Waamuzi 6

以色列人又行耶和华眼中看为恶的事，耶和华就把他们交在米甸人手里七年。

yǐ sè liè rén yòu xíng yē hé huá yǎn zhōng kàn wèi è de shì ， yē hé huá jiù bǎ tā men jiāo zài mǐ diàn rén shǒu lǐ qī nián 。

Waisraeli wakafanya tena yaliyo maovu mbele za Bwana, naye kwa miaka saba Bwana akawatia mikononi mwa Wamidiani.

米甸人压制以色列人；以色列人因为米甸人，就在山中挖穴、挖洞、建造营寨。

mǐ diàn rén yā zhì yǐ sè liè rén ； yǐ sè liè rén yīn wèi mǐ diàn rén ， jiù zài shān zhōng wā xué 、 wā dòng 、 jiàn zào yíng zhài 。

Mkono wa Midiani ukawa na nguvu dhidi ya Israeli na kwa ajili ya Wamidiani, Waisraeli wakajitengenezea mahali pa kujificha milimani, kwenye mapango na ngome.

以色列人每逢撒种之后，米甸人、亚玛力人，和东方人都上来攻打他们，

yǐ sè liè rén měi féng sā zhǒng zhī hòu ， mǐ diàn rén 、 yà mǎ lì rén ， hé dōng fāng rén dōu shàng lái gōng dǎ tā men ，

Kila wakati Waisraeli walipopanda mazao mashambani, Wamidiani, Waamaleki na mataifa mengine ya mashariki walivamia nchi yao.

对着他们安营，毁坏土产，直到迦萨，没有给以色列人留下食物，牛、羊、驴也没有留下；

duì zhe tā men ān yíng ， huǐ huài tǔ chǎn ， zhí dào jiā sà ， méi yǒu gěi yǐ sè liè rén liú xià shí wù ， niú 、 yáng 、 lǘ yě méi yǒu liú xià ；

Wakapiga kambi katika mashamba yao na kuharibu mazao ya nchi yote hadi kufikia Gaza, wala hawakuacha kiumbe chochote kilicho hai kwa Waisraeli, iwe kondoo au ngʼombe au punda.

因为那些人带着牲畜帐棚来，像蝗虫那样多，人和骆驼无数，都进入国内，毁坏全地。

yīn wèi nà xiē rén dài zhe shēng chù zhàng péng lái ， xiàng huáng chóng nà yàng duō ， rén hé luò tuó wú shù ， dōu jìn rù guó nèi ， huǐ huài quán dì 。

Walipanda na mifugo yao na mahema yao, mfano wa makundi ya nzige. Ilikuwa haiwezekani kuwahesabu watu na ngamia zao; wakavamia nchi ili kuiharibu.

以色列人因米甸人的缘故，极其穷乏，就呼求耶和华。

yǐ sè liè rén yīn mǐ diàn rén de yuán gù ， jí qí qióng fá ， jiù hū qiú yē hé huá 。

Waisraeli wakafanywa kuwa maskini sana na Wamidiani, hata Israeli wakamlilia Bwana kuomba msaada.

以色列人因米甸人的缘故，呼求耶和华，

yǐ sè liè rén yīn mǐ diàn rén de yuán gù ， hū qiú yē hé huá ，

Waisraeli walipomlilia Bwana kwa sababu ya Wamidiani,

耶和华就差遣先知到以色列人那里，对他们说：「耶和华—以色列的 神如此说：『我曾领你们从埃及上来，出了为奴之家，

yē hé huá jiù chāi qiǎn xiān zhī dào yǐ sè liè rén nà lǐ ， duì tā men shuō ：「 yē hé huá — yǐ sè liè de shén rú cǐ shuō ：『 wǒ céng lǐng nǐ men cóng āi jí shàng lái ， chū le wèi nú zhī jiā ，

Bwana akawapelekea nabii, ambaye aliwaambia, “Hili ndilo Bwana, Mungu wa Israeli, asemalo: Niliwapandisha mtoke Misri, toka nchi ya utumwa.

救你们脱离埃及人的手，并脱离一切欺压你们之人的手，把他们从你们面前赶出，将他们的地赐给你们』；

jiù nǐ men tuō lí āi jí rén de shǒu ， bìng tuō lí yí qiè qī yā nǐ men zhī rén de shǒu ， bǎ tā men cóng nǐ men miàn qián gǎn chū ， jiāng tā men de dì cì gěi nǐ men 』；

Nikawanyakua kutoka mikononi mwa Wamisri na kutoka mikononi mwa watesi wenu wote. Nikawafukuza watoke mbele yenu nami nikawapa ninyi nchi yao.

又对你们说：『我是耶和华—你们的 神。你们住在亚摩利人的地，不可敬畏他们的神。你们竟不听从我的话。』」

yòu duì nǐ men shuō ：『 wǒ shì yē hé huá — nǐ men de shén 。 nǐ men zhù zài yà mó lì rén de dì ， bù kě jìng wèi tā men de shén 。 nǐ men jìng bù tīng cóng wǒ de huà 。』」

Nikawaambia, ‘Mimi ndimi Bwana Mungu wenu; msiiabudu miungu ya Waamori, ambayo mnakaa katika nchi yao!’ Lakini ninyi hamkuitii sauti yangu.”

耶和华的使者到了俄弗拉，坐在亚比以谢族人约阿施的橡树下。约阿施的儿子基甸正在酒榨那里打麦子，为要防备米甸人。

yē hé huá de shǐ zhě dào le é fú lā ， zuò zài yà bǐ yǐ xiè zú rén yuē ā shī de xiàng shù xià 。 yuē ā shī de ér zi jī diàn zhèng zài jiǔ zhà nà lǐ dǎ mài zi ， wèi yào fáng bèi mǐ diàn rén 。

Malaika wa Bwana akaja akaketi chini ya mti wa mwaloni huko Ofra, ambao ulikuwa mali ya Yoashi, Mwabiezeri, ambako Gideoni mwanawe alikuwa akipepeta ngano penye shinikizo la kukamulia zabibu, ili kuificha Wamidiani wasiione.

耶和华的使者向基甸显现，对他说：「大能的勇士啊，耶和华与你同在！」

yē hé huá de shǐ zhě xiàng jī diàn xiǎn xiàn ， duì tā shuō ：「 dà néng de yǒng shì a ， yē hé huá yǔ nǐ tóng zài ！」

Malaika wa Bwana alipomtokea Gideoni, akamwambia, “Bwana yu pamoja nawe, Ewe shujaa mwenye nguvu.”

基甸说：「主啊，耶和华若与我们同在，我们何至遭遇这一切事呢？我们的列祖不是向我们说『耶和华领我们从埃及上来』吗？他那样奇妙的作为在哪里呢？现在他却丢弃我们，将我们交在米甸人手里。」

jī diàn shuō ：「 zhǔ a ， yē hé huá ruò yǔ wǒ men tóng zài ， wǒ men hé zhì zāo yù zhè yí qiè shì ne ？ wǒ men de liè zǔ bú shì xiàng wǒ men shuō 『 yē hé huá lǐng wǒ men cóng āi jí shàng lái 』 ma ？ tā nà yàng qí miào de zuò wéi zài nǎ lǐ ne ？ xiàn zài tā què diū qì wǒ men ， jiāng wǒ men jiāo zài mǐ diàn rén shǒu lǐ 。」

Gideoni akajibu, “Ee Bwana wangu, kama Bwana yu pamoja nasi, mbona mambo haya yote yametutokea? Yako wapi basi yale matendo yake makuu baba zetu waliyotusimulia juu yake waliposema, ‘Je, Bwana hakutupandisha kutoka Misri?’ Lakini sasa Bwana ametuacha na kututia katika mkono wa Midiani.”

耶和华观看基甸，说：「你靠着你这能力去从米甸人手里拯救以色列人，不是我差遣你去的吗？」

yē hé huá guān kàn jī diàn ， shuō ：「 nǐ kào zhe nǐ zhè néng lì qù cóng mǐ diàn rén shǒu lǐ zhěng jiù yǐ sè liè rén ， bú shì wǒ chāi qiǎn nǐ qù de ma ？」

Bwana akamgeukia na kusema “Enenda kwa uwezo wako huu, ukawaokoe Israeli kutoka mikononi mwa Wamidiani. Je, si mimi ninayekutuma wewe?”

基甸说：「主啊，我有何能拯救以色列人呢？我家在玛拿西支派中是至贫穷的。我在我父家是至微小的。」

jī diàn shuō ：「 zhǔ a ， wǒ yǒu hé néng zhěng jiù yǐ sè liè rén ne ？ wǒ jiā zài mǎ ná xī zhī pài zhōng shì zhì pín qióng de 。 wǒ zài wǒ fù jiā shì zhì wēi xiǎo de 。」

Gideoni akauliza, “Ee Bwana wangu, nitawezaje kuwaokoa Israeli? Ukoo wangu ndio dhaifu kuliko zote katika Manase, nami ndiye mdogo wa wote katika jamaa yangu.”

耶和华对他说：「我与你同在，你就必击打米甸人，如击打一人一样。」

yē hé huá duì tā shuō ：「 wǒ yǔ nǐ tóng zài ， nǐ jiù bì jī dǎ mǐ diàn rén ， rú jī dǎ yì rén yí yàng 。」

Bwana akamjibu, “Nitakuwa pamoja nawe, nawe utawapiga Wamidiani kana kwamba walikuwa ni mtu mmoja.”

基甸说：「我若在你眼前蒙恩，求你给我一个证据，使我知道与我说话的就是主。

jī diàn shuō ：「 wǒ ruò zài nǐ yǎn qián méng ēn ， qiú nǐ gěi wǒ yí gè zhèng jù ， shǐ wǒ zhī dào yǔ wǒ shuō huà de jiù shì zhǔ 。

Gideoni akajibu, “Kama basi nimepata kibali machoni pako, nipe ishara kuonyesha kweli kwamba ni wewe unayesema nami.

求你不要离开这里，等我归回将礼物带来供在你面前。」主说：「我必等你回来。」

qiú nǐ bú yào lí kāi zhè lǐ ， děng wǒ guī huí jiāng lǐ wù dài lái gòng zài nǐ miàn qián 。」 zhǔ shuō ：「 wǒ bì děng nǐ huí lái 。」

Tafadhali ninakuomba usiondoke hapa mpaka nitakaporudi na kukuletea sadaka yangu na kuiweka mbele yako.” Naye Bwana akamwambia, “Nitangoja mpaka utakaporudi.”

基甸去预备了一只山羊羔，用一伊法细面做了无酵饼，将肉放在筐内，把汤盛在壶中，带到橡树下，献在使者面前。

jī diàn qù yù bèi le yì zhī shān yáng gāo ， yòng yì yī fǎ xì miàn zuò le wú jiào bǐng ， jiāng ròu fàng zài kuāng nèi ， bǎ tāng shèng zài hú zhōng ， dài dào xiàng shù xià ， xiàn zài shǐ zhě miàn qián 。

Gideoni akaingia ndani ya nyumba yake na kuandaa mwana-mbuzi pamoja na kuoka mikate isiyotiwa chachu kutokana na efa moja ya unga. Akaweka nyama kwenye kikapu na mchuzi kwenye chungu, akamletea huyo malaika hapo nje chini ya mti wa mwaloni na kumpa.

神的使者吩咐基甸说：「将肉和无酵饼放在这磐石上，把汤倒出来。」他就这样行了。

shén de shǐ zhě fēn fù jī diàn shuō ：「 jiāng ròu hé wú jiào bǐng fàng zài zhè pán shí shàng ， bǎ tāng dǎo chū lái 。」 tā jiù zhè yàng xíng le 。

Malaika wa Mungu akamwambia, “Itwae nyama na mikate isiyotiwa chachu, uviweke juu ya mwamba huu na umimine huo mchuzi juu yake.” Gideoni akafanya hivyo.

耶和华的使者伸出手内的杖，杖头挨了肉和无酵饼，就有火从磐石中出来，烧尽了肉和无酵饼。耶和华的使者也就不见了。

yē hé huá de shǐ zhě shēn chū shǒu nèi de zhàng ， zhàng tóu āi le ròu hé wú jiào bǐng ， jiù yǒu huǒ cóng pán shí zhōng chū lái ， shāo jìn le ròu hé wú jiào bǐng 。 yē hé huá de shǐ zhě yě jiù bú jiàn le 。

Malaika wa Bwana akainyoosha fimbo iliyokuwa mkononi mwake, ncha yake ikagusa ile nyama na ile mikate isiyotiwa chachu, nao moto ukatoka kwenye mwamba ukateketeza ile nyama na ile mikate. Malaika wa Bwana akatoweka kutoka machoni pake.

基甸见他是耶和华的使者，就说：「哀哉！主耶和华啊，我不好了，因为我觌面看见耶和华的使者。」

jī diàn jiàn tā shì yē hé huá de shǐ zhě ， jiù shuō ：「 āi zāi ！ zhǔ yē hé huá a ， wǒ bù hǎo le ， yīn wèi wǒ dí miàn kàn jiàn yē hé huá de shǐ zhě 。」

Gideoni alipotambua kuwa ni malaika wa Bwana, akapiga kelele kwa mshangao, akasema, “Ole wangu, Bwana Mwenyezi! Kwa kuwa nimemwona malaika wa Bwana uso kwa uso!”

耶和华对他说：「你放心，不要惧怕，你必不至死。」

yē hé huá duì tā shuō ：「 nǐ fàng xīn ， bú yào jù pà ， nǐ bì bú zhì sǐ 。」

Lakini Bwana akamwambia, “Amani iwe kwako! Usiogope. Hutakufa.”

于是基甸在那里为耶和华筑了一座坛，起名叫「耶和华沙龙」 。（这坛在亚比以谢族的俄弗拉直到如今。）

yú shì jī diàn zài nà lǐ wèi yē hé huá zhù le yí zuò tán ， qǐ míng jiào 「 yē hé huá shā lóng 」 。（ zhè tán zài yà bǐ yǐ xiè zú de é fú lā zhí dào rú jīn 。）

Hivyo Gideoni akamjengea Bwana madhabahu mahali pale na kupaita, Yehova-Shalom. Mpaka leo ingalipo imesimama huko Ofra ya Waabiezeri.

当那夜，耶和华吩咐基甸说：「你取你父亲的牛来，就是 那七岁的第二只牛，并拆毁你父亲为巴力所筑的坛，砍下坛旁的木偶，

dāng nà yè ， yē hé huá fēn fù jī diàn shuō ：「 nǐ qǔ nǐ fù qīn de niú lái ， jiù shì nà qī suì de dì èr zhī niú ， bìng chāi huǐ nǐ fù qīn wèi bā lì suǒ zhù de tán ， kǎn xià tán páng de mù ǒu ，

Usiku ule ule Bwana akamwambia, “Mchukue ngʼombe dume wa baba yako, yaani, yule wa pili mwenye miaka saba, na ubomoe madhabahu ya Baali aliyo nayo baba yako, na ukaikate Ashera iliyo karibu nayo.

在这磐石 上整整齐齐地为耶和华—你的 神筑一座坛，将第二只牛献为燔祭，用你所砍下的木偶作柴。」

zài zhè pán shí shàng zhěng zhěng qí qí dì wèi yē hé huá — nǐ de shén zhù yí zuò tán ， jiāng dì èr zhī niú xiàn wèi fán jì ， yòng nǐ suǒ kǎn xià de mù ǒu zuò chái 。」

Kisha mjengee Bwana Mungu wako, madhabahu halisi, kwa taratibu zake, juu ya huu mwamba. Kwa kutumia kuni za hiyo nguzo ya Ashera uliyoikatakata, mtoe sadaka huyo dume wa pili kuwa sadaka ya kuteketezwa.”

基甸就从他仆人中挑了十个人，照着耶和华吩咐他的行了。他因怕父家和本城的人，不敢在白昼行这事，就在夜间行了。

jī diàn jiù cóng tā pú rén zhōng tiāo le shí gè rén ， zhào zhe yē hé huá fēn fù tā de xíng le 。 tā yīn pà fù jiā hé běn chéng de rén ， bù gǎn zài bái zhòu xíng zhè shì ， jiù zài yè jiān xíng le 。

Basi Gideoni akawachukua watumishi wake kumi na kufanya kama Bwana alivyomwambia. Lakini kwa kuwa aliwaogopa jamaa yake na watu wa mji, akafanya haya usiku badala ya mchana.

城里的人清早起来，见巴力的坛拆毁，坛旁的木偶砍下，第二只牛献在新筑的坛上，

chéng lǐ de rén qīng zǎo qǐ lái ， jiàn bā lì de tán chāi huǐ ， tán páng de mù ǒu kǎn xià ， dì èr zhī niú xiàn zài xīn zhù de tán shàng ，

Watu wa mji walipoamka asubuhi, tazama madhabahu ya Baali imebomolewa na nguzo ya Ashera iliyokuwa karibu nayo imekatwakatwa na yule ngʼombe wa pili ametolewa sadaka juu ya madhabahu yaliyojengwa upya!

就彼此说：「这事是谁做的呢？」他们访查之后，就说：「这是约阿施的儿子基甸做的。」

jiù bǐ cǐ shuō ：「 zhè shì shì shuí zuò de ne ？」 tā men fǎng chá zhī hòu ， jiù shuō ：「 zhè shì yuē ā shī de ér zi jī diàn zuò de 。」

Wakaulizana, “Ni nani aliyetenda mambo haya?” Walipochunguza kwa makini, wakaambiwa, “Ni Gideoni mwana wa Yoashi, ndiye alitenda hivi.”

城里的人对约阿施说：「将你儿子交出来，好治死他；因为他拆毁了巴力的坛，砍下坛旁的木偶。」

chéng lǐ de rén duì yuē ā shī shuō ：「 jiāng nǐ ér zi jiāo chū lái ， hǎo zhì sǐ tā ； yīn wèi tā chāi huǐ le bā lì de tán ， kǎn xià tán páng de mù ǒu 。」

Watu wa mji wakamwambia Yoashi, “Mlete mwanao hapa. Ni lazima afe, kwa sababu amebomoa madhabahu ya Baali na kukatakata nguzo ya Ashera iliyokuwa karibu nayo.”

约阿施回答站着攻击他的众人说：「你们是为巴力争论吗？你们要救他吗？谁为他争论，趁早将谁治死！巴力若果是神，有人拆毁他的坛，让他为自己争论吧！」

yuē ā shī huí dá zhàn zhe gōng jī tā de zhòng rén shuō ：「 nǐ men shì wèi bā lì zhēng lùn ma ？ nǐ men yào jiù tā ma ？ shuí wèi tā zhēng lùn ， chèn zǎo jiāng shuí zhì sǐ ！ bā lì ruò guǒ shì shén ， yǒu rén chāi huǐ tā de tán ， ràng tā wèi zì jǐ zhēng lùn ba ！」

Lakini Yoashi akauambia ule umati uliokuwa umezunguka ukiwa kinyume naye, “Je, ninyi mtamtetea Baali? Mnajaribu kumwokoa? Yeyote mwenye kumpigania atauawa kufikia kesho asubuhi! Kama Baali ni mungu kweli, anaweza kujitetea mwenyewe wakati mtu anapobomoa madhabahu yake.”

所以当日人称基甸为耶路·巴力，意思说：「他拆毁巴力的坛，让巴力与他争论。」

suǒ yǐ dāng rì rén chēng jī diàn wèi yē lù · bā lì ， yì sī shuō ：「 tā chāi huǐ bā lì de tán ， ràng bā lì yǔ tā zhēng lùn 。」

Basi siku ile wakamwita Gideoni “Yerub-Baali,” yaani, “Baali na ashindane naye,” kwa sababu alibomoa madhabahu yake.

那时，米甸人、亚玛力人，和东方人都聚集过河，在耶斯列平原安营。

nà shí ， mǐ diàn rén 、 yà mǎ lì rén ， hé dōng fāng rén dōu jù jí guò hé ， zài yē sī liè píng yuán ān yíng 。

Basi Wamidiani wote, Waamaleki na mataifa mengine ya mashariki wakaunganisha majeshi yao, wakavuka ngʼambo ya Yordani na kupiga kambi katika Bonde la Yezreeli.

耶和华的灵降在基甸身上，他就吹角；亚比以谢族都聚集跟随他。

yē hé huá de líng jiàng zài jī diàn shēn shàng ， tā jiù chuī jiǎo ； yà bǐ yǐ xiè zú dōu jù jí gēn suí tā 。

Ndipo Roho wa Bwana akamjia Gideoni, akapiga tarumbeta, akiwaita Waabiezeri ili wamfuate.

他打发人走遍玛拿西地，玛拿西人也聚集跟随他；又打发人去见亚设人、西布伦人、拿弗他利人，他们也都出来与他们会合。

tā dǎ fā rén zǒu biàn mǎ ná xī dì ， mǎ ná xī rén yě jù jí gēn suí tā ； yòu dǎ fā rén qù jiàn yà shè rén 、 xī bù lún rén 、 ná fú tā lì rén ， tā men yě dōu chū lái yǔ tā men huì hé 。

Akatuma wajumbe waende katika Manase yote, akiwataka wachukue silaha na pia katika Asheri, Zabuloni na Naftali, nao wakakwea ili kukutana nao.

基甸对 神说：「你若果照着所说的话，借我手拯救以色列人，

jī diàn duì shén shuō ：「 nǐ ruò guǒ zhào zhe suǒ shuō de huà ， jiè wǒ shǒu zhěng jiù yǐ sè liè rén ，

Gideoni akamwambia Mungu, “Kama utawaokoa Waisraeli kwa mkono wangu, kama ulivyoahidi:

我就把一团羊毛放在禾场上：若单是羊毛上有露水，别的地方都是干的，我就知道你必照着所说的话，借我手拯救以色列人。」

wǒ jiù bǎ yì tuán yáng máo fàng zài hé chǎng shàng ： ruò dān shì yáng máo shàng yǒu lù shuǐ ， bié de dì fāng dōu shì gān de ， wǒ jiù zhī dào nǐ bì zhào zhe suǒ shuō de huà ， jiè wǒ shǒu zhěng jiù yǐ sè liè rén 。」

tazama, nitaweka ngozi ya kondoo kwenye kiwanja cha kupuria nafaka, na kama utakuwepo umande juu ya ngozi tu, nayo ardhi yote ikiwa kavu, ndipo nitakapojua kuwa utaokoa Israeli kwa mkono wangu, kama ulivyosema.”

次日早晨基甸起来，见果然是这样；将羊毛挤一挤，从羊毛中拧出满盆的露水来。

cì rì zǎo chén jī diàn qǐ lái ， jiàn guǒ rán shì zhè yàng ； jiāng yáng máo jǐ yi jǐ ， cóng yáng máo zhōng nǐng chū mǎn pén de lù shuǐ lái 。

Hivyo ndivyo ilivyotokea. Gideoni akaamka asubuhi na mapema kesho yake, akaikamua ile ngozi, umande ukatoka, maji ya kujaa bakuli.

基甸又对 神说：「求你不要向我发怒，我再说这一次：让我将羊毛再试一次。但愿羊毛是干的，别的地方都有露水。」

jī diàn yòu duì shén shuō ：「 qiú nǐ bú yào xiàng wǒ fā nù ， wǒ zài shuō zhè yí cì ： ràng wǒ jiāng yáng máo zài shì yí cì 。 dàn yuàn yáng máo shì gān de ， bié de dì fāng dōu yǒu lù shuǐ 。」

Kisha Gideoni akamwambia Bwana, “Usinikasirikie. Ninaomba nifanye ombi moja lingine. Niruhusu nifanye jaribio jingine moja kwa ngozi hii. Wakati huu uifanye ngozi hii kavu na ardhi yote ifunikwe na umande.”

这夜 神也如此行：独羊毛上是干的，别的地方都有露水。

zhè yè shén yě rú cǐ xíng ： dú yáng máo shàng shì gān de ， bié de dì fāng dōu yǒu lù shuǐ 。

Usiku ule Mungu akafanya hivyo. Ngozi ile ilikuwa kavu, nayo ardhi yote ikafunikwa na umande.