Kumbukumbu La Torati 32

诸天哪，侧耳，我要说话； 愿地也听我口中的言语。

zhū tiān nǎ ， cè ěr ， wǒ yào shuō huà ； yuàn dì yě tīng wǒ kǒu zhōng de yán yǔ 。

Sikilizeni, enyi mbingu, nami nitasema; sikia, ee nchi, maneno ya kinywa changu.

我的教训要淋漓如雨； 我的言语要滴落如露， 如细雨降在嫩草上， 如甘霖降在菜蔬中。

wǒ de jiào xùn yào lín lí rú yǔ ； wǒ de yán yǔ yào dī luò rú lù ， rú xì yǔ jiàng zài nèn cǎo shàng ， rú gān lín jiàng zài cài shū zhōng 。

Mafundisho yangu na yanyeshe kama mvua, na maneno yangu na yashuke kama umande, kama manyunyu juu ya majani mabichi, kama mvua tele juu ya mimea myororo.

我要宣告耶和华的名； 你们要将大德归与我们的 神。

wǒ yào xuān gào yē hé huá de míng ； nǐ men yào jiāng dà dé guī yǔ wǒ men de shén 。

Nitalitangaza jina la Bwana. Naam, sifuni ukuu wa Mungu wetu!

他是磐石，他的作为完全； 他所行的无不公平， 是诚实无伪的 神， 又公义，又正直。

tā shì pán shí ， tā de zuò wéi wán quán ； tā suǒ xíng de wú bù gōng píng ， shì chéng shí wú wěi de shén ， yòu gōng yì ， yòu zhèng zhí 。

Yeye ni Mwamba, kazi zake ni kamilifu, njia zake zote ni haki. Mungu mwaminifu ambaye hakosei, yeye ni mnyofu na mwenye haki.

这乖僻弯曲的世代向他行事邪僻； 有这弊病就不是他的儿女。

zhè guāi pì wān qǔ de shì dài xiàng tā xíng shì xié pì ； yǒu zhè bì bìng jiù bú shì tā de ér nǚ 。

Wamefanya mambo ya upotovu mbele zake; kwa aibu yao, wao si watoto wake tena, lakini ni kizazi kilicho kiovu na kilichopotoka.

愚昧无知的民哪，你们这样报答耶和华吗？ 他岂不是你的父、将你买来的吗？ 他是制造你、建立你的。

yú mèi wú zhī de mín nǎ ， nǐ men zhè yàng bào dá yē hé huá ma ？ tā qǐ bú shì nǐ de fù 、 jiāng nǐ mǎi lái de ma ？ tā shì zhì zào nǐ 、 jiàn lì nǐ de 。

Je, hii ndiyo njia ya kumlipa Bwana, enyi watu wajinga na wasio na busara? Je, yeye siye Baba yenu, Muumba wenu, aliyewafanya ninyi na kuwaumba?

你当追想上古之日， 思念历代之年； 问你的父亲，他必指示你； 问你的长者，他必告诉你。

nǐ dāng zhuī xiǎng shàng gǔ zhī rì ， sī niàn lì dài zhī nián ； wèn nǐ de fù qīn ， tā bì zhǐ shì nǐ ； wèn nǐ de zhǎng zhě ， tā bì gào sù nǐ 。

Kumbuka siku za kale; tafakari vizazi vya zamani vilivyopita. Uliza baba yako, naye atakuambia, wazee wako, nao watakueleza.

至高者将地业赐给列邦，将世人分开， 就照以色列人的数目立定万民的疆界。

zhì gāo zhě jiāng dì yè cì gěi liè bāng ， jiāng shì rén fēn kāi ， jiù zhào yǐ sè liè rén de shù mù lì dìng wàn mín de jiāng jiè 。

Aliye Juu Sana alipowapa mataifa urithi wao, alipogawanya wanadamu wote, aliweka mipaka kwa ajili ya mataifa sawasawa na hesabu ya wana wa Israeli.

耶和华的分本是他的百姓； 他的产业本是雅各。

yē hé huá de fēn běn shì tā de bǎi xìng ； tā de chǎn yè běn shì yǎ gè 。

Kwa kuwa fungu la Bwana ni watu wake, Yakobo kura yake ya urithi.

耶和华遇见他在旷野— 荒凉野兽吼叫之地， 就环绕他，看顾他， 保护他，如同保护眼中的瞳人。

yē hé huá yù jiàn tā zài kuàng yě — huāng liáng yě shòu hǒu jiào zhī dì ， jiù huán rào tā ， kàn gù tā ， bǎo hù tā ， rú tóng bǎo hù yǎn zhōng de tóng rén 。

Katika nchi ya jangwa alimkuta, katika nyika tupu ivumayo upepo. Alimhifadhi na kumtunza; akamlinda kama mboni ya jicho lake,

又如鹰搅动巢窝， 在雏鹰以上两翅搧展， 接取雏鹰，背在两翼之上。

yòu rú yīng jiǎo dòng cháo wō ， zài chú yīng yǐ shàng liǎng chì shān zhǎn ， jiē qǔ chú yīng ， bèi zài liǎng yì zhī shàng 。

kama tai avurugaye kiota chake, na kurukaruka juu ya makinda yake, ambaye hutanda mabawa yake kuwadaka, na huwachukua kwenye mabawa yake.

这样，耶和华独自引导他， 并无外邦神与他同在。

zhè yàng ， yē hé huá dú zì yǐn dǎo tā ， bìng wú wài bāng shén yǔ tā tóng zài 。

Bwana peke yake alimwongoza; hakuwepo mungu mgeni pamoja naye.

耶和华使他乘驾地的高处， 得吃田间的土产； 又使他从磐石中咂蜜， 从坚石中吸油；

yē hé huá shǐ tā chéng jià dì de gāo chù ， dé chī tián jiān de tǔ chǎn ； yòu shǐ tā cóng pán shí zhōng zā mì ， cóng jiān shí zhōng xī yóu ；

Akamfanya apande sehemu zilizoinuka za nchi, akamlisha kwa mavuno ya mashamba. Akamlea kwa asali toka mwambani, na kwa mafuta kutoka mwamba mgumu,

也吃牛的奶油， 羊的奶，羊羔的脂油， 巴珊所出的公绵羊和山羊， 与上好的麦子， 也喝葡萄汁酿的酒。

yě chī niú de nǎi yóu ， yáng de nǎi ， yáng gāo de zhī yóu ， bā shān suǒ chū de gōng mián yáng hé shān yáng ， yǔ shàng hǎo de mài zi ， yě hē pú táo zhī niàng de jiǔ 。

kwa jibini na maziwa kutoka makundi ya ngʼombe na kutoka makundi ya mbuzi, kwa mafuta ya wana-kondoo na mbuzi, kwa kondoo dume wazuri wa Bashani, na kwa ngano nzuri. Ukanywa damu ya zabibu inayotoa povu.

但耶书 渐渐肥胖，粗壮， 光润，踢跳，奔跑， 便离弃造他的 神， 轻看救他的磐石；

dàn yē shū jiàn jiàn féi pàng ， cū zhuàng ， guāng rùn ， tī tiào ， bēn pǎo ， biàn lí qì zào tā de shén ， qīng kàn jiù tā de pán shí ；

Yeshuruni alinenepa na kupiga teke; alikuwa na chakula tele, akawa mzito na akapendeza sana. Akamwacha Mungu aliyemuumba, na kumkataa Mwamba Mwokozi wake.

敬拜别神，触动 神的愤恨， 行可憎恶的事，惹了他的怒气。

jìng bài bié shén ， chù dòng shén de fèn hèn ， xíng kě zēng wù de shì ， rě le tā de nù qì 。

Wakamfanya Mungu kuwa na wivu kwa miungu yao migeni, na kumkasirisha kwa sanamu zao za machukizo.

所祭祀的鬼魔并非真神， 乃是素不认识的神， 是近来新兴的， 是你列祖所不畏惧的。

suǒ jì sì de guǐ mó bìng fēi zhēn shén ， nǎi shì sù bú rèn shi de shén ， shì jìn lái xīn xīng de ， shì nǐ liè zǔ suǒ bú wèi jù de 。

Wakatoa dhabihu kwa pepo, ambao si Mungu: miungu wasiyoijua, miungu iliyojitokeza siku za karibuni, miungu ambayo baba zenu hawakuiogopa.

你轻忽生你的磐石， 忘记产你的 神。

nǐ qīng hū shēng nǐ de pán shí ， wàng jì chǎn nǐ de shén 。

Mkamwacha Mwamba, aliyewazaa ninyi; mkamsahau Mungu aliyewazaa.

耶和华看见他的儿女惹动他， 就厌恶他们，说：

yē hé huá kàn jiàn tā de ér nǚ rě dòng tā ， jiù yàn wù tā men ， shuō ：

Bwana akaona hili, akawakataa, kwa sababu alikasirishwa na wanawe na binti zake.

我要向他们掩面， 看他们的结局如何。 他们本是极乖僻的族类， 心中无诚实的儿女。

wǒ yào xiàng tā men yǎn miàn ， kàn tā men de jié jú rú hé 。 tā men běn shì jí guāi pì de zú lèi ， xīn zhōng wú chéng shí de ér nǚ 。

Akasema, “Nitawaficha uso wangu, nami nione mwisho wao utakuwa nini, kwa kuwa wao ni kizazi kilichopotoka, watoto ambao si waaminifu.

他们以那「不算为神」的触动我的愤恨， 以虚无的神惹了我的怒气。 我也要以那「不成子民」的触动他们的愤恨， 以愚昧的国民惹了他们的怒气。

tā men yǐ nà 「 bú suàn wèi shén 」 de chù dòng wǒ de fèn hèn ， yǐ xū wú de shén rě le wǒ de nù qì 。 wǒ yě yào yǐ nà 「 bù chéng zǐ mín 」 de chù dòng tā men de fèn hèn ， yǐ yú mèi de guó mín rě le tā men de nù qì 。

Wamenifanya niwe na wivu kwa kile ambacho si mungu, na kunikasirisha kwa sanamu zao zisizokuwa na thamani. Nitawafanya wawaonee wivu wale ambao si taifa. Nitawafanya wakasirishwe na taifa lile lisilo na ufahamu.

因为在我怒中有火烧起， 直烧到极深的阴间， 把地和地的出产尽都焚烧， 山的根基也烧着了。

yīn wèi zài wǒ nù zhōng yǒu huǒ shāo qǐ ， zhí shāo dào jí shēn de yīn jiān ， bǎ dì hé dì de chū chǎn jìn dōu fén shāo ， shān de gēn jī yě shāo zhe le 。

Kwa maana moto umewashwa kwa hasira yangu, ule uwakao hadi kwenye vina vya mauti. Utateketeza dunia pamoja na mazao yake, na kuwasha moto katika misingi ya milima.

我要将祸患堆在他们身上， 把我的箭向他们射尽。

wǒ yào jiāng huò huàn duī zài tā men shēn shàng ， bǎ wǒ de jiàn xiàng tā men shè jìn 。

“Nitalundika majanga juu yao na kutumia mishale yangu dhidi yao.

他们必因饥饿消瘦， 被炎热苦毒吞灭。 我要打发野兽用牙齿咬他们， 并土中腹行的，用毒气害他们。

tā men bì yīn jī è xiāo shòu ， bèi yán rè kǔ dú tūn miè 。 wǒ yào dǎ fā yě shòu yòng yá chǐ yǎo tā men ， bìng tǔ zhōng fù xíng de ， yòng dú qì hài tā men 。

Nitatuma njaa kali dhidi yao maradhi mabaya, yateketezayo na tauni ya kufisha; nitawapelekea meno makali ya wanyama mwitu, na sumu ya nyoka wale watambaao mavumbini.

外头有刀剑，内室有惊恐， 使人丧亡，使少男、童女、 吃奶的、白发的，尽都灭绝。

wài tou yǒu dāo jiàn ， nèi shì yǒu jīng kǒng ， shǐ rén sàng wáng ， shǐ shào nán 、 tóng nǚ 、 chī nǎi de 、 bái fà de ， jìn dōu miè jué 。

Barabarani upanga utawakosesha watoto; nyumbani mwao hofu itatawala. Vijana wao wa kiume na wa kike wataangamia, pia watoto wachanga na wazee wenye mvi.

我说，我必将他们分散远方， 使他们的名号从人间除灭。

wǒ shuō ， wǒ bì jiāng tā men fēn sàn yuǎn fāng ， shǐ tā men de míng hào cóng rén jiān chú miè 。

Nilisema ningewatawanya na kufuta kumbukumbu lao katika mwanadamu.

惟恐仇敌惹动我， 只怕敌人错看，说：是我们手的能力， 并非耶和华所行的。

wéi kǒng chóu dí rě dòng wǒ ， zhǐ pà dí rén cuò kàn ， shuō ： shì wǒ men shǒu de néng lì ， bìng fēi yē hé huá suǒ xíng de 。

Lakini nilihofia dhihaka za adui, adui asije akashindwa kuelewa, na kusema, ‘Mikono yetu imeshinda; Bwana hakufanya yote haya.’ ”

因为以色列民毫无计谋， 心中没有聪明。

yīn wèi yǐ sè liè mín háo wú jì móu ， xīn zhōng méi yǒu cōng ming 。

Wao ni taifa lisilo na akili, hakuna busara ndani yao.

惟愿他们有智慧， 能明白这事，肯思念他们的结局。

wéi yuàn tā men yǒu zhì huì ， néng míng bái zhè shì ， kěn sī niàn tā men de jié jú 。

Laiti wangekuwa na hekima wangefahamu hili, na kutambua mwisho wao utakuwa aje!

若不是他们的磐石卖了他们， 若不是耶和华交出他们， 一人焉能追赶他们千人？ 二人焉能使万人逃跑呢？

ruò bú shì tā men de pán shí mài le tā men ， ruò bú shì yē hé huá jiāo chū tā men ， yì rén yān néng zhuī gǎn tā men qiān rén ？ èr rén yān néng shǐ wàn rén táo pǎo ne ？

Mtu mmoja angewezaje kufukuza elfu moja, au wawili kufukuza elfu kumi, kama si kwamba Mwamba wao amewauza, kama si kwamba Bwana amewaacha?

据我们的仇敌自己断定， 他们的磐石不如我们的磐石。

jù wǒ men de chóu dí zì jǐ duàn dìng ， tā men de pán shí bù rú wǒ men de pán shí 。

Kwa kuwa mwamba wao si kama Mwamba wetu, sawasawa na vile adui zetu wanavyokiri.

他们的葡萄树是所多玛的葡萄树， 蛾摩拉田园所生的； 他们的葡萄是毒葡萄， 全挂都是苦的。

tā men de pú táo shù shì suǒ duō mǎ de pú táo shù ， é mó lā tián yuán suǒ shēng de ； tā men de pú táo shì dú pú táo ， quán guà dōu shì kǔ de 。

Mzabibu wao unatoka kwenye mzabibu wa Sodoma, na kutoka kwenye mashamba ya Gomora. Zabibu zake zimejaa sumu, na vishada vyake vimejaa uchungu.

他们的酒是大蛇的毒气， 是虺蛇残害的恶毒。

tā men de jiǔ shì dà shé de dú qì ， shì huī shé cán hài de è dú 。

Mvinyo wao ni sumu ya nyoka, sumu yenye kufisha ya swila.

这不都是积蓄在我这里， 封锁在我府库中吗？

zhè bù dōu shì jī xù zài wǒ zhè lǐ ， fēng suǒ zài wǒ fǔ kù zhōng ma ？

“Je, hili sikuliweka akiba na kulifungia kwenye vyumba vyangu vya hazina?

他们失脚的时候，伸冤报应在我； 因他们遭灾的日子近了； 那要临在他们身上的必速速来到。

tā men shī jiǎo de shí hòu ， shēn yuān bào yìng zài wǒ ； yīn tā men zāo zāi de rì zi jìn le ； nà yào lín zài tā men shēn shàng de bì sù sù lái dào 。

Ni juu yangu kulipiza kisasi; nitalipiza. Wakati utakapowadia, mguu wao utateleza; siku yao ya maafa ni karibu, na maangamizo yao yanawajia haraka.”

耶和华见他百姓毫无能力， 无论困住的、自由的都没有剩下， 就必为他们伸冤， 为他的仆人后悔。

yē hé huá jiàn tā bǎi xìng háo wú néng lì ， wú lùn kùn zhù de 、 zì yóu de dōu méi yǒu shèng xià ， jiù bì wèi tā men shēn yuān ， wèi tā de pú rén hòu huǐ 。

Bwana atawahukumu watu wake, na kuwahurumia watumishi wake atakapoona nguvu zao zimekwisha wala hakuna yeyote aliyebaki, mtumwa au aliye huru.

他必说：他们的神， 他们所投靠的磐石，

tā bì shuō ： tā men de shén ， tā men suǒ tóu kào de pán shí ，

Atasema: “Sasa iko wapi miungu yao, mwamba walioukimbilia,

就是向来吃他们祭牲的脂油， 喝他们奠祭之酒的，在哪里呢？ 他可以兴起帮助你们， 护卫你们。

jiù shì xiàng lái chī tā men jì shēng de zhī yóu ， hē tā men diàn jì zhī jiǔ de ， zài nǎ lǐ ne ？ tā kě yǐ xīng qǐ bāng zhù nǐ men ， hù wèi nǐ men 。

miungu wale waliokula mafuta ya dhabihu zao na kunywa mvinyo wa sadaka zao za vinywaji? Wainuke basi, wawasaidie! Wawapeni basi ulinzi!

你们如今要知道： 我，惟有我是 神； 在我以外并无别神。 我使人死，我使人活； 我损伤，我也医治， 并无人能从我手中救出来。

nǐ men rú jīn yào zhī dào ： wǒ ， wéi yǒu wǒ shì shén ； zài wǒ yǐ wài bìng wú bié shén 。 wǒ shǐ rén sǐ ， wǒ shǐ rén huó ； wǒ sǔn shāng ， wǒ yě yī zhì ， bìng wú rén néng cóng wǒ shǒu zhōng jiù chū lái 。

“Tazama basi, Mimi mwenyewe, Mimi Ndiye! Hakuna mungu mwingine ila Mimi. Mimi ninaua na Mimi ninafufua, Mimi nimejeruhi na Mimi nitaponya, wala hakuna awezaye kuokoa kutoka mkononi mwangu.

我向天举手说： 我凭我的永生起誓：

wǒ xiàng tiān jǔ shǒu shuō ： wǒ píng wǒ de yǒng shēng qǐ shì ：

Ninainua mkono wangu kuelekea mbinguni na kusema: Hakika kama niishivyo milele,

我若磨我闪亮的刀， 手掌审判之权， 就必报复我的敌人， 报应恨我的人。

wǒ ruò mó wǒ shǎn liàng de dāo ， shǒu zhǎng shěn pàn zhī quán ， jiù bì bào fù wǒ de dí rén ， bào yìng hèn wǒ de rén 。

wakati ninapounoa upanga wangu unaometameta na mkono wangu unapoushika ili kutoa hukumu, nitalipiza kisasi juu ya adui zangu na kuwalipiza wale wanaonichukia.

我要使我的箭饮血饮醉， 就是被杀被掳之人的血。 我的刀要吃肉， 乃是仇敌中首领之头的肉。

wǒ yào shǐ wǒ de jiàn yǐn xuè yǐn zuì ， jiù shì bèi shā bèi lǔ zhī rén de xuè 。 wǒ de dāo yào chī ròu ， nǎi shì chóu dí zhōng shǒu lǐng zhī tóu de ròu 。

Nitailevya mishale yangu kwa damu, wakati upanga wangu ukitafuna nyama: damu ya waliochinjwa pamoja na mateka, vichwa vya viongozi wa adui.”

你们外邦人当与主的百姓一同欢呼； 因他要伸他仆人流血的冤， 报应他的敌人， 洁净他的地，救赎他的百姓。

nǐ men wài bāng rén dāng yǔ zhǔ de bǎi xìng yì tóng huān hū ； yīn tā yào shēn tā pú rén liú xuè de yuān ， bào yìng tā de dí rén ， jié jìng tā de dì ， jiù shú tā de bǎi xìng 。

Furahini, enyi mataifa, pamoja na watu wake, kwa kuwa atailipiza damu ya watumishi wake, atalipiza kisasi juu ya adui zake na kufanya upatanisho kwa ajili ya nchi na watu wake.

摩西和嫩的儿子约书亚去将这歌的一切话说给百姓听。

mó xī hé nèn de ér zi yuē shū yà qù jiāng zhè gē de yí qiè huà shuō gěi bǎi xìng tīng 。

Mose na Yoshua mwana wa Nuni wakaja, wakanena maneno yote ya wimbo watu wakiwa wanasikia.

摩西向以色列众人说完了这一切的话，

mó xī xiàng yǐ sè liè zhòng rén shuō wán le zhè yí qiè de huà ，

Mose alipomaliza kuyasoma maneno haya yote kwa Israeli wote,

又说：「我今日所警教你们的，你们都要放在心上；要吩咐你们的子孙谨守遵行这律法上的话。

yòu shuō ：「 wǒ jīn rì suǒ jǐng jiào nǐ men de ， nǐ men dōu yào fàng zài xīn shàng ； yào fēn fù nǐ men de zǐ sūn jǐn shǒu zūn xíng zhè lǜ fǎ shàng de huà 。

akawaambia, “Yawekeni moyoni maneno yote ambayo nimewatangazia kwa makini siku hii ya leo, ili kwamba mpate kuwaagiza watoto wenu wayatii kwa bidii maneno yote ya sheria hii.

因为这不是虚空、与你们无关的事，乃是你们的生命；在你们过约旦河要得为业的地上必因这事日子得以长久。」

yīn wèi zhè bú shì xū kōng 、 yǔ nǐ men wú guān de shì ， nǎi shì nǐ men de shēng mìng ； zài nǐ men guò yuē dàn hé yào dé wèi yè de dì shàng bì yīn zhè shì rì zi dé yǐ cháng jiǔ 。」

Siyo maneno matupu tu kwenu, bali ni uzima wenu. Kwa hayo mtaishi maisha marefu katika nchi mnayovuka Yordani kuimiliki.”

当日，耶和华吩咐摩西说：

dāng rì ， yē hé huá fēn fù mó xī shuō ：

Siku hiyo hiyo Bwana akamwambia Mose,

「你上这亚巴琳山中的尼波山去，在摩押地与耶利哥相对，观看我所要赐给以色列人为业的迦南地。

「 nǐ shàng zhè yà bā lín shān zhōng de ní bō shān qù ， zài mó yā dì yǔ yē lì gē xiāng duì ， guān kàn wǒ suǒ yào cì gěi yǐ sè liè rén wéi yè de jiā nán dì 。

“Kwea katika mapangano ya Mlima Abarimu hadi kilima cha Nebo kilichoko Moabu, ngʼambo ya Yeriko, na uitazame Kanaani, nchi ninayowapa Waisraeli kama milki yao wenyewe.

你必死在你所登的山上，归你列祖 去，像你哥哥亚伦死在何珥山上，归他的列祖一样。

nǐ bì sǐ zài nǐ suǒ dēng de shān shàng ， guī nǐ liè zǔ qù ， xiàng nǐ gē ge yà lún sǐ zài hé ěr shān shàng ， guī tā de liè zǔ yí yàng 。

Utafia kwenye mlima huo unaokwea na kukusanyika pamoja na watu wako, kama ndugu yako Aroni alivyofia juu ya Mlima Hori naye akakusanyika kwa watu wake.

因为你们在寻的旷野，加低斯的米利巴水，在以色列人中没有尊我为圣，得罪了我。

yīn wèi nǐ men zài xún de kuàng yě ， jiā dī sī de mǐ lì bā shuǐ ， zài yǐ sè liè rén zhōng méi yǒu zūn wǒ wèi shèng ， dé zuì le wǒ 。

Hii ni kwa sababu ninyi wawili mlivunja uaminifu nami mbele ya Waisraeli kwenye maji ya Meriba-Kadeshi katika Jangwa la Sini, na kwa sababu hamkuuinua utakatifu wangu miongoni mwa Waisraeli.

我所赐给以色列人的地，你可以远远地观看，却不得进去。」

wǒ suǒ cì gěi yǐ sè liè rén de dì ， nǐ kě yǐ yuǎn yuǎn dì guān kàn ， què bù dé jìn qù 。」

Kwa hiyo, utaiona tu nchi kwa mbali; wewe hutaingia nchi ninayowapa watu wa Israeli.”