Luka 19

耶稣进了耶利哥，正经过的时候，

yē sū jìn le yē lì gē ， zhèng jīng guò de shí hòu ，

Yesu akaingia Yeriko, naye alikuwa anapita katikati ya huo mji.

有一个人名叫撒该，作税吏长，是个财主。

yǒu yí gè rén míng jiào sā gāi ， zuò shuì lì cháng ， shì gè cái zhǔ 。

Tazama, palikuwa na mtu mmoja mkuu wa watoza ushuru naye alikuwa tajiri, jina lake Zakayo.

他要看看耶稣是怎样的人；只因人多，他的身量又矮，所以不得看见，

tā yào kàn kàn yē sū shì zěn yàng de rén ； zhī yīn rén duō ， tā de shēn liàng yòu ǎi ， suǒ yǐ bù dé kàn jiàn ，

Yeye alikuwa akijitahidi kumwona Yesu ni mtu wa namna gani. Lakini kutokana na umati mkubwa wa watu hakuweza kwa sababu alikuwa mfupi wa kimo.

就跑到前头，爬上桑树，要看耶稣，因为耶稣必从那里经过。

jiù pǎo dào qián tou ， pá shàng sāng shù ， yào kàn yē sū ， yīn wèi yē sū bì cóng nà lǐ jīng guò 。

Kwa hiyo akatangulia mbio mbele ya umati wa watu akapanda juu ya mkuyu ili amwone Yesu, kwa sababu angeipitia njia ile.

耶稣到了那里，抬头一看，对他说：「撒该，快下来！今天我必住在你家里。」

yē sū dào le nà lǐ ， tái tóu yí kàn ， duì tā shuō ：「 sā gāi ， kuài xià lái ！ jīn tiān wǒ bì zhù zài nǐ jiā lǐ 。」

Yesu alipofika pale chini ya huo mkuyu, akatazama juu, akamwambia, “Zakayo, shuka upesi, kwa maana leo nitakuwa mgeni nyumbani kwako!”

他就急忙下来，欢欢喜喜地接待耶稣。

tā jiù jí máng xià lái ， huān huān xǐ xǐ dì jiē dài yē sū 。

Hivyo Zakayo akashuka upesi, akamkaribisha Yesu nyumbani kwake kwa furaha kubwa.

众人看见，都私下议论说：「他竟到罪人家里去住宿。」

zhòng rén kàn jiàn ， dōu sī xià yì lùn shuō ：「 tā jìng dào zuì rén jiā lǐ qù zhù sù 。」

Watu wote walipoona hivyo, wakaanza kunungʼunika wakisema, “Amekwenda kuwa mgeni wa ‘mtu mwenye dhambi.’ ”

撒该站着对主说：「主啊，我把所有的一半给穷人；我若讹诈了谁，就还他四倍。」

sā gāi zhàn zhe duì zhǔ shuō ：「 zhǔ a ， wǒ bǎ suǒ yǒu de yí bàn gěi qióng rén ； wǒ ruò é zhà le shuí ， jiù hái tā sì bèi 。」

Lakini Zakayo akasimama na kumwambia Bwana, “Tazama, Bwana! Sasa hivi nusu ya mali yangu ninawapa maskini, nami kama nimemdhulumu mtu yeyote kitu chochote, nitamrudishia mara nne ya hicho kiwango.”

耶稣说：「今天救恩到了这家，因为他也是亚伯拉罕的子孙。

yē sū shuō ：「 jīn tiān jiù ēn dào le zhè jiā ， yīn wèi tā yě shì yà bó lā hǎn de zǐ sūn 。

Ndipo Yesu akamwambia, “Leo, wokovu umeingia nyumbani humu, kwa sababu huyu naye ni mwana wa Abrahamu.

人子来，为要寻找、拯救失丧的人。」

rén zǐ lái ， wèi yào xún zhǎo 、 zhěng jiù shī sàng de rén 。」

Kwa maana Mwana wa Adamu amekuja kutafuta na kuokoa kile kilichopotea.”

众人正在听见这些话的时候，耶稣因为将近耶路撒冷，又因他们以为 神的国快要显出来，就另设一个比喻，说：

zhòng rén zhèng zài tīng jiàn zhè xiē huà de shí hòu ， yē sū yīn wèi jiāng jìn yē lù sā lěng ， yòu yīn tā men yǐ wéi shén de guó kuài yào xiǎn chū lái ， jiù lìng shè yí gè bǐ yù ， shuō ：

Walipokuwa wanasikiliza haya, Yesu akaendelea kuwaambia mfano, kwa sababu alikuwa anakaribia Yerusalemu na watu walikuwa wakidhani ya kuwa Ufalme wa Mungu ulikuwa unakuja saa iyo hiyo.

「有一个贵胄往远方去，要得国回来，

「 yǒu yí gè guì zhòu wǎng yuǎn fāng qù ， yào dé guó huí lái ，

Hivyo akawaambia: “Mtu mmoja mwenye cheo kikubwa alisafiri kwenda nchi ya mbali ili akapokee madaraka ya kuwa mfalme, kisha arudi.

便叫了他的十个仆人来，交给他们十锭 银子，说：『你们去做生意，直等我回来。』

biàn jiào le tā de shí gè pú rén lái ， jiāo gěi tā men shí dìng yín zi ， shuō ：『 nǐ men qù zuò shēng yì ， zhí děng wǒ huí lái 。』

Hivyo akawaita kumi miongoni mwa watumishi wake, na akawapa kila mmoja fungu la fedha. Akawaambia, ‘Fanyeni biashara na fedha hizi mpaka nitakaporudi.’

他本国的人却恨他，打发使者随后去，说：『我们不愿意这个人作我们的王。』

tā běn guó de rén què hèn tā ， dǎ fā shǐ zhě suí hòu qù ， shuō ：『 wǒ men bú yuàn yì zhè ge rén zuò wǒ men de wáng 。』

“Lakini raiya wa nchi yake walimchukia wakapeleka ujumbe na kusema, ‘Hatutaki huyu mtu awe mfalme wetu.’

他既得国回来，就吩咐叫那领银子的仆人来，要知道他们做生意赚了多少。

tā jì dé guó huí lái ， jiù fēn fù jiào nà lǐng yín zi de pú rén lái ， yào zhī dào tā men zuò shēng yì zhuàn le duō shǎo 。

“Hata hivyo alirudi akiwa amekwisha kupokea mamlaka ya ufalme, akawaita wale watumishi wake aliokuwa amewaachia fedha, ili afahamu ni faida kiasi gani kila mmoja wao aliyopata kwa kufanya biashara.

头一个上来，说：『主啊，你的一锭银子已经赚了十锭。』

tóu yí gè shàng lái ， shuō ：『 zhǔ a ， nǐ de yí dìng yín zi yǐ jīng zhuàn le shí dìng 。』

“Wa kwanza akaja na kusema, ‘Bwana, kutokana na fedha uliyoniachia, nimepata faida mara kumi zaidi.’

主人说：『好！良善的仆人，你既在最小的事上有忠心，可以有权柄管十座城。』

zhǔ rén shuō ：『 hǎo ！ liáng shàn de pú rén ， nǐ jì zài zuì xiǎo de shì shàng yǒu zhōng xīn ， kě yǐ yǒu quán bǐng guǎn shí zuò chéng 。』

“Yule bwana akamjibu, ‘Umefanya vizuri mtumishi mwema! Kwa sababu umekuwa mwaminifu katika wajibu mdogo sana, nakupa mamlaka juu ya miji kumi.’

第二个来，说：『主啊，你的一锭银子已经赚了五锭。』

dì èr gè lái ， shuō ：『 zhǔ a ， nǐ de yí dìng yín zi yǐ jīng zhuàn le wǔ dìng 。』

“Wa pili naye akaja. Akasema, ‘Bwana, fedha yako imeleta faida mara tano zaidi.’

主人说：『你也可以管五座城。』

zhǔ rén shuō ：『 nǐ yě kě yǐ guǎn wǔ zuò chéng 。』

“Bwana wake akajibu, ‘Nakupa mamlaka juu ya miji mitano.’

又有一个来说：『主啊，看哪，你的一锭银子在这里，我把它包在手巾里存着。

yòu yǒu yí gè lái shuō ：『 zhǔ a ， kàn nǎ ， nǐ de yí dìng yín zi zài zhè lǐ ， wǒ bǎ tā bāo zài shǒu jīn lǐ cún zhe 。

“Kisha akaja yule mtumishi mwingine, akasema, ‘Bwana, hii hapa fedha yako. Niliitunza vizuri kwenye kitambaa.

我原是怕你，因为你是严厉的人；没有放下的，还要去拿，没有种下的，还要去收。』

wǒ yuán shì pà nǐ ， yīn wèi nǐ shì yán lì de rén ； méi yǒu fàng xià de ， hái yào qù ná ， méi yǒu zhǒng xià de ， hái yào qù shōu 。』

Nilikuogopa, kwa sababu wewe ni mtu mgumu. Unachukua ambapo hukuweka kitu, na unavuna mahali ambapo hukupanda kitu.’

主人对他说：『你这恶仆，我要凭你的口定你的罪。你既知道我是严厉的人，没有放下的，还要去拿，没有种下的，还要去收，

zhǔ rén duì tā shuō ：『 nǐ zhè è pú ， wǒ yào píng nǐ de kǒu dìng nǐ de zuì 。 nǐ jì zhī dào wǒ shì yán lì de rén ， méi yǒu fàng xià de ， hái yào qù ná ， méi yǒu zhǒng xià de ， hái yào qù shōu ，

“Bwana wake akamjibu, ‘Nitakuhukumu kwa maneno yako mwenyewe, wewe mtumishi mwovu! Kama ulifahamu kwamba mimi ni mtu mgumu, nichukuaye mahali ambapo sikuweka kitu na kuvuna mahali ambapo sikupanda,

为什么不把我的银子交给银行，等我来的时候，连本带利都可以要回来呢？』

wèi shén me bù bǎ wǒ de yín zǐ jiāo gěi yín háng ， děng wǒ lái de shí hòu ， lián běn dài lì dōu kě yǐ yào huí lái ne ？』

kwa nini basi hukuweka fedha zangu kwa watoa riba, ili nitakaporudi nichukue iliyo yangu na riba yake?’

就对旁边站着的人说：『夺过他这一锭来，给那有十锭的。』

jiù duì páng biān zhàn zhe de rén shuō ：『 duó guò tā zhè yí dìng lái ， gěi nà yǒu shí dìng de 。』

“Ndipo akawaambia wale waliokuwa wamesimama karibu, ‘Mnyangʼanyeni fungu lake la fedha, mkampe yule mwenye kumi.’

他们说：『主啊，他已经有十锭了。』

tā men shuō ：『 zhǔ a ， tā yǐ jīng yǒu shí dìng le 。』

“Wakamwambia, ‘Bwana, mbona; tayari anayo mafungu kumi!’

主人说：『我告诉你们，凡有的，还要加给他；没有的，连他所有的也要夺过来。

zhǔ rén shuō ：『 wǒ gào sù nǐ men ， fán yǒu de ， hái yào jiā gěi tā ； méi yǒu de ， lián tā suǒ yǒu de yě yào duó guò lái 。

“Akawajibu, ‘Nawaambia kwamba kila aliye na kitu, ataongezewa. Lakini yule asiye na kitu, hata alicho nacho atanyangʼanywa.

至于我那些仇敌，不要我作他们王的，把他们拉来，在我面前杀了吧！』」

zhì yú wǒ nà xiē chóu dí ， bú yào wǒ zuò tā men wáng de ， bǎ tā men lā lái ， zài wǒ miàn qián shā le ba ！』」

Lakini wale adui zangu ambao hawakutaka mimi niwe mfalme juu yao. Waleteni hapa mkawaue mbele yangu.’ ”

耶稣说完了这话，就在前面走，上耶路撒冷去。

yē sū shuō wán le zhè huà ， jiù zài qián miàn zǒu ， shàng yē lù sā lěng qù 。

Baada ya Yesu kusema haya, alitangulia kupanda kwenda Yerusalemu.

将近伯法其和伯大尼，在一座山名叫橄榄山那里，就打发两个门徒，说：

jiāng jìn bó fǎ qí hé bó dà ní ， zài yí zuò shān míng jiào gǎn lǎn shān nà lǐ ， jiù dǎ fā liǎng gè mén tú ， shuō ：

Naye alipokaribia Bethfage na Bethania kwenye mlima uitwao Mlima wa Mizeituni, aliwatuma wanafunzi wake wawili, akawaambia,

「你们往对面村子里去，进去的时候，必看见一匹驴驹拴在那里，是从来没有人骑过的，可以解开牵来。

「 nǐ men wǎng duì miàn cūn zǐ lǐ qù ， jìn qù de shí hòu ， bì kàn jiàn yì pǐ lǘ jū shuān zài nà lǐ ， shì cóng lái méi yǒu rén qí guò de ， kě yǐ jiě kāi qiān lái 。

“Nendeni katika kijiji kilichoko mbele yenu. Na mtakapokuwa mnaingia kijijini, mtamkuta mwana-punda amefungwa hapo, ambaye hajapandwa na mtu bado. Mfungueni, mkamlete hapa.

若有人问为什么解它，你们就说：『主要用它。』」

ruò yǒu rén wèn wèi shén me jiě tā ， nǐ men jiù shuō ：『 zhǔ yào yòng tā 。』」

Kama mtu akiwauliza, ‘Mbona mnamfungua?’ Mwambieni, ‘Bwana anamhitaji.’ ”

打发的人去了，所遇见的正如耶稣所说的。

dǎ fā de rén qù le ， suǒ yù jiàn de zhèng rú yē sū suǒ shuō de 。

Wale waliotumwa wakaenda, wakakuta kila kitu kama vile Yesu alivyokuwa amewaambia.

他们解驴驹的时候，主人问他们说：「解驴驹做什么？」

tā men jiě lǘ jū de shí hòu ， zhǔ rén wèn tā men shuō ：「 jiě lǘ jū zuò shén me ？」

Walipokuwa wanamfungua yule mwana-punda, wenyewe wakawauliza, “Mbona mnamfungua huyo mwana-punda?”

他们说：「主要用它。」

tā men shuō ：「 zhǔ yào yòng tā 。」

Wale wanafunzi wakajibu, “Bwana anamhitaji.”

他们牵到耶稣那里，把自己的衣服搭在上面，扶着耶稣骑上。

tā men qiān dào yē sū nà lǐ ， bǎ zì jǐ de yī fu dā zài shàng miàn ， fú zhe yē sū qí shàng 。

Wakamleta kwa Yesu, nao baada ya kutandika mavazi yao juu ya huyo mwana-punda, wakampandisha Yesu juu yake.

走的时候，众人把衣服铺在路上。

zǒu de shí hòu ， zhòng rén bǎ yī fu pù zài lù shang 。

Alipokuwa akienda akiwa amempanda, watu wakatandaza mavazi yao barabarani.

将近耶路撒冷，正下橄榄山的时候，众门徒因所见过的一切异能，都欢乐起来，大声赞美 神，

jiāng jìn yē lù sā lěng ， zhèng xià gǎn lǎn shān de shí hòu ， zhòng mén tú yīn suǒ jiàn guò de yí qiè yì néng ， dōu huān lè qǐ lái ， dà shēng zàn měi shén ，

Alipokaribia mahali yanapoanzia materemko ya Mlima wa Mizeituni, umati wote wa wafuasi wake wakaanza kumsifu Mungu kwa furaha kwa sauti kuu kwa ajili ya matendo yote ya miujiza waliyoyaona. Wakasema:

说： 奉主名来的王是应当称颂的！ 在天上有和平； 在至高之处有荣光。

shuō ： fèng zhǔ míng lái de wáng shì yīng dāng chēng sòng de ！ zài tiān shàng yǒu hé píng ； zài zhì gāo zhī chù yǒu róng guāng 。

“Amebarikiwa Mfalme ajaye kwa Jina la Bwana!” “Amani mbinguni na utukufu huko juu sana.”

众人中有几个法利赛人对耶稣说：「夫子，责备你的门徒吧！」

zhòng rén zhōng yǒu jǐ gè fǎ lì sài rén duì yē sū shuō ：「 fū zǐ ， zé bèi nǐ de mén tú ba ！」

Baadhi ya Mafarisayo waliokuwamo miongoni mwa ule umati wa watu wakamwambia, “Mwalimu, waamuru wanafunzi wako wanyamaze.”

耶稣说：「我告诉你们，若是他们闭口不说，这些石头必要呼叫起来。」

yē sū shuō ：「 wǒ gào sù nǐ men ， ruò shì tā men bì kǒu bù shuō ， zhè xiē shí tou bì yào hū jiào qǐ lái 。」

Yesu akawajibu, “Nawaambia ninyi, kama hawa wakinyamaza, mawe yatapiga kelele.”

耶稣快到耶路撒冷，看见城，就为它哀哭，

yē sū kuài dào yē lù sā lěng ， kàn jiàn chéng ， jiù wèi tā āi kū ，

Alipokaribia Yerusalemu na kuuona mji, aliulilia,

说：「巴不得你在这日子知道关系你平安的事；无奈这事现在是隐藏的，叫你的眼看不出来。

shuō ：「 bā bù dé nǐ zài zhè rì zi zhī dào guān xì nǐ píng ān de shì ； wú nài zhè shì xiàn zài shì yǐn cáng de ， jiào nǐ de yǎn kàn bù chū lái 。

akisema, “Laiti ungalijua hata wewe leo yale ambayo yangeleta amani, lakini sasa yamefichika machoni pako.

因为日子将到，你的仇敌必筑起土垒，周围环绕你，四面困住你，

yīn wèi rì zi jiāng dào ， nǐ de chóu dí bì zhù qǐ tǔ lěi ， zhōu wéi huán rào nǐ ， sì miàn kùn zhù nǐ ，

Hakika siku zinakujia, ambazo adui zako watakuzingira, nao watakuzunguka pande zote na kukuzuilia ndani.

并要扫灭你和你里头的儿女，连一块石头也不留在石头上，因你不知道眷顾你的时候。」

bìng yào sǎo miè nǐ hé nǐ lǐ tou de ér nǚ ， lián yí kuài shí tou yě bù liú zài shí tou shàng ， yīn nǐ bù zhī dào juàn gù nǐ de shí hòu 。」

Watakuponda chini, wewe na watoto walioko ndani ya kuta zako. Nao hawataacha hata jiwe moja juu ya jingine, kwa sababu hukutambua wakati wa kujiliwa kwako.”

耶稣进了殿，赶出里头做买卖的人，

yē sū jìn le diàn ， gǎn chū lǐ tou zuò mǎi mài de rén ，

Ndipo akaingia eneo la Hekalu, akaanza kuwafukuza wale waliokuwa wakiuza vitu humo.

对他们说：「经上说： 我的殿必作祷告的殿， 你们倒使它成为贼窝了。」

duì tā men shuō ：「 jīng shàng shuō ： wǒ de diàn bì zuò dǎo gào de diàn ， nǐ men dǎo shǐ tā chéng wéi zéi wō le 。」

Naye akawaambia, “Imeandikwa, ‘Nyumba yangu itakuwa nyumba ya sala,’ lakini ninyi mmeifanya kuwa ‘pango la wanyangʼanyi.’ ”

耶稣天天在殿里教训人。祭司长和文士与百姓的尊长都想要杀他，

yē sū tiān tiān zài diàn lǐ jiào xùn rén 。 jì sī zhǎng hé wén shì yǔ bǎi xìng de zūn cháng dōu xiǎng yào shā tā ，

Kila siku alikuwa akifundisha Hekaluni. Lakini viongozi wa makuhani, walimu wa sheria na viongozi wa watu walikuwa wakitafuta njia ili kumuua.

但寻不出法子来，因为百姓都侧耳听他。

dàn xún bù chū fǎ zǐ lái ， yīn wèi bǎi xìng dōu cè ěr tīng tā 。

Lakini hawakupata nafasi kwa sababu watu wote walimfuata wakiyasikiliza maneno yake kwa usikivu mwingi.