2 Wafalme 17

犹大王亚哈斯十二年，以拉的儿子何细亚在撒马利亚登基作以色列王九年。

yóu dà wáng yà hā sī shí èr nián ， yǐ lā de ér zi hé xì yà zài sā mǎ lì yà dēng jī zuò yǐ sè liè wáng jiǔ nián 。

Katika mwaka wa kumi na mbili wa utawala wa Ahazi mfalme wa Yuda, Hoshea mwana wa Ela akawa mfalme wa Israeli katika Samaria, akatawala kwa miaka tisa.

他行耶和华眼中看为恶的事，只是不像在他以前的以色列诸王。

tā xíng yē hé huá yǎn zhōng kàn wèi è de shì ， zhǐ shì bú xiàng zài tā yǐ qián de yǐ sè liè zhū wáng 。

Akafanya maovu machoni pa Bwana, lakini si kama wafalme wengine wa Israeli waliomtangulia.

亚述王撒缦以色上来攻击何细亚，何细亚就服事他，给他进贡。

yà shù wáng sā màn yǐ sè shàng lái gōng jī hé xì yà ， hé xì yà jiù fú shì tā ， gěi tā jìn gòng 。

Mfalme Shalmanesa wa Ashuru akainuka dhidi ya Mfalme Hoshea, ambaye hapo mbeleni alikuwa mtumwa wake na kumlipa ushuru.

何细亚背叛，差人去见埃及王梭，不照往年所行的与亚述王进贡。亚述王知道了，就把他锁禁，囚在监里。

hé xì yà bèi pàn ， chà rén qù jiàn āi jí wáng suō ， bú zhào wǎng nián suǒ xíng de yǔ yà shù wáng jìn gòng 。 yà shù wáng zhī dào le ， jiù bǎ tā suǒ jìn ， qiú zài jiān lǐ 。

Lakini mfalme wa Ashuru akagundua kuwa Hoshea alikuwa msaliti, kwa kuwa alikuwa ametuma wajumbe kwa So mfalme wa Misri, naye hakuendelea kulipa ushuru kwa mfalme wa Ashuru tena kama alivyokuwa anafanya kila mwaka. Kwa hiyo Shalmanesa akamkamata na kumtia gerezani.

亚述王上来攻击以色列遍地，上到撒马利亚，围困三年。

yà shù wáng shàng lái gōng jī yǐ sè liè biàn dì ， shàng dào sā mǎ lì yà ， wéi kùn sān nián 。

Mfalme wa Ashuru akaishambulia nchi yote, akapigana dhidi ya Samaria na kuizunguka kwa majeshi miaka mitatu.

何细亚第九年亚述王攻取了撒马利亚，将以色列人掳到亚述，把他们安置在哈腊与歌散的哈博河边，并米底亚人的城邑。

hé xì yà dì jiǔ nián yà shù wáng gōng qǔ le sā mǎ lì yà ， jiāng yǐ sè liè rén lǔ dào yà shù ， bǎ tā men ān zhì zài hā là yǔ gē sàn de hā bó hé biān ， bìng mǐ dǐ yà rén de chéng yì 。

Katika mwaka wa tisa wa Hoshea, mfalme wa Ashuru akaiteka Samaria na kuwahamishia Waisraeli huko Ashuru. Akawaweka huko Hala, na Gozani karibu na Mto Habori, na katika miji ya Wamedi.

这是因以色列人得罪那领他们出埃及地、脱离埃及王法老手的耶和华—他们的 神，去敬畏别神，

zhè shì yīn yǐ sè liè rén dé zuì nà lǐng tā men chū āi jí dì 、 tuō lí āi jí wáng fǎ lǎo shǒu de yē hé huá — tā men de shén ， qù jìng wèi bié shén ，

Yote haya yalitokea kwa sababu Waisraeli walikuwa wametenda dhambi dhidi ya Bwana Mungu wao, ambaye alikuwa amewapandisha kutoka Misri akiwatoa chini ya utawala wa nguvu wa Farao mfalme wa Misri. Waliabudu miungu mingine

随从耶和华在他们面前所赶出外邦人的风俗和以色列诸王所立的条规。

suí cóng yē hé huá zài tā men miàn qián suǒ gǎn chū wài bāng rén de fēng sú hé yǐ sè liè zhū wáng suǒ lì de tiáo guī 。

na kufuata desturi za mataifa ambayo Bwana alikuwa ameyafukuza mbele yao, pamoja na desturi ambazo wafalme wa Israeli walizileta.

以色列人暗中行不正的事，违背耶和华—他们的 神，在他们所有的城邑，从了望楼直到坚固城，建筑邱坛；

yǐ sè liè rén àn zhōng háng bú zhèng de shì ， wéi bèi yē hé huá — tā men de shén ， zài tā men suǒ yǒu de chéng yì ， cóng le wàng lóu zhí dào jiān gù chéng ， jiàn zhù qiū tán ；

Waisraeli wakafanya vitu kwa siri dhidi ya Bwana Mungu wao, ambavyo havikuwa sawa. Kuanzia kwenye mnara wa ulinzi hadi kwenye mji wenye maboma walijijengea wenyewe mahali pa juu pa kuabudia miungu katika miji yao yote.

在各高冈上、各青翠树下立柱像和木偶；

zài gè gāo gāng shàng 、 gè qīng cuì shù xià lì zhù xiàng hé mù ǒu ；

Wakaweka mawe ya kuabudiwa na nguzo za Ashera juu ya kila kilima kirefu na chini ya kila mti uliotanda.

在邱坛上烧香，效法耶和华在他们面前赶出的外邦人所行的，又行恶事惹动耶和华的怒气；

zài qiū tán shàng shāo xiāng ， xiào fǎ yē hé huá zài tā men miàn qián gǎn chū de wài bāng rén suǒ xíng de ， yòu xíng è shì rě dòng yē hé huá de nù qì ；

Wakafukiza uvumba kila mahali palipoinuka, kama yalivyofanya yale mataifa ambayo Bwana alikuwa ameyafukuza mbele yao. Wakafanya mambo maovu ambayo yalimghadhibisha Bwana.

且事奉偶像，就是耶和华警戒他们不可行的。

qiě shì fèng ǒu xiàng ， jiù shì yē hé huá jǐng jiè tā men bù kě xíng de 。

Wakaabudu sanamu, ingawa Bwana alikuwa amesema, “Msifanye mambo haya.”

但耶和华借众先知、先见劝戒以色列人和犹大人说：「当离开你们的恶行，谨守我的诫命律例，遵行我吩咐你们列祖，并借我仆人众先知所传给你们的律法。」

dàn yē hé huá jiè zhòng xiān zhī 、 xiān jiàn quàn jiè yǐ sè liè rén hé yóu dà rén shuō ：「 dāng lí kāi nǐ men de è xíng ， jǐn shǒu wǒ de jiè mìng lǜ lì ， zūn xíng wǒ fēn fù nǐ men liè zǔ ， bìng jiè wǒ pú rén zhòng xiān zhī suǒ chuán gěi nǐ men de lǜ fǎ 。」

Bwana akawaonya Israeli na Yuda kupitia kwa manabii na waonaji wake wote: “Acheni njia zenu mbaya. Shikeni amri na maagizo yangu, kufuatana na sheria yangu yote niliyowaagiza baba zenu kuitii ambayo niliileta kwenu kupitia kwa watumishi wangu manabii.”

他们却不听从，竟硬着颈项，效法他们列祖，不信服耶和华—他们的 神，

tā men què bù tīng cóng ， jìng yìng zhe jǐng xiàng ， xiào fǎ tā men liè zǔ ， bú xìn fú yē hé huá — tā men de shén ，

Lakini hawakusikiliza, walikuwa na shingo ngumu kama baba zao, ambao hawakumtegemea Bwana Mungu wao.

厌弃他的律例和他与他们列祖所立的约，并劝戒他们的话，随从虚无的神，自己成为虚妄，效法周围的外邦人，就是耶和华嘱咐他们不可效法的；

yàn qì tā de lǜ lì hé tā yǔ tā men liè zǔ suǒ lì de yuē ， bìng quàn jiè tā men de huà ， suí cóng xū wú de shén ， zì jǐ chéng wéi xū wàng ， xiào fǎ zhōu wéi de wài bāng rén ， jiù shì yē hé huá zhǔ fù tā men bù kě xiào fǎ de ；

Walizikataa amri zake, na agano alilokuwa amelifanya na baba zao, na maonyo aliyokuwa amewapa. Wakafuata sanamu zisizofaa, nao wenyewe wakawa hawafai. Wakayaiga mataifa yaliyowazunguka, ingawa Bwana alikuwa amewaonya akiwaambia, “Msifanye kama wanavyofanya,” nao wakafanya mambo ambayo Bwana alikuwa amewakataza wasifanye.

离弃耶和华—他们 神的一切诫命，为自己铸了两个牛犊的像，立了亚舍拉，敬拜天上的万象，事奉巴力，

lí qì yē hé huá — tā men shén de yí qiè jiè mìng ， wèi zì jǐ zhù le liǎng gè niú dú de xiàng ， lì le yà shè lā ， jìng bài tiān shàng de wàn xiàng ， shì fèng bā lì ，

Wakayaacha maagizo yote ya Bwana Mungu wao na kujitengenezea sanamu mbili, walizozisubu katika sura ya ndama na nguzo ya Ashera. Wakasujudia mianga yote ya angani, na wakamtumikia Baali.

又使他们的儿女经火，用占卜，行法术卖了自己，行耶和华眼中看为恶的事，惹动他的怒气。

yòu shǐ tā men de ér nǚ jīng huǒ ， yòng zhān bǔ ， xíng fǎ shù mài le zì jǐ ， xíng yē hé huá yǎn zhōng kàn wèi è de shì ， rě dòng tā de nù qì 。

Wakawatoa kafara wana wao na mabinti zao katika moto. Wakafanya uaguzi na uchawi, nao wakajiuza wenyewe katika kutenda uovu machoni pa Bwana, wakamghadhibisha.

所以耶和华向以色列人大大发怒，从自己面前赶出他们，只剩下犹大一个支派。

suǒ yǐ yē hé huá xiàng yǐ sè liè rén dà dà fā nù ， cóng zì jǐ miàn qián gǎn chū tā men ， zhī shèng xià yóu dà yí gè zhī pài 。

Basi Bwana akawakasirikia sana Israeli na kuwaondoa kwenye uwepo wake. Ni kabila la Yuda tu lililobaki;

犹大人也不遵守耶和华—他们 神的诫命，随从以色列人所立的条规。

yóu dà rén yě bù zūn shǒu yē hé huá — tā men shén de jiè mìng ， suí cóng yǐ sè liè rén suǒ lì de tiáo guī 。

na hata hivyo nao Yuda hawakuzishika amri za Bwana Mungu wao. Wakafuata desturi ambazo Israeli walikuwa wamezianzisha.

耶和华就厌弃以色列全族，使他们受苦，把他们交在抢夺他们的人手中，以致赶出他们离开自己面前，

yē hé huá jiù yàn qì yǐ sè liè quán zú ， shǐ tā men shòu kǔ ， bǎ tā men jiāo zài qiǎng duó tā men de rén shǒu zhōng ， yǐ zhì gǎn chū tā men lí kāi zì jǐ miàn qián ，

Kwa hiyo Bwana aliwakataa watu wote wa Israeli; akawatesa na kuwaachia katika mikono ya wateka nyara hadi alipowaondoa kutoka kwenye uwepo wake.

将以色列国从大卫家夺回；他们就立尼八的儿子耶罗波安作王。耶罗波安引诱以色列人不随从耶和华，陷在大罪里。

jiāng yǐ sè liè guó cóng dà wèi jiā duó huí ； tā men jiù lì ní bā de ér zi yē luó bō ān zuò wáng 。 yē luó bō ān yǐn yòu yǐ sè liè rén bù suí cóng yē hé huá ， xiàn zài dà zuì lǐ 。

Alipokwisha kuwatenga Israeli mbali na nyumba ya Daudi, wakamfanya Yeroboamu mwana wa Nebati kuwa mfalme wao. Yeroboamu akawashawishi Israeli waache kumfuata Bwana na akawasababisha kutenda dhambi kuu.

以色列人犯耶罗波安所犯的一切罪，总不离开，

yǐ sè liè rén fàn yē luó bō ān suǒ fàn de yí qiè zuì ， zǒng bù lí kāi ，

Nao Israeli wakadumu katika dhambi zote za Yeroboamu mwana wa Nebati, nao hawakuziacha

以致耶和华从自己面前赶出他们，正如借他仆人众先知所说的。这样，以色列人从本地被掳到亚述，直到今日。

yǐ zhì yē hé huá cóng zì jǐ miàn qián gǎn chū tā men ， zhèng rú jiè tā pú rén zhòng xiān zhī suǒ shuō de 。 zhè yàng ， yǐ sè liè rén cóng běn dì bèi lǔ dào yà shù ， zhí dào jīn rì 。

hadi Bwana alipowaondoa kutoka kwenye uwepo wake, kama vile alivyokuwa ameonya kupitia watumishi wake wote manabii. Hivyo watu wa Israeli wakaondolewa kutoka nchi yao kwenda uhamishoni Ashuru, nao wako huko mpaka sasa.

亚述王从巴比伦、古他、亚瓦、哈马，和西法瓦音迁移人来，安置在撒马利亚的城邑，代替以色列人；他们就得了撒马利亚，住在其中。

yà shù wáng cóng bā bǐ lún 、 gǔ tā 、 yà wǎ 、 hā mǎ ， hé xī fǎ wǎ yīn qiān yí rén lái ， ān zhì zài sā mǎ lì yà de chéng yì ， dài tì yǐ sè liè rén ； tā men jiù dé le sā mǎ lì yà ， zhù zài qí zhōng 。

Mfalme wa Ashuru akawaleta watu kutoka Babeli, Kutha, Ava, Hamathi na Sefarvaimu na kuwaweka katika miji ya Samaria badala ya Waisraeli. Wakaimiliki Samaria na kuishi katika miji yake.

他们才住那里的时候，不敬畏耶和华，所以耶和华叫狮子进入他们中间，咬死了些人。

tā men cái zhù nà lǐ de shí hòu ， bú jìng wèi yē hé huá ， suǒ yǐ yē hé huá jiào shī zi jìn rù tā men zhōng jiān ， yǎo sǐ le xiē rén 。

Wakati walianza kuishi humo, hawakumwabudu Bwana, kwa hiyo akatuma simba miongoni mwao, wakawaua baadhi ya watu.

有人告诉亚述王说：「你所迁移安置在撒马利亚各城的那些民，不知道那地之神的规矩，所以那神叫狮子进入他们中间，咬死他们。」

yǒu rén gào sù yà shù wáng shuō ：「 nǐ suǒ qiān yí ān zhì zài sā mǎ lì yà gè chéng de nà xiē mín ， bù zhī dào nà dì zhī shén de guī jǔ ， suǒ yǐ nà shén jiào shī zi jìn rù tā men zhōng jiān ， yǎo sǐ tā men 。」

Habari ikapelekwa kwa mfalme wa Ashuru, kusema: “Watu uliowahamisha na kuwaweka katika miji ya Samaria hawajui kile Mungu wa nchi hiyo anachokitaka. Ametuma simba miongoni mwao, ambao wanawaua, kwa sababu watu hawajui anachokitaka.”

亚述王就吩咐说：「叫所掳来的祭司回去一个，使他住在那里，将那地之神的规矩指教那些民。」

yà shù wáng jiù fēn fù shuō ：「 jiào suǒ lǔ lái de jì sī huí qù yí gè ， shǐ tā zhù zài nà lǐ ， jiāng nà dì zhī shén de guī jǔ zhǐ jiào nà xiē mín 。」

Ndipo mfalme wa Ashuru akaamuru hivi: “Mtwae mmoja wa makuhani uliowachukua mateka kutoka Samaria ili arudi kuishi humo na awafundishe watu kile ambacho Mungu wa nchi anataka.”

于是有一个从撒马利亚掳去的祭司回来，住在伯特利，指教他们怎样敬畏耶和华。

yú shì yǒu yí gè cóng sā mǎ lì yà lǔ qù de jì sī huí lái ， zhù zài bó tè lì ， zhǐ jiào tā men zěn yàng jìng wèi yē hé huá 。

Basi mmoja wa makuhani ambaye alikuwa amepelekwa uhamishoni kutoka Samaria akaja kuishi Betheli na kuwafundisha jinsi ya kumwabudu Bwana.

然而，各族之人在所住的城里各为自己制造神像，安置在撒马利亚人所造有邱坛的殿中。

rán ér ， gè zú zhī rén zài suǒ zhù de chéng lǐ gè wèi zì jǐ zhì zào shén xiàng ， ān zhì zài sā mǎ lì yà rén suǒ zào yǒu qiū tán de diàn zhōng 。

Hata hivyo, kila kikundi cha taifa lililoletwa Samaria kilitengeneza miungu yao wenyewe katika miji kadhaa mahali walipoishi, nao wakaiweka mahali pa ibada za miungu ambapo watu wa Samaria walikuwa wametengeneza katika mahali pa juu.

巴比伦人造疏割·比讷像；古他人造匿甲像；哈马人造亚示玛像；

bā bǐ lún rén zào shū gē · bǐ nè xiàng ； gǔ tā rén zào nì jiǎ xiàng ； hā mǎ rén zào yà shì mǎ xiàng ；

Watu kutoka Babeli wakamtengeneza Sukoth-Benothi kuwa mungu wao, watu kutoka Kutha wakamtengeneza Nergali, na watu kutoka Hamathi wakamtengeneza Ashima;

亚瓦人造匿哈和他珥他像；西法瓦音人用火焚烧儿女，献给西法瓦音的神亚得米勒和亚拿米勒。

yà wǎ rén zào nì hā hé tā ěr tā xiàng ； xī fǎ wǎ yīn rén yòng huǒ fén shāo ér nǚ ， xiàn gěi xī fǎ wǎ yīn de shén yà dé mǐ lè hé yà ná mǐ lè 。

Waavi wakatengeneza Nibhazi na Tartaki, nao Wasefarvi wakachoma watoto wao kama kafara kwa Adrameleki na Anameleki, miungu ya Sefarvaimu.

他们惧怕耶和华，也从他们中间立邱坛的祭司，为他们在有邱坛的殿中献祭。

tā men jù pà yē hé huá ， yě cóng tā men zhōng jiān lì qiū tán de jì sī ， wèi tā men zài yǒu qiū tán de diàn zhōng xiàn jì 。

Walimwabudu Bwana, lakini pia waliteua aina zote za watu wao ili kuwawakilisha kama makuhani katika mahali pa kuabudia miungu kwenye mahali pa juu pa ibada.

他们又惧怕耶和华，又事奉自己的神，从何邦迁移，就随何邦的风俗。

tā men yòu jù pà yē hé huá ， yòu shì fèng zì jǐ de shén ， cóng hé bāng qiān yí ， jiù suí hé bāng de fēng sú 。

Walimwabudu Bwana, lakini pia waliitumikia miungu yao kulingana na desturi za mataifa walikotoka.

他们直到如今仍照先前的风俗去行，不专心敬畏耶和华，不全守自己的规矩、典章，也不遵守耶和华吩咐雅各后裔的律法、诫命。（雅各，就是从前耶和华起名叫以色列的。）

tā men zhí dào rú jīn réng zhào xiān qián de fēng sú qù xíng ， bù zhuān xīn jìng wèi yē hé huá ， bù quán shǒu zì jǐ de guī jǔ 、 diǎn zhāng ， yě bù zūn shǒu yē hé huá fēn fù yǎ gè hòu yì de lǜ fǎ 、 jiè mìng 。（ yǎ gè ， jiù shì cóng qián yē hé huá qǐ míng jiào yǐ sè liè de 。）

Mpaka leo wanashikilia desturi zao za zamani. Hawamwabudu Bwana wala kuzishika hukumu na maagizo, sheria na amri ambazo Bwana aliwapa uzao wa Yakobo, ambaye alimwita Israeli.

耶和华曾与他们立约，嘱咐他们说：「不可敬畏别神，不可跪拜事奉他，也不可向他献祭。

yē hé huá céng yǔ tā men lì yuē ， zhǔ fù tā men shuō ：「 bù kě jìng wèi bié shén ， bù kě guì bài shì fèng tā ， yě bù kě xiàng tā xiàn jì 。

Wakati Bwana alipofanya Agano na Waisraeli, aliwaamuru akisema: “Msiiabudu miungu mingine yoyote wala kuisujudia, wala kuitumikia wala kuitolea dhabihu.

但那用大能和伸出来的膀臂领你们出埃及地的耶和华，你们当敬畏，跪拜，向他献祭。

dàn nà yòng dà néng hé shēn chū lái de bǎng bì lǐng nǐ men chū āi jí dì de yē hé huá ， nǐ men dāng jìng wèi ， guì bài ， xiàng tā xiàn jì 。

Bali imewapasa kumwabudu Bwana aliyewapandisha kutoka Misri kwa uwezo wake mkuu na kwa mkono wake ulionyooshwa. Kwake yeye mtasujudu na kwake yeye mtatoa dhabihu.

他给你们写的律例、典章、律法、诫命，你们应当永远谨守遵行，不可敬畏别神。

tā gěi nǐ men xiě de lǜ lì 、 diǎn zhāng 、 lǜ fǎ 、 jiè mìng ， nǐ men yīng dāng yǒng yuǎn jǐn shǒu zūn xíng ， bù kě jìng wèi bié shén 。

Imewapasa daima kuwa waangalifu kutunza hukumu na maagizo, sheria na amri alizowaandikia. Msiabudu miungu mingine.

我—耶和华与你们所立的约你们不可忘记，也不可敬畏别神。

wǒ — yē hé huá yǔ nǐ men suǒ lì de yuē nǐ men bù kě wàng jì ， yě bù kě jìng wèi bié shén 。

Msisahau agano nililofanya nanyi, wala msiabudu miungu mingine.

但要敬畏耶和华—你们的 神，他必救你们脱离一切仇敌的手。」

dàn yào jìng wèi yē hé huá — nǐ men de shén ， tā bì jiù nǐ men tuō lí yí qiè chóu dí de shǒu 。」

Bali, mtamwabudu Bwana Mungu wenu, kwani yeye ndiye atakayewakomboa kutoka mikononi mwa adui zenu wote.”

他们却不听从，仍照先前的风俗去行。

tā men què bù tīng cóng ， réng zhào xiān qián de fēng sú qù xíng 。

Hata hivyo hawakusikiliza, lakini waliendelea na desturi zao za awali.

如此这些民又惧怕耶和华，又事奉他们的偶像。他们子子孙孙也都照样行，效法他们的祖宗，直到今日。

rú cǐ zhè xiē mín yòu jù pà yē hé huá ， yòu shì fèng tā men de ǒu xiàng 。 tā men zǐ zǐ sūn sūn yě dōu zhào yàng xíng ， xiào fǎ tā men de zǔ zōng ， zhí dào jīn rì 。

Hata wakati watu hawa walipokuwa wanamwabudu Bwana, walikuwa bado wakitumikia sanamu zao. Mpaka leo watoto wao na watoto wa watoto wao wanaendelea kufanya kama baba zao walivyofanya.