了城。希西家第六年，以色列王何细亚第九年，撒马利亚被攻取了。

guò le sān nián jiù gōng qǔ le chéng 。 xī xī jiā dì liù nián ， yǐ sè liè wáng hé xì yà dì jiǔ nián ， sā mǎ lì yà bèi gōng qǔ le 。

Baada ya miaka mitatu Waashuru wakautwaa. Kwa hiyo Samaria ulitekwa katika mwaka wa sita wa utawala wa Mfalme Hezekia, ambao ulikuwa mwaka wa tisa wa utawala wa Hoshea mfalme wa Israeli.

亚述王将以色列人掳到亚述，把他们安置在哈腊与歌散的哈博河边，并米底亚人的城邑；

yà shù wáng jiāng yǐ sè liè rén lǔ dào yà shù ， bǎ tā men ān zhì zài hā là yǔ gē sàn de hā bó hé biān ， bìng mǐ dǐ yà rén de chéng yì ；

Mfalme wa Ashuru akawahamishia Waisraeli huko Ashuru na akawaweka Hala, na Gozani karibu na Mto Habori, na katika miji ya Wamedi.

都因他们不听从耶和华—他们 神的话，违背他的约，就是耶和华仆人摩西吩咐他们所当守的。

dōu yīn tā men bù tīng cóng yē hé huá — tā men shén de huà ， wéi bèi tā de yuē ， jiù shì yē hé huá pú rén mó xī fēn fù tā men suǒ dāng shǒu de 。

Hili lilitokea kwa sababu hawakumtii Bwana Mungu wao, lakini walikuwa wamevunja agano lake, yale yote ambayo Mose mtumishi wa Bwana aliwaamuru. Hawakuzisikiliza amri wala kuzitimiza.

希西家王十四年，亚述王西拿基立上来攻击犹大的一切坚固城，将城攻取。

xī xī jiā wáng shí sì nián ， yà shù wáng xī ná jī lì shàng lái gōng jī yóu dà de yí qiè jiān gù chéng ， jiāng chéng gōng qǔ 。

Katika mwaka wa kumi na nne wa utawala wa Mfalme Hezekia, Senakeribu mfalme wa Ashuru akaishambulia miji yote ya Yuda yenye ngome na kuiteka.

犹大王希西家差人往拉吉去见亚述王，说：「我有罪了，求你离开我；凡你罚我的，我必承当。」于是亚述王罚犹大王希西家银子三百他连得，金子三十他连得。

yóu dà wáng xī xī jiā chà rén wǎng lā jí qù jiàn yà shù wáng ， shuō ：「 wǒ yǒu zuì le ， qiú nǐ lí kāi wǒ ； fán nǐ fá wǒ de ， wǒ bì chéng dāng 。」 yú shì yà shù wáng fá yóu dà wáng xī xī jiā yín zi sān bǎi tā lián dé ， jīn zǐ sān shí tā lián dé 。

Basi Hezekia mfalme wa Yuda akamtumia ujumbe mfalme wa Ashuru huko Lakishi akisema: “Nimefanya makosa. Ondoka katika nchi yangu, nami nitakulipa chochote unachokitaka kwangu.” Mfalme wa Ashuru akamtoza Hezekia mfalme wa Yuda talanta 300 za fedha, na talanta thelathini za dhahabu.

希西家就把耶和华殿里和王宫府库里所有的银子都给了他。

xī xī jiā jiù bǎ yē hé huá diàn lǐ hé wáng gōng fǔ kù lǐ suǒ yǒu de yín zi dōu gěi le tā 。

Basi Hezekia akampa fedha yote iliyopatikana ndani ya Hekalu la Bwana na katika hazina ya jumba la mfalme.

那时，犹大王希西家将耶和华殿门上的金子和他自己包在柱上的金子都刮下来，给了亚述王。

nà shí ， yóu dà wáng xī xī jiā jiāng yē hé huá diàn mén shàng de jīn zǐ hé tā zì jǐ bāo zài zhù shàng de jīn zǐ dōu guā xià lái ， gěi le yà shù wáng 。

Wakati huu Hezekia mfalme wa Yuda akabandua dhahabu yote iliyokuwa imefunika milango na miimo ya Hekalu la Bwana, akampa mfalme wa Ashuru.

亚述王从拉吉差遣他珥探、拉伯撒利，和拉伯沙基率领大军往耶路撒冷，到希西家王那里去。他们上到耶路撒冷，就站在上池的水沟旁，在漂布地的大路上。

yà shù wáng cóng lā jí chāi qiǎn tā ěr tàn 、 lā bó sā lì ， hé lā bó shā jī shuài lǐng dà jūn wǎng yē lù sā lěng ， dào xī xī jiā wáng nà lǐ qù 。 tā men shàng dào yē lù sā lěng ， jiù zhàn zài shàng chí de shuǐ gōu páng ， zài piāo bù dì de dà lù shang 。

Mfalme wa Ashuru akamtuma jemadari wake mkuu, na afisa wake mkuu, na jemadari wa jeshi, pamoja na jeshi kubwa kutoka Lakishi hadi kwa Mfalme Hezekia huko Yerusalemu. Wakaja Yerusalemu na kusimama kwenye mfereji wa Bwawa la Juu, lililojengwa katika barabara iendayo kwenye Uwanja wa Dobi.

他们呼叫王的时候，就有希勒家的儿子家宰以利亚敬，并书记舍伯那和亚萨的儿子史官约亚，出来见他们。

tā men hū jiào wáng de shí hòu ， jiù yǒu xī lè jiā de ér zi jiā zǎi yǐ lì yà jìng ， bìng shū jì shè bó nà hé yà sà de ér zi shǐ guān yuē yà ， chū lái jiàn tā men 。

Wakaagiza mfalme aitwe. Eliakimu mwana wa Hilkia aliyekuwa msimamizi wa jumba la mfalme, Shebna aliyekuwa katibu, na Yoa mwana wa Asafu mwandishi wakawaendea.

拉伯沙基说：「你们去告诉希西家说，亚述大王如此说：『你所倚靠的有什么可仗赖的呢？

lā bó shā jī shuō ：「 nǐ men qù gào sù xī xī jiā shuō ， yà shù dà wáng rú cǐ shuō ：『 nǐ suǒ yǐ kào de yǒu shén me kě zhàng lài de ne ？

Yule jemadari wa jeshi akawaambia, “Mwambieni Hezekia: “ ‘Hili ndilo asemalo mfalme mkuu, mfalme wa Ashuru: Ni wapi unapoweka hili tumaini lako?

你说有打仗的计谋和能力，我看不过是虚话。你到底倚靠谁才背叛我呢？

nǐ shuō yǒu dǎ zhàng de jì móu hé néng lì ， wǒ kàn bú guò shì xū huà 。 nǐ dào dǐ yǐ kào shuí cái bèi pàn wǒ ne ？

Unasema mnayo mikakati na nguvu za kijeshi, lakini unasema maneno matupu tu. Je, wewe unamtegemea nani, hata ukaniasi mimi?

看哪，你所倚靠的埃及是那压伤的苇杖；人若靠这杖，就必刺透他的手。埃及王法老向一切倚靠他的人也是这样。

kàn nǎ ， nǐ suǒ yǐ kào de āi jí shì nà yā shāng de wěi zhàng ； rén ruò kào zhè zhàng ， jiù bì cì tòu tā de shǒu 。 āi jí wáng fǎ lǎo xiàng yí qiè yǐ kào tā de rén yě shì zhè yàng 。

Tazama sasa, unaitegemea Misri, fimbo ile ya mwanzi uliopasuka, ambayo huuchoma na kuujeruhi mkono wa mtu akiiegemea! Hivyo ndivyo alivyo Farao mfalme wa Misri, kwa wote wanaomtegemea.

你们若对我说：我们倚靠耶和华—我们的 神，希西家岂不是将 神的邱坛和祭坛废去，且对犹大和耶路撒冷的人说：你们当在耶路撒冷这坛前敬拜吗？

nǐ men ruò duì wǒ shuō ： wǒ men yǐ kào yē hé huá — wǒ men de shén ， xī xī jiā qǐ bú shì jiāng shén de qiū tán hé jì tán fèi qù ， qiě duì yóu dà hé yē lù sā lěng de rén shuō ： nǐ men dāng zài yē lù sā lěng zhè tán qián jìng bài ma ？

Nawe kama ukiniambia, “Tunamtumainia Bwana Mungu wetu”: je, siyo yeye ambaye Hezekia aliondoa mahali pake pa juu pa kuabudia miungu na madhabahu zake, akiwaambia Yuda na Yerusalemu, “Ni lazima mwabudu mbele ya madhabahu haya katika Yerusalemu”?

现在你把当头给我主亚述王，我给你二千匹马，看你这一面骑马的人够不够。

xiàn zài nǐ bǎ dāng tóu gěi wǒ zhǔ yà shù wáng ， wǒ gěi nǐ èr qiān pǐ mǎ ， kàn nǐ zhè yí miàn qí mǎ de rén gòu bu gòu 。

“ ‘Njooni sasa, fanyeni mapatano na bwana wangu, mfalme wa Ashuru: Nitakupa farasi elfu mbili, kama unaweza kuwapandisha waendesha farasi juu yao!

若不然，怎能打败我主臣仆中最小的军长呢？你竟倚靠埃及的战车马兵吗？

ruò bù rán ， zěn néng dǎ bài wǒ zhǔ chén pú zhōng zuì xiǎo de jūn zhǎng ne ？ nǐ jìng yǐ kào āi jí de zhàn chē mǎ bīng ma ？

Utawezaje kumzuia hata afisa mmoja aliye mdogo kati ya maafisa wa bwana wangu, ijapo unategemea Misri kwa magari ya vita na wapanda farasi?

现在我上来攻击毁灭这地，岂没有耶和华的意思吗？耶和华吩咐我说：你上去攻击毁灭这地吧！』」

xiàn zài wǒ shàng lái gōng jī huǐ miè zhè dì ， qǐ méi yǒu yē hé huá de yì sī ma ？ yē hé huá fēn fù wǒ shuō ： nǐ shàng qù gōng jī huǐ miè zhè dì ba ！』」

Zaidi ya hayo, je, nimekuja kushambulia na kuangamiza mahali hapa pasipo neno kutoka kwa Bwana? Bwana mwenyewe ndiye aliniambia niishambulie nchi hii na kuiangamiza.’ ”

希勒家的儿子以利亚敬和舍伯那，并约亚，对拉伯沙基说：「求你用亚兰言语和仆人说话，因为我们懂得；不要用犹大言语和我们说话，达到城上百姓的耳中。」

xī lè jiā de ér zi yǐ lì yà jìng hé shè bó nà ， bìng yuē yà ， duì lā bó shā jī shuō ：「 qiú nǐ yòng yà lán yán yǔ hé pú rén shuō huà ， yīn wèi wǒ men dǒng de ； bú yào yòng yóu dà yán yǔ hé wǒ men shuō huà ， dá dào chéng shàng bǎi xìng de ěr zhōng 。」

Ndipo Eliakimu mwana wa Hilkia, Shebna na Yoa wakamwambia yule jemadari wa jeshi, “Tafadhali zungumza na watumishi wako kwa lugha ya Kiaramu, kwa kuwa tunaifahamu. Usiseme nasi kwa Kiebrania watu walioko juu ya ukuta wakiwa wanasikia.”

拉伯沙基说：「我主差遣我来，岂是单对你和你的主说这些话吗？不也是对这些坐在城上、要与你们一同吃自己粪、喝自己尿的人说吗？」

lā bó shā jī shuō ：「 wǒ zhǔ chāi qiǎn wǒ lái ， qǐ shì dān duì nǐ hé nǐ de zhǔ shuō zhè xiē huà ma ？ bù yě shì duì zhè xiē zuò zài chéng shàng 、 yào yǔ nǐ men yì tóng chī zì jǐ fèn 、 hē zì jǐ niào de rén shuō ma ？」

Lakini yule jemadari wa jeshi akajibu, “Je, bwana wangu amenituma kutoa ujumbe huu kwa bwana wenu na kwenu tu? Je, hakunituma pia kwa watu walioketi ukutani, ambao, kama ninyi, itawabidi kula mavi yao na kunywa mikojo yao wenyewe?”

于是拉伯沙基站着，用犹大言语大声喊着说：「你们当听亚述大王的话！

yú shì lā bó shā jī zhàn zhe ， yòng yóu dà yán yǔ dà shēng hǎn zhe shuō ：「 nǐ men dāng tīng yà shù dà wáng de huà ！

Kisha yule jemadari wa jeshi akasimama na kuita kwa lugha ya Kiebrania, akasema: “Sikieni neno la mfalme mkuu, mfalme wa Ashuru!

王如此说：『你们不要被希西家欺哄了；因他不能救你们脱离我的手。

wáng rú cǐ shuō ：『 nǐ men bú yào bèi xī xī jiā qī hǒng le ； yīn tā bù néng jiù nǐ men tuō lí wǒ de shǒu 。

Hili ndilo asemalo mfalme: Msikubali Hezekia awadanganye. Hawezi kuwaokoa mkononi mwangu.

也不要听希西家使你们倚靠耶和华，说耶和华必要拯救我们，这城必不交在亚述王的手中。』

yě bú yào tīng xī xī jiā shǐ nǐ men yǐ kào yē hé huá ， shuō yē hé huá bì yào zhěng jiù wǒ men ， zhè chéng bì bù jiāo zài yà shù wáng de shǒu zhōng 。』

Msikubali Hezekia awashawishi kumtumaini Bwana kwa kuwaambia, ‘Hakika Bwana atatuokoa. Mji huu hautaangukia mikononi mwa mfalme wa Ashuru.’

不要听希西家的话！因亚述王如此说：『你们要与我和好，出来投降我，各人就可以吃自己葡萄树和无花果树的果子，喝自己井里的水。

bú yào tīng xī xī jiā de huà ！ yīn yà shù wáng rú cǐ shuō ：『 nǐ men yào yǔ wǒ hé hǎo ， chū lái tóu xiáng wǒ ， gè rén jiù kě yǐ chī zì jǐ pú táo shù hé wú huā guǒ shù de guǒ zǐ ， hē zì jǐ jǐng lǐ de shuǐ 。

“Msimsikilize Hezekia. Hili ndilo mfalme wa Ashuru asemalo: Fanyeni amani nami na mje kwangu. Kisha kila mmoja wenu atakula kutoka kwa mzabibu wake na mtini wake mwenyewe, na kunywa maji kutoka kisima chake mwenyewe,

等我来领你们到一个地方与你们本地一样，就是有五谷和新酒之地，有粮食和葡萄园之地，有橄榄树和蜂蜜之地，好使你们存活，不至于死。希西家劝导你们，说耶和华必拯救我们；你们不要听他的话。

děng wǒ lái lǐng nǐ men dào yí gè dì fāng yǔ nǐ men běn dì yí yàng ， jiù shì yǒu wǔ gǔ hé xīn jiǔ zhī dì ， yǒu liáng shí hé pú táo yuán zhī dì ， yǒu gǎn lǎn shù hé fēng mì zhī dì ， hǎo shǐ nǐ men cún huó ， bú zhì yú sǐ 。 xī xī jiā quàn dǎo nǐ men ， shuō yē hé huá bì zhěng jiù wǒ men ； nǐ men bú yào tīng tā de huà 。

mpaka nije nikawapeleke katika nchi iliyo kama nchi yenu wenyewe, nchi ya nafaka na divai mpya, nchi ya mkate na mashamba ya mizabibu, nchi ya mizeituni na asali. Chagueni uzima, sio mauti! “Msimsikilize Hezekia, kwa kuwa anawapotosha asemapo, ‘Bwana atatuokoa.’

列国的神有哪一个救他本国脱离亚述王的手呢？

liè guó de shén yǒu nǎ yí gè jiù tā běn guó tuō lí yà shù wáng de shǒu ne ？

Je, yuko mungu wa taifa lolote aliyewahi kuokoa nchi yake kutoka mkononi mwa mfalme wa Ashuru?

哈马、亚珥拔的神在哪里呢？西法瓦音、希拿、以瓦的神在哪里呢？他们曾救撒马利亚脱离我的手吗？

hā mǎ 、 yà ěr bá de shén zài nǎ lǐ ne ？ xī fǎ wǎ yīn 、 xī ná 、 yǐ wǎ de shén zài nǎ lǐ ne ？ tā men céng jiù sā mǎ lì yà tuō lí wǒ de shǒu ma ？

Iko wapi miungu ya Hamathi na ya Arpadi? Iko wapi miungu ya Sefarvaimu, Hena na Iva? Je, imeokoa Samaria kutoka mkononi mwangu?

这些国的神有谁曾救自己的国脱离我的手呢？难道耶和华能救耶路撒冷脱离我的手吗？』」

zhè xiē guó de shén yǒu shuí céng jiù zì jǐ de guó tuō lí wǒ de shǒu ne ？ nán dào yē hé huá néng jiù yē lù sā lěng tuō lí wǒ de shǒu ma ？』」

Ni yupi miongoni mwa miungu yote ya nchi hizi ameweza kuokoa nchi yake mkononi mwangu? Inawezekanaje basi Bwana aiokoe Yerusalemu mkononi mwangu?”

百姓静默不言，并不回答一句，因为王曾吩咐说：「不要回答他。」

bǎi xìng jìng mò bù yán ， bìng bù huí dá yí jù ， yīn wèi wáng céng fēn fù shuō ：「 bú yào huí dá tā 。」

Lakini wale watu wakakaa kimya, wala hawakujibu lolote, kwa kuwa mfalme alikuwa amewaamuru, “Msimjibu lolote.”

当下，希勒家的儿子家宰以利亚敬和书记舍伯那，并亚萨的儿子史官约亚，都撕裂衣服，来到希西家那里，将拉伯沙基的话告诉了他。

dāng xià ， xī lè jiā de ér zi jiā zǎi yǐ lì yà jìng hé shū jì shè bó nà ， bìng yà sà de ér zi shǐ guān yuē yà ， dōu sī liè yī fu ， lái dào xī xī jiā nà lǐ ， jiāng lā bó shā jī de huà gào sù le tā 。

Kisha Eliakimu mwana wa Hilkia msimamizi wa jumba la kifalme, Shebna katibu, na Yoa mwana wa Asafu, mwandishi wakamwendea Hezekia, nguo zao zikiwa zimeraruliwa, na kumwambia yale jemadari wa jeshi aliyoyasema.