Kutoka 16

以色列全会众从以琳起行，在出埃及后第二个月十五日到了以琳和西奈中间、汛的旷野。

yǐ sè liè quán huì zhòng cóng yǐ lín qǐ xíng ， zài chū āi jí hòu dì èr gè yuè shí wǔ rì dào le yǐ lín hé xī nài zhōng jiān 、 xùn de kuàng yě 。

Jumuiya yote ya Kiisraeli ikaondoka Elimu, wakafika Jangwa la Sini, lililokuwa kati ya Elimu na Sinai, siku ya kumi na tano ya mwezi wa pili baada ya kutoka Misri.

以色列全会众在旷野向摩西、亚伦发怨言，

yǐ sè liè quán huì zhòng zài kuàng yě xiàng mó xī 、 yà lún fā yuàn yán ，

Huko jangwani hiyo jumuiya yote wakawanungʼunikia Mose na Aroni.

说：「巴不得我们早死在埃及地、耶和华的手下；那时我们坐在肉锅旁边，吃得饱足。你们将我们领出来，到这旷野，是要叫这全会众都饿死啊！」

shuō ：「 bā bù dé wǒ men zǎo sǐ zài āi jí dì 、 yē hé huá de shǒu xià ； nà shí wǒ men zuò zài ròu guō páng biān ， chī dé bǎo zú 。 nǐ men jiāng wǒ men lǐng chū lái ， dào zhè kuàng yě ， shì yào jiào zhè quán huì zhòng dōu è sǐ a ！」

Waisraeli wakawaambia, “Laiti tungelikufa kwa mkono wa Bwana huko Misri! Huko tuliketi tukizunguka masufuria ya nyama na tukala vyakula tulivyovitaka, lakini ninyi mmetuleta huku jangwani ili mpate kuua mkutano huu wote kwa njaa.”

耶和华对摩西说：「我要将粮食从天降给你们。百姓可以出去，每天收每天的分，我好试验他们遵不遵我的法度。

yē hé huá duì mó xī shuō ：「 wǒ yào jiāng liáng shí cóng tiān jiàng gěi nǐ men 。 bǎi xìng kě yǐ chū qù ， měi tiān shōu měi tiān de fēn ， wǒ hǎo shì yàn tā men zūn bu zūn wǒ de fǎ dù 。

Kisha Bwana akamwambia Mose, “Nitanyesha mikate kutoka mbinguni kwa ajili yenu. Watu watatoka kila siku na kukusanya kitakachowatosha kwa siku ile, kwa njia hii, nitawajaribu nione kama watafuata maelekezo yangu.

到第六天，他们要把所收进来的预备好了，比每天所收的多一倍。」

dào dì liù tiān ， tā men yào bǎ suǒ shōu jìn lái de yù bèi hǎo le ， bǐ měi tiān suǒ shōu de duō yí bèi 。」

Siku ya sita watatayarisha kile waletacho ndani, nacho kitakuwa mara mbili kuliko ya kile walichokusanya kila siku.”

摩西、亚伦对以色列众人说：「到了晚上，你们要知道是耶和华将你们从埃及地领出来的。

mó xī 、 yà lún duì yǐ sè liè zhòng rén shuō ：「 dào le wǎn shàng ， nǐ men yào zhī dào shì yē hé huá jiāng nǐ men cóng āi jí dì lǐng chū lái de 。

Kwa hiyo Mose na Aroni wakawaambia Waisraeli wote, “Jioni mtajua kwamba Bwana ndiye aliwatoa Misri,

早晨，你们要看见耶和华的荣耀，因为耶和华听见你们向他所发的怨言了。我们算什么，你们竟向我们发怨言呢？」

zǎo chén ， nǐ men yào kàn jiàn yē hé huá de róng yào ， yīn wèi yē hé huá tīng jiàn nǐ men xiàng tā suǒ fā de yuàn yán le 。 wǒ men suàn shén me ， nǐ men jìng xiàng wǒ men fā yuàn yán ne ？」

kisha asubuhi mtauona utukufu wa Bwana, kwa sababu amesikia manungʼuniko yenu dhidi yake. Sisi ni nani hata mtunungʼunikie?”

摩西又说：「耶和华晚上必给你们肉吃，早晨必给你们食物得饱；因为你们向耶和华发的怨言，他都听见了。我们算什么，你们的怨言不是向我们发的，乃是向耶和华发的。」

mó xī yòu shuō ：「 yē hé huá wǎn shàng bì gěi nǐ men ròu chī ， zǎo chén bì gěi nǐ men shí wù dé bǎo ； yīn wèi nǐ men xiàng yē hé huá fà de yuàn yán ， tā dōu tīng jiàn le 。 wǒ men suàn shén me ， nǐ men de yuàn yán bú shì xiàng wǒ men fā de ， nǎi shì xiàng yē hé huá fà de 。」

Pia Mose akasema, “Mtajua kuwa alikuwa Bwana wakati atakapowapa nyama mle ifikapo jioni na mikate yote mtakayohitaji asubuhi kwa sababu amesikia manungʼuniko yenu dhidi yake. Sisi ni nani? Hamnungʼuniki dhidi yetu, bali dhidi ya Bwana.”

摩西对亚伦说：「你告诉以色列全会众说：『你们就近耶和华面前，因为他已经听见你们的怨言了。』」

mó xī duì yà lún shuō ：「 nǐ gào sù yǐ sè liè quán huì zhòng shuō ：『 nǐ men jiù jìn yē hé huá miàn qián ， yīn wèi tā yǐ jīng tīng jiàn nǐ men de yuàn yán le 。』」

Kisha Mose akamwambia Aroni, “Iambie jumuiya yote ya Waisraeli kwamba, ‘Mje mbele zake Bwana, kwa maana amesikia manungʼuniko yenu.’ ”

亚伦正对以色列全会众说话的时候，他们向旷野观看，不料，耶和华的荣光在云中显现。

yà lún zhèng duì yǐ sè liè quán huì zhòng shuō huà de shí hòu ， tā men xiàng kuàng yě guān kàn ， bú liào ， yē hé huá de róng guāng zài yún zhōng xiǎn xiàn 。

Aroni alipokuwa akizungumza na jumuiya yote ya Waisraeli, wakatazama kuelekea jangwani, na huko wakaona utukufu wa Bwana ukitokeza katika wingu.

耶和华晓谕摩西说：

yē hé huá xiǎo yù mó xī shuō ：

Bwana akamwambia Mose,

「我已经听见以色列人的怨言。你告诉他们说：『到黄昏的时候，你们要吃肉，早晨必有食物得饱，你们就知道我是耶和华—你们的 神。』」

「 wǒ yǐ jīng tīng jiàn yǐ sè liè rén de yuàn yán 。 nǐ gào sù tā men shuō ：『 dào huáng hūn de shí hòu ， nǐ men yào chī ròu ， zǎo chén bì yǒu shí wù dé bǎo ， nǐ men jiù zhī dào wǒ shì yē hé huá — nǐ men de shén 。』」

“Nimesikia manungʼuniko ya Waisraeli. Waambie, ‘Jioni mtakula nyama, na asubuhi mtashiba mikate. Ndipo mtajua ya kwamba Mimi ndimi Bwana Mungu wenu.’ ”

到了晚上，有鹌鹑飞来，遮满了营；早晨在营四围的地上有露水。

dào le wǎn shàng ， yǒu ān chún fēi lái ， zhē mǎn le yíng ； zǎo chén zài yíng sì wéi de dì shàng yǒu lù shuǐ 。

Jioni ile kware wakaja wakaifunika kambi na asubuhi kulikuwa na tabaka la umande kuzunguka kambi.

露水上升之后，不料，野地面上有如白霜的小圆物。

lù shuǐ shàng shēng zhī hòu ， bú liào ， yě dì miàn shàng yǒu rú bái shuāng de xiǎo yuán wù 。

Wakati umande ulipoondoka, vipande vidogo vidogo kama theluji vilionekana juu ya uso wa jangwa.

以色列人看见，不知道是什么，就彼此对问说：「这是什么呢？」摩西对他们说：「这就是耶和华给你们吃的食物。

yǐ sè liè rén kàn jiàn ， bù zhī dào shì shén me ， jiù bǐ cǐ duì wèn shuō ：「 zhè shì shén me ne ？」 mó xī duì tā men shuō ：「 zhè jiù shì yē hé huá gěi nǐ men chī de shí wù 。

Waisraeli walipoona, wakaambiana, “Hiki ni nini?” Kwa kuwa hawakujua kilikuwa kitu gani. Mose akawaambia, “Huu ndio mkate ambao Bwana amewapa mle.

耶和华所吩咐的是这样：你们要按着各人的饭量，为帐棚里的人，按着人数收起来，各拿一俄梅珥。」

yē hé huá suǒ fēn fù de shì zhè yàng ： nǐ men yào àn zhe gè rén de fàn liáng ， wèi zhàng péng lǐ de rén ， àn zhe rén shù shōu qǐ lái ， gè ná yì é méi ěr 。」

Hivi ndivyo Bwana alivyoamuru: ‘Kila mmoja akusanye kiasi anachohitaji. Chukueni pishi moja kwa kila mtu mliye naye katika hema yenu.’ ”

以色列人就这样行；有多收的，有少收的。

yǐ sè liè rén jiù zhè yàng xíng ； yǒu duō shōu de ， yǒu shǎo shōu de 。

Waisraeli wakafanya kama walivyoambiwa, baadhi yao wakakusanya zaidi, wengine pungufu.

及至用俄梅珥量一量，多收的也没有余，少收的也没有缺；各人按着自己的饭量收取。

jí zhì yòng é méi ěr liáng yi liáng ， duō shōu de yě méi yǒu yú ， shǎo shōu de yě méi yǒu quē ； gè rén àn zhe zì jǐ de fàn liàng shōu qǔ 。

Nao walipopima katika pishi, yule aliyekusanya zaidi hakuwa na ziada, wala aliyekusanya kidogo hakupungukiwa. Kila mmoja alikusanya kiasi alichohitaji.

摩西对他们说：「所收的，不许什么人留到早晨。」

mó xī duì tā men shuō ：「 suǒ shōu de ， bù xǔ shén me rén liú dào zǎo chén 。」

Kisha Mose akawaambia, “Mtu yeyote asibakize chochote mpaka asubuhi.”

然而他们不听摩西的话，内中有留到早晨的，就生虫变臭了；摩西便向他们发怒。

rán ér tā men bù tīng mó xī de huà ， nèi zhōng yǒu liú dào zǎo chén de ， jiù shēng chóng biàn chòu le ； mó xī biàn xiàng tā men fā nù 。

Hata hivyo, wengine hawakuzingatia aliyosema Mose, wakahifadhi kiasi fulani mpaka asubuhi, lakini kile alichohifadhi kikajaa mabuu na kuanza kunuka. Kwa hiyo Mose akawakasirikia.

他们每日早晨，按着各人的饭量收取，日头一发热，就消化了。

tā men měi rì zǎo chén ， àn zhe gè rén de fàn liàng shōu qǔ ， rì tou yì fā rè ， jiù xiāo huà le 。

Kila asubuhi, kila mmoja alikusanya kiasi alichohitaji na jua lilipokuwa kali, iliyeyuka.

到第六天，他们收了双倍的食物，每人两俄梅珥。会众的官长来告诉摩西；

dào dì liù tiān ， tā men shōu le shuāng bèi de shí wù ， měi rén liǎng é méi ěr 。 huì zhòng de guān zhǎng lái gào sù mó xī ；

Siku ya sita, wakakusanya mara mbili, kiasi cha pishi mbili kwa kila mtu, nao viongozi wa jumuiya wakaja kumwarifu Mose.

摩西对他们说：「耶和华这样说：『明天是圣安息日，是向耶和华守的圣安息日。你们要烤的就烤了，要煮的就煮了，所剩下的都留到早晨。』」

mó xī duì tā men shuō ：「 yē hé huá zhè yàng shuō ：『 míng tiān shì shèng ān xī rì ， shì xiàng yē hé huá shǒu de shèng ān xī rì 。 nǐ men yào kǎo de jiù kǎo le ， yào zhǔ de jiù zhǔ le ， suǒ shèng xià de dōu liú dào zǎo chén 。』」

Mose akawaambia, “Hivi ndivyo alivyoagiza Bwana: ‘Kesho itakuwa siku ya mapumziko, Sabato takatifu kwa Bwana. Kwa hiyo okeni kile mnachotaka kuoka na mchemshe kile mnachotaka kuchemsha. Hifadhini chochote kinachobaki na mkiweke mpaka asubuhi.’ ”

他们就照摩西的吩咐留到早晨，也不臭，里头也没有虫子。

tā men jiù zhào mó xī de fēn fù liú dào zǎo chén ， yě bú chòu ， lǐ tou yě méi yǒu chóng zǐ 。

Kwa hiyo wakavihifadhi mpaka asubuhi, kama Mose alivyoagiza, na havikunuka wala kuwa na mabuu.

摩西说：「你们今天吃这个吧！因为今天是向耶和华守的安息日；你们在田野必找不着了。

mó xī shuō ：「 nǐ men jīn tiān chī zhè ge ba ！ yīn wèi jīn tiān shì xiàng yē hé huá shǒu de ān xī rì ； nǐ men zài tián yě bì zhǎo bù zhe le 。

Mose akawaambia, “Kuleni leo, kwa sababu leo ni Sabato kwa Bwana. Hamtapata chochote juu ya nchi leo.

六天可以收取，第七天乃是安息日，那一天必没有了。」

liù tiān kě yǐ shōu qǔ ， dì qī tiān nǎi shì ān xī rì ， nà yì tiān bì méi yǒu le 。」

Kwa siku sita mtakusanya, lakini siku ya saba, yaani Sabato, hakutakuwepo chochote.”

第七天，百姓中有人出去收，什么也找不着。

dì qī tiān ， bǎi xìng zhōng yǒu rén chū qù shōu ， shén me yě zhǎo bù zhe 。

Hata hivyo, baadhi ya watu wakatoka kwenda kukusanya siku ya saba, lakini hawakupata chochote.

耶和华对摩西说：「你们不肯守我的诫命和律法，要到几时呢？

yē hé huá duì mó xī shuō ：「 nǐ men bù kěn shǒu wǒ de jiè mìng hé lǜ fǎ ， yào dào jǐ shí ne ？

Ndipo Bwana akamwambia Mose, “Je, mtaacha kushika maagizo na maelekezo yangu mpaka lini?

你们看！耶和华既将安息日赐给你们，所以第六天他赐给你们两天的食物，第七天各人要住在自己的地方，不许什么人出去。」

nǐ men kàn ！ yē hé huá jì jiāng ān xī rì cì gěi nǐ men ， suǒ yǐ dì liù tiān tā cì gěi nǐ men liǎng tiān de shí wù ， dì qī tiān gè rén yào zhù zài zì jǐ de dì fāng ， bù xǔ shén me rén chū qù 。」

Fahamuni kuwa Bwana amewapa ninyi Sabato, ndiyo sababu katika siku ya sita amewapa mikate ya siku mbili. Kila mmoja inampasa kukaa pale alipo katika siku ya saba. Hata mmoja haruhusiwi kutoka.”

于是百姓第七天安息了。

yú shì bǎi xìng dì qī tiān ān xī le 。

Kwa hiyo watu wakapumzika siku ya saba.

这食物，以色列家叫吗哪；样子像芫荽子，颜色是白的，滋味如同搀蜜的薄饼。

zhè shí wù ， yǐ sè liè jiā jiào ma nǎ ； yàng zi xiàng yán sui zǐ ， yán sè shì bái de ， zī wèi rú tóng chān mì de báo bǐng 。

Watu wa Israeli wakaita ile mikate mana Ilikuwa myeupe kama mbegu za mtama na ladha yake ilikuwa kama mkate mwembamba uliotengenezwa kwa asali.

摩西说：「耶和华所吩咐的是这样：『要将一满俄梅珥吗哪留到世世代代，使后人可以看见我当日将你们领出埃及地，在旷野所给你们吃的食物。』」

mó xī shuō ：「 yē hé huá suǒ fēn fù de shì zhè yàng ：『 yào jiāng yì mǎn é méi ěr ma nǎ liú dào shì shì dài dài ， shǐ hòu rén kě yǐ kàn jiàn wǒ dāng rì jiāng nǐ men lǐng chū āi jí dì ， zài kuàng yě suǒ gěi nǐ men chī de shí wù 。』」

Mose akasema, “Hivi ndivyo alivyoagiza Bwana: ‘Chukueni pishi ya mana na kuhifadhi kwa ajili ya vizazi vijavyo ili vione mikate niliyowapa mle jangwani nilipowatoa katika nchi ya Misri.’ ”

摩西对亚伦说：「你拿一个罐子，盛一满俄梅珥吗哪，存在耶和华面前，要留到世世代代。」

mó xī duì yà lún shuō ：「 nǐ ná yí gè guàn zǐ ， shèng yì mǎn é méi ěr ma nǎ ， cún zài yē hé huá miàn qián ， yào liú dào shì shì dài dài 。」

Kwa hiyo Mose akamwambia Aroni, “Chukua gudulia na uweke pishi moja ya mana ndani yake. Kisha uweke mbele za Bwana ili kihifadhiwe kwa ajili ya vizazi vijavyo.”

耶和华怎么吩咐摩西，亚伦就怎么行，把吗哪放在法柜前存留。

yē hé huá zěn me fēn fù mó xī ， yà lún jiù zěn me xíng ， bǎ ma nǎ fàng zài fǎ guì qián cún liú 。

Kama Bwana alivyomwagiza Mose, hatimaye Aroni alikuja kuihifadhi ndani ya Sanduku la Ushuhuda.

以色列人吃吗哪共四十年，直到进了有人居住之地，就是迦南的境界。（

yǐ sè liè rén chī ma nǎ gòng sì shí nián ， zhí dào jìn le yǒu rén jū zhù zhī dì ， jiù shì jiā nán de jìng jiè 。（

Waisraeli wakala mana kwa miaka arobaini, mpaka walipofika katika nchi iliyokaliwa na watu; walikula mana hadi walipofika mpakani mwa Kanaani.

俄梅珥就是伊法十分之一。）

é méi ěr jiù shì yī fǎ shí fēn zhī yī 。）

(Pishi moja ni sehemu ya kumi ya kipimo cha efa. )