Mwanzo 26

在亚伯拉罕的日子，那地有一次饥荒；这时又有饥荒，以撒就往基拉耳去，到非利士人的王亚比米勒那里。

zài yà bó lā hǎn de rì zi ， nà dì yǒu yí cì jī huāng ； zhè shí yòu yǒu jī huāng ， yǐ sā jiù wǎng jī lā ěr qù ， dào fēi lì shì rén de wáng yà bǐ mǐ lè nà lǐ 。

Basi njaa kubwa ikawa katika nchi hiyo, kuliko ile njaa iliyotangulia iliyotokea wakati wa Abrahamu. Isaki akamwendea Abimeleki mfalme wa Wafilisti huko Gerari.

耶和华向以撒显现，说：「你不要下埃及去，要住在我所指示你的地。

yē hé huá xiàng yǐ sā xiǎn xiàn ， shuō ：「 nǐ bú yào xià āi jí qù ， yào zhù zài wǒ suǒ zhǐ shì nǐ de dì 。

Bwana akamtokea Isaki, akamwambia, “Usiende Misri, bali ukae katika nchi nitakayokuambia.

你寄居在这地，我必与你同在，赐福给你，因为我要将这些地都赐给你和你的后裔。我必坚定我向你父亚伯拉罕所起的誓。

nǐ jì jū zài zhè dì ， wǒ bì yǔ nǐ tóng zài ， cì fú gěi nǐ ， yīn wèi wǒ yào jiāng zhè xiē dì dōu cì gěi nǐ hé nǐ de hòu yì 。 wǒ bì jiān dìng wǒ xiàng nǐ fù yà bó lā hǎn suǒ qǐ de shì 。

Kaa katika nchi hii kwa kitambo, mimi nitakuwa pamoja na wewe na nitakubariki. Kwa maana nitakupa wewe na uzao wako nchi hizi zote na nitatimiza kiapo nilichomwapia Abrahamu baba yako.

我要加增你的后裔，像天上的星那样多，又要将这些地都赐给你的后裔。并且地上万国必因你的后裔得福—

wǒ yào jiā zēng nǐ de hòu yì ， xiàng tiān shàng de xīng nà yàng duō ， yòu yào jiāng zhè xiē dì dōu cì gěi nǐ de hòu yì 。 bìng qiě dì shàng wàn guó bì yīn nǐ de hòu yì dé fú —

Nitafanya wazao wako kuwa wengi kama nyota za angani, nami nitawapa nchi hizi zote na kutokana na uzao wako mataifa yote yatabarikiwa,

都因亚伯拉罕听从我的话，遵守我的吩咐和我的命令、律例、法度。」

dōu yīn yà bó lā hǎn tīng cóng wǒ de huà ， zūn shǒu wǒ de fēn fù hé wǒ de mìng lìng 、 lǜ lì 、 fǎ dù 。」

kwa sababu Abrahamu alinitii mimi akatunza kanuni zangu na maagizo yangu, amri zangu pamoja na sheria zangu.”

以撒就住在基拉耳。

yǐ sā jiù zhù zài jī lā ěr 。

Hivyo Isaki akaishi huko Gerari.

那地方的人问到他的妻子，他便说：「那是我的妹子。」原来他怕说：「是我的妻子」；他心里想：「恐怕这地方的人为利百加的缘故杀我」，因为她容貌俊美。

nà dì fāng de rén wèn dào tā de qī zǐ ， tā biàn shuō ：「 nà shì wǒ de mèi zǐ 。」 yuán lái tā pà shuō ：「 shì wǒ de qī zǐ 」； tā xīn lǐ xiǎng ：「 kǒng pà zhè dì fāng de rén wéi lì bǎi jiā de yuán gù shā wǒ 」， yīn wèi tā róng mào jùn měi 。

Watu wa mahali pale walipomuuliza habari za mke wake, akasema, “Huyu ni dada yangu,” kwa sababu aliogopa kusema, “Huyu ni mke wangu.” Alifikiri, “Watu wa mahali pale wataweza kumuua kwa sababu ya Rebeka, kwa kuwa alikuwa mzuri wa sura.”

他在那里住了许久。有一天，非利士人的王亚比米勒从窗户里往外观看，见以撒和他的妻子利百加戏玩。

tā zài nà lǐ zhù le xǔ jiǔ 。 yǒu yì tiān ， fēi lì shì rén de wáng yà bǐ mǐ lè cóng chuāng hù lǐ wǎng wài guān kàn ， jiàn yǐ sā hé tā de qī zǐ lì bǎi jiā xì wán 。

Wakati Isaki alipokuwa amekaa huko siku nyingi, Abimeleki mfalme wa Wafilisti akachungulia dirishani, akaona jinsi Isaki alivyomkumbatia Rebeka mke wake.

亚比米勒召了以撒来，对他说：「她实在是你的妻子，你怎么说她是你的妹子？」以撒说：「我心里想，恐怕我因她而死。」

yà bǐ mǐ lè zhào le yǐ sā lái ， duì tā shuō ：「 tā shí zài shì nǐ de qī zǐ ， nǐ zěn me shuō tā shì nǐ de mèi zǐ ？」 yǐ sā shuō ：「 wǒ xīn lǐ xiǎng ， kǒng pà wǒ yīn tā ér sǐ 。」

Abimeleki akamwita Isaki akamwambia, “Hakika huyu ni mke wako! Mbona uliniambia, ‘Huyu ni dada yangu?’ ” Isaki akamjibu, “Kwa sababu nilifikiri ningeweza kuuawa kwa sababu yake.”

亚比米勒说：「你向我们做的是什么事呢？民中险些有人和你的妻同寝，把我们陷在罪里。」

yà bǐ mǐ lè shuō ：「 nǐ xiàng wǒ men zuò de shì shén me shì ne ？ mín zhōng xiǎn xiē yǒu rén hé nǐ de qī tóng qǐn ， bǎ wǒ men xiàn zài zuì lǐ 。」

Ndipo Abimeleki akamjibu, “Ni nini hiki ulichotufanyia? Ingewezekana mtu yeyote akawa amekutana kimwili na mke wako, nawe ungeleta hatia juu yetu.”

于是亚比米勒晓谕众民说：「凡沾着这个人，或是他妻子的，定要把他治死。」

yú shì yà bǐ mǐ lè xiǎo yù zhòng mín shuō ：「 fán zhān zhe zhè ge rén ， huò shì tā qī zǐ de ， dìng yào bǎ tā zhì sǐ 。」

Hivyo Abimeleki akatoa amri kwa watu wote, akisema, “Yeyote atakayemnyanyasa mtu huyu au mkewe hakika atauawa.”

以撒在那地耕种，那一年有百倍的收成。耶和华赐福给他，

yǐ sā zài nà dì gēng zhòng ， nà yì nián yǒu bǎi bèi de shōu chéng 。 yē hé huá cì fú gěi tā ，

Isaki akapanda mazao katika nchi hiyo, kwa mwaka huo huo, akavuna mara mia, kwa sababu Bwana alimbariki.

他就昌大，日增月盛，成了大富户。

tā jiù chāng dà ， rì zēng yuè shèng ， chéng le dà fù hù 。

Isaki akawa tajiri, mali zake zikaendelea kuongezeka mpaka akawa tajiri sana.

他有羊群牛群，又有许多仆人，非利士人就嫉妒他。

tā yǒu yáng qún niú qún ， yòu yǒu xǔ duō pú rén ， fēi lì shì rén jiù jí dù tā 。

Akawa na mifugo ya kondoo na ngʼombe, na watumishi wengi sana, kiasi kwamba Wafilisti wakamwonea wivu.

当他父亲亚伯拉罕在世的日子，他父亲的仆人所挖的井，非利士人全都塞住，填满了土。

dāng tā fù qīn yà bó lā hǎn zài shì de rì zi ， tā fù qīn de pú rén suǒ wā de jǐng ， fēi lì shì rén quán dōu sāi zhù ， tián mǎn le tǔ 。

Kwa hiyo visima vyote vilivyochimbwa na watumishi wakati wa Abrahamu baba yake, Wafilisti wakavifukia, wakavijaza udongo.

亚比米勒对以撒说：「你离开我们去吧。因为你比我们强盛得多。」

yà bǐ mǐ lè duì yǐ sā shuō ：「 nǐ lí kāi wǒ men qù ba 。 yīn wèi nǐ bǐ wǒ men qiáng shèng dé duō 。」

Ndipo Abimeleki akamwambia Isaki, “Ondoka kwetu, kwa maana umetuzidi nguvu sana.”

以撒就离开那里，在基拉耳谷支搭帐棚，住在那里。

yǐ sā jiù lí kāi nà lǐ ， zài jī lā ěr gǔ zhī dā zhàng péng ， zhù zài nà lǐ 。

Basi Isaki akatoka huko akajenga kambi katika Bonde la Gerari, akaishi huko.

当他父亲亚伯拉罕在世之日所挖的水井因非利士人在亚伯拉罕死后塞住了，以撒就重新挖出来，仍照他父亲所叫的叫那些井的名字。

dāng tā fù qīn yà bó lā hǎn zài shì zhī rì suǒ wā de shuǐ jǐng yīn fēi lì shì rén zài yà bó lā hǎn sǐ hòu sāi zhù le ， yǐ sā jiù chóng xīn wā chū lái ， réng zhào tā fù qīn suǒ jiào de jiào nà xiē jǐng de míng zì 。

Ndipo Isaki akavichimbua tena vile visima vya maji ambavyo vilichimbwa siku zile za Abrahamu baba yake, ambavyo Wafilisti walivifukia baada ya kufa Abrahamu, akavipa majina yale yale ambayo baba yake alikuwa amevipa.

以撒的仆人在谷中挖井，便得了一口活水井。

yǐ sā de pú rén zài gǔ zhōng wā jǐng ， biàn dé le yì kǒu huó shuǐ jǐng 。

Watumishi wa Isaki wakachimba katika lile bonde wakagundua huko kisima chenye maji safi.

基拉耳的牧人与以撒的牧人争竞，说：「这水是我们的。」以撒就给那井起名叫埃色 ，因为他们和他相争。

jī lā ěr de mù rén yǔ yǐ sā de mù rén zhēng jìng ， shuō ：「 zhè shuǐ shì wǒ men de 。」 yǐ sā jiù gěi nà jǐng qǐ míng jiào āi sè ， yīn wèi tā men hé tā xiāng zhēng 。

Lakini wachungaji wa Gerari wakagombana na wachungaji wa Isaki wakisema, “Maji haya ni yetu!” Ndipo akakiita kile kisima Eseki, kwa sababu waligombana naye.

以撒的仆人又挖了一口井，他们又为这井争竞，因此以撒给这井起名叫西提拿 。

yǐ sā de pú rén yòu wā le yì kǒu jǐng ， tā men yòu wèi zhè jǐng zhēng jìng ， yīn cǐ yǐ sā gěi zhè jǐng qǐ míng jiào xī tí ná 。

Kisha wakachimba kisima kingine, lakini hata hicho pia wakakigombania, akakiita Sitna.

以撒离开那里，又挖了一口井，他们不为这井争竞了，他就给那井起名叫利河伯 。他说：「耶和华现在给我们宽阔之地，我们必在这地昌盛。」

yǐ sā lí kāi nà lǐ ， yòu wā le yì kǒu jǐng ， tā men bú wèi zhè jǐng zhēng jìng le ， tā jiù gěi nà jǐng qǐ míng jiào lì hé bó 。 tā shuō ：「 yē hé huá xiàn zài gěi wǒ men kuān kuò zhī dì ， wǒ men bì zài zhè dì chāng shèng 。」

Akaondoka huko, akachimba kisima kingine, wala hakuna yeyote aliyekigombania. Akakiita Rehobothi, akisema, “Sasa Bwana ametufanyia nafasi, nasi tutastawi katika nchi.”

以撒从那里上别是巴去。

yǐ sā cóng nà lǐ shàng bié shì bā qù 。

Kutoka pale akaenda Beer-Sheba.

当夜耶和华向他显现，说：「我是你父亲亚伯拉罕的 神，不要惧怕！因为我与你同在，要赐福给你，并要为我仆人亚伯拉罕的缘故，使你的后裔繁多。」

dāng yè yē hé huá xiàng tā xiǎn xiàn ， shuō ：「 wǒ shì nǐ fù qīn yà bó lā hǎn de shén ， bú yào jù pà ！ yīn wèi wǒ yǔ nǐ tóng zài ， yào cì fú gěi nǐ ， bìng yào wèi wǒ pú rén yà bó lā hǎn de yuán gù ， shǐ nǐ de hòu yì fán duō 。」

Usiku ule Bwana akamtokea, akamwambia, “Mimi ndimi Mungu wa Abrahamu baba yako. Usiogope, kwa maana mimi niko pamoja nawe, nitakubariki na kuongeza idadi ya wazao wako kwa ajili ya Abrahamu mtumishi wangu.”

以撒就在那里筑了一座坛，求告耶和华的名，并且支搭帐棚；他的仆人便在那里挖了一口井。

yǐ sā jiù zài nà lǐ zhù le yí zuò tán ， qiú gào yē hé huá de míng ， bìng qiě zhī dā zhàng péng ； tā de pú rén biàn zài nà lǐ wā le yì kǒu jǐng 。

Isaki akajenga madhabahu huko, akaliitia jina la Bwana. Akapiga hema lake huko, nao watumishi wake wakachimba kisima.

亚比米勒，同他的朋友亚户撒和他的军长非各，从基拉耳来见以撒。

yà bǐ mǐ lè ， tóng tā de péng yǒu yà hù sā hé tā de jūn zhǎng fēi gè ， cóng jī lā ěr lái jiàn yǐ sā 。

Wakati huo, Abimeleki alikuwa amemjia kutoka Gerari, akifuatana na Ahuzathi mshauri wake, pamoja na Fikoli jemadari wa majeshi yake.

以撒对他们说：「你们既然恨我，打发我走了，为什么到我这里来呢？」

yǐ sā duì tā men shuō ：「 nǐ men jì rán hèn wǒ ， dǎ fā wǒ zǒu le ， wèi shén me dào wǒ zhè lǐ lái ne ？」

Isaki akawauliza, “Mbona mmekuja kwangu na ninyi mlinichukia na kunifukuza?”

他们说：「我们明明地看见耶和华与你同在，便说，不如我们两下彼此起誓，彼此立约，

tā men shuō ：「 wǒ men míng míng dì kàn jiàn yē hé huá yǔ nǐ tóng zài ， biàn shuō ， bù rú wǒ men liǎng xià bǐ cǐ qǐ shì ， bǐ cǐ lì yuē ，

Wakamjibu, “Tuliona wazi kuwa Bwana alikuwa pamoja nawe, kwa hiyo tukasema, ‘Inabidi kuwe na kiapo cha mapatano kati yetu, kati yetu na wewe. Na tufanye mkataba pamoja nawe

使你不害我们，正如我们未曾害你，一味地厚待你，并且打发你平平安安地走。你是蒙耶和华赐福的了。」

shǐ nǐ bú hài wǒ men ， zhèng rú wǒ men wèi céng hài nǐ ， yí wèi dì hòu dài nǐ ， bìng qiě dǎ fā nǐ píng píng ān ān dì zǒu 。 nǐ shì méng yē hé huá cì fú de le 。」

kwamba hutatudhuru, kama jinsi nasi hatukuwanyanyasa bali tuliwatendea mema wakati wote na kuwaondoa kwetu kwa amani. Tena sasa umebarikiwa na Bwana.’ ”

以撒就为他们设摆筵席，他们便吃了喝了。

yǐ sā jiù wèi tā men shè bǎi yán xí ， tā men biàn chī le hē le 。

Basi Isaki akawaandalia karamu, nao wakala na kunywa.

他们清早起来彼此起誓。以撒打发他们走，他们就平平安安地离开他走了。

tā men qīng zǎo qǐ lái bǐ cǐ qǐ shì 。 yǐ sā dǎ fā tā men zǒu ， tā men jiù píng píng ān ān dì lí kāi tā zǒu le 。

Kesho yake asubuhi na mapema, wakaapizana wao kwa wao. Kisha Isaki akawaruhusu waende zao, wakamwacha Isaki kwa amani.

那一天，以撒的仆人来，将挖井的事告诉他说：「我们得了水了。」

nà yì tiān ， yǐ sā de pú rén lái ， jiāng wā jǐng de shì gào sù tā shuō ：「 wǒ men dé le shuǐ le 。」

Siku hiyo watumishi wa Isaki wakaja wakampa habari kuhusu kisima walichokuwa wamekichimba, wakamwambia, “Tumepata maji!”

他就给那井起名叫示巴；因此那城叫做别是巴，直到今日。

tā jiù gěi nà jǐng qǐ míng jiào shì bā ； yīn cǐ nà chéng jiào zuò bié shì bā ， zhí dào jīn rì 。

Naye akakiita Shiba, mpaka leo mji huo unaitwa Beer-Sheba.

以扫四十岁的时候娶了赫人比利的女儿犹滴，与赫人以伦的女儿巴实抹为妻。

yǐ sǎo sì shí suì de shí hòu qǔ le hè rén bǐ lì de nǚ ér yóu dī ， yǔ hè rén yǐ lún de nǚ ér bā shí mǒ wèi qī 。

Esau alipokuwa na umri wa miaka arobaini, akamwoa Yudithi binti Beeri Mhiti, kisha akamwoa Basemathi binti Eloni Mhiti.

她们常使以撒和利百加心里愁烦。

tā men cháng shǐ yǐ sā hé lì bǎi jiā xīn lǐ chóu fán 。

Hawa walikuwa chanzo cha huzuni ya Isaki na Rebeka.