Matendo Ya Mitume 17

保罗和西拉经过暗妃坡里、亚波罗尼亚，来到帖撒罗尼迦，在那里有犹太人的会堂。

bǎo luó hé xī lā jīng guò àn fēi pō lǐ 、 yà bō luó ní yà ， lái dào tiē sā luó ní jiā ， zài nà lǐ yǒu yóu tài rén de huì táng 。

Wakasafiri kupitia Amfipoli na Apolonia wakafika Thesalonike, ambako kulikuwa na sinagogi la Wayahudi.

保罗照他素常的规矩进去，一连三个安息日，本着圣经与他们辩论，

bǎo luó zhào tā sù cháng de guī jǔ jìn qù ， yì lián sān gè ān xī rì ， běn zhe shèng jīng yǔ tā men biàn lùn ，

Kama desturi yake, Paulo aliingia ndani ya sinagogi, na kwa muda wa Sabato tatu akawa anahojiana nao kutoka kwenye Maandiko,

讲解陈明基督必须受害，从死里复活；又说：「我所传与你们的这位耶稣就是基督。」

jiǎng jiě chén míng jī dū bì xū shòu hài ， cóng sǐ lǐ fù huó ； yòu shuō ：「 wǒ suǒ chuán yǔ nǐ men de zhè wèi yē sū jiù shì jī dū 。」

akidhihirisha wazi na kuthibitisha kwamba ilikuwa lazima Kristo ateswe na afufuke kutoka kwa wafu. Akasema, “Huyu Yesu ninayewaambia habari zake, ndiye Kristo.”

他们中间有些人听了劝，就附从保罗和西拉，并有许多虔敬的希腊人，尊贵的妇女也不少。

tā men zhōng jiān yǒu xiē rén tīng le quàn ， jiù fù cóng bǎo luó hé xī lā ， bìng yǒu xǔ duō qián jìng de xī là rén ， zūn guì de fù nǚ yě bù shǎo 。

Baadhi ya Wayahudi wakasadiki, wakaungana na Paulo na Sila, wakiwepo idadi kubwa ya Wayunani waliomcha Mungu na wanawake wengi mashuhuri.

但那不信的犹太人心里嫉妒，招聚了些市井匪类，搭伙成群，耸动合城的人闯进耶孙的家，要将保罗、西拉带到百姓那里。

dàn nà bú xìn de yóu tài rén xīn lǐ jí dù ， zhāo jù le xiē shì jǐng fěi lèi ， dā huǒ chéng qún ， sǒng dòng hé chéng de rén chuǎng jìn yē sūn de jiā ， yào jiāng bǎo luó 、 xī lā dài dào bǎi xìng nà lǐ 。

Lakini Wayahudi ambao hawakuwa wameamini wakawa na wivu, wakawakodi watu waovu kutoka sokoni, wakakutanisha umati wa watu, wakaanzisha ghasia mjini. Wakaenda mbio nyumbani kwa Yasoni wakiwatafuta Paulo na Sila ili kuwaleta nje penye ule umati wa watu.

找不着他们，就把耶孙和几个弟兄拉到地方官那里，喊叫说：「那搅乱天下的也到这里来了，

zhǎo bù zhe tā men ， jiù bǎ yē sūn hé jǐ gè dì xiong lā dào dì fāng guān nà lǐ ， hǎn jiào shuō ：「 nà jiǎo luàn tiān xià de yě dào zhè lǐ lái le ，

Lakini walipowakosa wakamburuta Yasoni na ndugu wengine mbele ya maafisa wa mji, wakipiga kelele: “Watu hawa ni wale walioupindua ulimwengu wamekuja huku,

耶孙收留他们。这些人都违背凯撒的命令，说另有一个王耶稣。」

yē sūn shōu liú tā men 。 zhè xiē rén dōu wéi bèi kǎi sā de mìng lìng ， shuō lìng yǒu yí gè wáng yē sū 。」

naye Yasoni amewakaribisha nyumbani mwake. Hawa wote wanaasi amri za Kaisari wakisema yuko mfalme mwingine aitwaye Yesu.”

众人和地方官听见这话，就惊慌了；

zhòng rén hé dì fāng guān tīng jiàn zhè huà ， jiù jīng huāng le ；

Waliposikia haya, ule umati wa watu na maafisa wa mji wakaongeza ghasia.

于是取了耶孙和其余之人的保状，就释放了他们。

yú shì qǔ le yē sūn hé qí yú zhī rén de bǎo zhuàng ， jiù shì fàng le tā men 。

Nao baada ya kuchukua dhamana kwa ajili ya Yasoni na wenzake wakawaacha waende zao.

弟兄们随即在夜间打发保罗和西拉往庇哩亚去。二人到了，就进入犹太人的会堂。

dì xiong men suí jí zài yè jiān dǎ fā bǎo luó hé xī lā wǎng bì lī yà qù 。 èr rén dào le ， jiù jìn rù yóu tài rén de huì táng 。

Usiku ule ule, wale ndugu walioamini wakawapeleka Paulo na Sila waende zao Beroya. Walipowasili huko wakaenda kwenye sinagogi la Wayahudi.

这地方的人贤于帖撒罗尼迦的人，甘心领受这道，天天考查圣经，要晓得这道是与不是。

zhè dì fāng de rén xián yú tiē sā luó ní jiā de rén ， gān xīn lǐng shòu zhè dào ， tiān tiān kǎo chá shèng jīng ， yào xiǎo de zhè dào shì yǔ bú shì 。

Hawa Waberoya walikuwa waungwana zaidi kuliko wale wa Thesalonike, kwa kuwa waliupokea ule ujumbe kwa shauku kubwa na kuyachunguza Maandiko kila siku ili kuona kama yale Paulo aliyosema yalikuwa kweli.

所以他们中间多有相信的，又有希腊尊贵的妇女，男子也不少。

suǒ yǐ tā men zhōng jiān duō yǒu xiāng xìn de ， yòu yǒu xī là zūn guì de fù nǚ ， nán zǐ yě bù shǎo 。

Wayahudi wengi wakaamini pamoja na wanawake na wanaume wa Kiyunani wa tabaka la juu.

但帖撒罗尼迦的犹太人知道保罗又在庇哩亚传 神的道，也就往那里去，耸动搅扰众人。

dàn tiē sā luó ní jiā de yóu tài rén zhī dào bǎo luó yòu zài bì lī yà chuán shén de dào ， yě jiù wǎng nà lǐ qù ， sǒng dòng jiǎo rǎo zhòng rén 。

Lakini wale Wayahudi wa Thesalonike waliposikia kuwa Paulo anahubiri neno la Mungu huko Beroya, wakaenda huko ili kuwashawishi watu na kuwachochea.

当时弟兄们便打发保罗往海边去，西拉和提摩太仍住在庇哩亚。

dāng shí dì xiōng men biàn dǎ fā bǎo luó wǎng hǎi biān qù ， xī lā hé tí mó tài réng zhù zài bì lī yà 。

Mara hiyo, wale ndugu wakamsafirisha Paulo hadi pwani, lakini Sila na Timotheo wakabaki Beroya.

送保罗的人带他到了雅典，既领了保罗的命，叫西拉和提摩太速速到他这里来，就回去了。

sòng bǎo luó de rén dài tā dào le yǎ diǎn ， jì lǐng le bǎo luó de mìng ， jiào xī lā hé tí mó tài sù sù dào tā zhè lǐ lái ， jiù huí qù le 。

Wale waliomsindikiza Paulo wakaenda naye mpaka Athene, kisha wakarudi Beroya wakiwa na maagizo kutoka kwa Paulo kuhusu Sila na Timotheo kwamba wamfuate upesi iwezekanavyo.

保罗在雅典等候他们的时候，看见满城都是偶像，就心里着急；

bǎo luó zài yǎ diǎn děng hòu tā men de shí hòu ， kàn jiàn mǎn chéng dōu shì ǒu xiàng ， jiù xīn lǐ zháo jí ；

Paulo alipokuwa akiwasubiri huko Athene, alisumbuka sana moyoni mwake kuona vile mji huo ulivyojaa sanamu.

于是在会堂里与犹太人和虔敬的人，并每日在市上所遇见的人，辩论。

yú shì zài huì táng lǐ yǔ yóu tài rén hé qián jìng de rén ， bìng měi rì zài shì shàng suǒ yù jiàn de rén ， biàn lùn 。

Hivyo akahojiana kwenye sinagogi na Wayahudi pamoja na Wayunani waliomcha Mungu, na pia sokoni kila siku na watu aliopatana nao huko.

还有伊壁鸠鲁和斯多亚两门的学士，与他争论。有的说：「这胡言乱语的要说什么？」有的说：「他似乎是传说外邦鬼神的。」这话是因保罗传讲耶稣与复活的道。

hái yǒu yī bì jiū lǔ hé sī duō yà liǎng mén de xué shì ， yǔ tā zhēng lùn 。 yǒu de shuō ：「 zhè hú yán luàn yǔ de yào shuō shén me ？」 yǒu de shuō ：「 tā sì hū shì chuán shuō wài bāng guǐ shén de 。」 zhè huà shì yīn bǎo luó chuán jiǎng yē sū yǔ fù huó de dào 。

Kisha baadhi ya Waepikureo na Wastoiko wenye falsafa wakakutana naye. Baadhi yao wakasema, “Je, huyu mpayukaji anajaribu kusema nini?” Wengine wakasema, “Inaonekana anasema habari za miungu ya kigeni.” Walisema haya kwa sababu Paulo alikuwa anahubiri habari njema kuhusu Yesu na ufufuo wa wafu.

他们就把他带到亚略·巴古，说：「你所讲的这新道，我们也可以知道吗？

tā men jiù bǎ tā dài dào yà lüè · bā gǔ ， shuō ：「 nǐ suǒ jiǎng de zhè xīn dào ， wǒ men yě kě yǐ zhī dào ma ？

Hivyo wakamchukua na kumleta kwenye mkutano wa Areopago, walikomwambia, “Je, tunaweza kujua mafundisho haya mapya unayofundisha ni nini?

因为你有些奇怪的事传到我们耳中，我们愿意知道这些事是什么意思。」（

yīn wèi nǐ yǒu xiē qí guài de shì chuán dào wǒ men ěr zhōng ， wǒ men yuàn yì zhī dào zhè xiē shì shì shén me yì sī 。」（

Wewe unaleta mambo mapya masikioni mwetu, hivyo tungetaka kujua maana yake ni nini.”

雅典人和住在那里的客人都不顾别的事，只将新闻说说听听。）

yǎ diǎn rén hé zhù zài nà lǐ de kè rén dōu bú gù bié de shì ， zhī jiāng xīn wén shuō shuō tīng tīng 。）

(Waathene na wageni wote walioishi humo hawakutumia muda wao kufanya chochote kingine isipokuwa kueleza au kusikia mambo mapya).

保罗站在亚略·巴古当中，说：「众位雅典人哪，我看你们凡事很敬畏鬼神。

bǎo luó zhàn zài yà lüè · bā gǔ dāng zhōng ， shuō ：「 zhòng wèi yǎ diǎn rén nǎ ， wǒ kàn nǐ men fán shì hěn jìng wèi guǐ shén 。

Ndipo Paulo akasimama katikati ya Areopago akasema, “Enyi watu wa Athene! Ninaona kwamba katika kila jambo ninyi ni watu wa dini sana.

我游行的时候，观看你们所敬拜的，遇见一座坛，上面写着『未识之神』。你们所不认识而敬拜的，我现在告诉你们。

wǒ yóu xíng de shí hòu ， guān kàn nǐ men suǒ jìng bài de ， yù jiàn yí zuò tán ， shàng miàn xiě zhe 『 wèi shí zhī shén 』。 nǐ men suǒ bú rèn shi ér jìng bài de ， wǒ xiàn zài gào sù nǐ men 。

Kwa kuwa nilipokuwa nikitembea mjini na kuangalia kwa bidii vitu vyenu vya kuabudiwa, niliona huko madhabahu moja iliyoandikwa: Kwa Mungu Asiyejulikana. Basi sasa kile ambacho mmekuwa mkikiabudu kama kisichojulikana, ndicho ninachowahubiria.

创造宇宙和其中万物的 神，既是天地的主，就不住人手所造的殿，

chuàng zào yǔ zhòu hé qí zhōng wàn wù de shén ， jì shì tiān dì de zhǔ ， jiù bú zhù rén shǒu suǒ zào de diàn ，

“Mungu aliyeumba dunia na vyote vilivyomo ndani yake, yeye ndiye Bwana wa mbingu na nchi, hakai katika mahekalu yaliyojengwa kwa mikono ya wanadamu.

也不用人手服事，好像缺少什么；自己倒将生命、气息、万物，赐给万人。

yě bú yòng rén shǒu fú shì ， hǎo xiàng quē shǎo shén me ； zì jǐ dǎo jiāng shēng mìng 、 qì xī 、 wàn wù ， cì gěi wàn rén 。

Wala hatumikiwi na mikono ya wanadamu kana kwamba anahitaji chochote, kwa sababu yeye mwenyewe ndiye awapaye watu wote uhai na pumzi na vitu vyote.

他从一本 造出万族的人，住在全地上，并且预先定准他们的年限和所住的疆界，

tā cóng yì běn zào chū wàn zú de rén ， zhù zài quán dì shàng ， bìng qiě yù xiān dìng zhǔn tā men de nián xiàn hé suǒ zhù de jiāng jiè ，

Kutoka kwa mtu mmoja, yeye aliumba mataifa yote ya wanadamu ili waikalie dunia yote, naye akaweka nyakati za kuishi.

要叫他们寻求 神，或者可以揣摩而得，其实他离我们各人不远；

yào jiào tā men xún qiú shén ， huò zhě kě yǐ chuāi mó ér dé ， qí shí tā lí wǒ men gè rén bù yuǎn ；

Mungu alifanya hivyo ili wanadamu wamtafute na huenda wakamfikia ingawa kwa kupapasapapasa ijapokuwa kwa kweli hakai mbali na kila mmoja wetu.

我们生活、动作、存留，都在乎他。就如你们作诗的，有人说：『我们也是他所生的。』

wǒ men shēng huó 、 dòng zuò 、 cún liú ， dōu zài hū tā 。 jiù rú nǐ men zuò shī de ， yǒu rén shuō ：『 wǒ men yě shì tā suǒ shēng de 。』

‘Kwa kuwa katika yeye tunaishi, tunatembea na kuwa na uzima wetu.’ Kama baadhi ya watunga mashairi wenu walivyosema, ‘Sisi ni watoto wake.’

我们既是 神所生的，就不当以为 神的神性像人用手艺、心思所雕刻的金、银、石。

wǒ men jì shì shén suǒ shēng de ， jiù bù dāng yǐ wèi shén de shén xìng xiàng rén yòng shǒu yì 、 xīn sī suǒ diāo kè de jīn 、 yín 、 shí 。

“Kwa kuwa sisi ni watoto wa Mungu, haitupasi kudhani kuwa uungu ni kama sanamu ya dhahabu au ya fedha au ya jiwe, mfano uliotengenezwa kwa ubunifu na ustadi wa mwanadamu.

世人蒙昧无知的时候， 神并不监察，如今却吩咐各处的人都要悔改。

shì rén méng mèi wú zhī de shí hòu ， shén bìng bù jiān chá ， rú jīn què fēn fù gè chù de rén dōu yào huǐ gǎi 。

Zamani wakati wa ujinga, Mungu alijifanya kama haoni, lakini sasa anawaamuru watu wote kila mahali watubu.

因为他已经定了日子，要借着他所设立的人按公义审判天下，并且叫他从死里复活，给万人作可信的凭据。」

yīn wèi tā yǐ jīng dìng le rì zi ， yào jiè zhe tā suǒ shè lì de rén àn gōng yì shěn pàn tiān xià ， bìng qiě jiào tā cóng sǐ lǐ fù huó ， gěi wàn rén zuò kě xìn de píng jù 。」

Kwa kuwa ameweka siku ambayo atauhukumu ulimwengu kwa haki akimtumia mtu aliyemchagua. Amewahakikishia watu wote mambo haya kwa kumfufua Kristo kutoka kwa wafu.”

众人听见从死里复活的话，就有讥诮他的；又有人说：「我们再听你讲这个吧！」

zhòng rén tīng jiàn cóng sǐ lǐ fù huó de huà ， jiù yǒu jī qiào tā de ； yòu yǒu rén shuō ：「 wǒ men zài tīng nǐ jiǎng zhè ge ba ！」

Waliposikia habari za ufufuo wa wafu, baadhi yao wakadhihaki, lakini wengine wakasema, “Tunataka kukusikia tena ukizungumza juu ya jambo hili.”

于是保罗从他们当中出去了。

yú shì bǎo luó cóng tā men dāng zhōng chū qù le 。

Kwa hiyo Paulo akaondoka katikati yao.

但有几个人贴近他，信了主，其中有亚略·巴古的官丢尼修，并一个妇人，名叫大马哩，还有别人一同信从。

dàn yǒu jǐ gè rén tiē jìn tā ， xìn le zhǔ ， qí zhōng yǒu yà lüè · bā gǔ de guān diū ní xiū ， bìng yí gè fù rén ， míng jiào dà mǎ lī ， hái yǒu bié rén yì tóng xìn cóng 。

Lakini baadhi yao wakaungana naye wakaamini. Kati yao alikuwepo Dionisio, Mwareopago na mwanamke mmoja aliyeitwa Damari na wengine wengi.