Marko 12

耶稣就用比喻对他们说：「有人栽了一个葡萄园，周围圈上篱笆，挖了一个压酒池，盖了一座楼，租给园户，就往外国去了。

yē sū jiù yòng bǐ yù duì tā men shuō ：「 yǒu rén zāi le yí gè pú táo yuán ， zhōu wéi quān shàng lí bā ， wā le yí gè yā jiǔ chí ， gài le yí zuò lóu ， zū gěi yuán hù ， jiù wǎng wài guó qù le 。

Yesu akaanza kusema nao kwa mifano, akawaambia: “Mtu mmoja alipanda shamba la mizabibu. Akajenga ukuta kulizunguka, akachimba shimo ndani yake kwa ajili ya shinikizo la kusindika divai, na akajenga mnara wa ulinzi. Kisha akalikodisha shamba hilo la mizabibu kwa wakulima fulani, kisha akasafiri kwenda nchi nyingine.

到了时候，打发一个仆人到园户那里，要从园户收葡萄园的果子。

dào le shí hòu ， dǎ fā yí gè pú rén dào yuán hù nà lǐ ， yào cóng yuán hù shōu pú táo yuán de guǒ zǐ 。

Wakati wa mavuno ulipofika, mwenye shamba akamtuma mtumishi wake kwa hao wapangaji ili kuchukua sehemu yake ya mavuno ya shamba la mizabibu kutoka kwa hao wapangaji.

园户拿住他，打了他，叫他空手回去。

yuán hù ná zhù tā ， dǎ le tā ， jiào tā kōng shǒu huí qù 。

Lakini wale wakulima walimkamata yule mtumishi, wakampiga, wakamfukuza mikono mitupu.

再打发一个仆人到他们那里。他们打伤他的头，并且凌辱他。

zài dǎ fā yí gè pú rén dào tā men nà lǐ 。 tā men dǎ shāng tā de tóu ， bìng qiě líng rǔ tā 。

Kisha yule mwenye shamba akamtuma mtumishi mwingine kwao; nao wale wakulima wakampiga kichwani na kumfanyia mambo ya aibu.

又打发一个仆人去，他们就杀了他。后又打发好些仆人去，有被他们打的，有被他们杀的。

yòu dǎ fā yí gè pú rén qù ， tā men jiù shā le tā 。 hòu yòu dǎ fā hǎo xiē pú rén qù ， yǒu bèi tā men dǎ de ， yǒu bèi tā men shā de 。

Kisha akamtuma mtumishi mwingine, naye huyo wakamuua. Akawatuma wengine wengi; baadhi yao wakawapiga, na wengine wakawaua.

园主还有一位是他的爱子，末后又打发他去，意思说：『他们必尊敬我的儿子。』

yuán zhǔ hái yǒu yí wèi shì tā de ài zǐ ， mò hòu yòu dǎ fā tā qù ， yì sī shuō ：『 tā men bì zūn jìng wǒ de ér zi 。』

“Mwenye shamba alikuwa bado na mmoja wa kumtuma, mwanawe aliyempenda. Hatimaye akamtuma akisema, ‘Watamheshimu mwanangu.’

不料，那些园户彼此说：『这是承受产业的。来吧，我们杀他，产业就归我们了！』

bú liào ， nà xiē yuán hù bǐ cǐ shuō ：『 zhè shì chéng shòu chǎn yè de 。 lái ba ， wǒ men shā tā ， chǎn yè jiù guī wǒ men le ！』

“Lakini wale wapangaji wakasemezana pamoja, ‘Huyu ndiye mrithi. Njooni tumuue, nao urithi utakuwa wetu.’

于是拿住他，杀了他，把他丢在园外。

yú shì ná zhù tā ， shā le tā ， bǎ tā diū zài yuán wài 。

Hivyo wakamchukua na kumuua, wakamtupa nje ya lile shamba la mizabibu.

这样，葡萄园的主人要怎么办呢？他要来除灭那些园户，将葡萄园转给别人。

zhè yàng ， pú táo yuán de zhǔ rén yào zěn me bàn ne ？ tā yào lái chú miè nà xiē yuán hù ， jiāng pú táo yuán zhuǎn gěi bié rén 。

“Sasa basi yule mwenye shamba atafanya nini? Atakuja na kuwaua hao wapangaji, kisha atawapa wapangaji wengine hilo shamba la mizabibu.

经上写着说： 匠人所弃的石头 已作了房角的头块石头。

jīng shàng xiě zhe shuō ： jiàng rén suǒ qì de shí tou yǐ zuò le fáng jiǎo de tóu kuài shí tou 。

Je, hamjasoma Andiko hili: “ ‘Jiwe walilolikataa waashi limekuwa jiwe kuu la pembeni;

这是主所做的， 在我们眼中看为希奇。 这经你们没有念过吗？」

zhè shì zhǔ suǒ zuò de ， zài wǒ men yǎn zhōng kàn wèi xī qí 。 zhè jīng nǐ men méi yǒu niàn guò ma ？」

Bwana ndiye alitenda jambo hili, nalo ni ajabu machoni petu’?”

他们看出这比喻是指着他们说的，就想要捉拿他，只是惧怕百姓，于是离开他走了。

tā men kàn chū zhè bǐ yù shì zhǐ zhe tā men shuō de ， jiù xiǎng yào zhuō ná tā ， zhǐ shì jù pà bǎi xìng ， yú shì lí kāi tā zǒu le 。

Walipotambua kuwa amesema mfano huo kwa ajili yao, wakataka kumkamata, lakini wakaogopa ule umati wa watu. Wakamwacha, wakaondoka, wakaenda zao.

后来，他们打发几个法利赛人和几个希律党的人到耶稣那里，要就着他的话陷害他。

hòu lái ， tā men dǎ fā jǐ gè fǎ lì sài rén hé jǐ gè xī lǜ dǎng de rén dào yē sū nà lǐ ， yào jiù zhe tā de huà xiàn hài tā 。

Baadaye wakawatuma baadhi ya Mafarisayo na Maherode ili kwenda kumtega Yesu katika yale anayosema.

他们来了，就对他说：「夫子，我们知道你是诚实的，什么人你都不徇情面；因为你不看人的外貌，乃是诚诚实实传 神的道。纳税给凯撒可以不可以？

tā men lái le ， jiù duì tā shuō ：「 fū zǐ ， wǒ men zhī dào nǐ shì chéng shí de ， shén me rén nǐ dōu bú xùn qíng miàn ； yīn wèi nǐ bú kàn rén de wài mào ， nǎi shì chéng chéng shí shí chuán shén de dào 。 nà shuì gěi kǎi sā kě yǐ bù kě yǐ ？

Wakamjia, wakamwambia, “Mwalimu, tunajua kwamba wewe ni mtu mwadilifu. Wewe huyumbishwi na wanadamu, kwa kuwa huna upendeleo. Lakini wewe huifundisha njia ya Mungu katika kweli. Je, ni halali kulipa kodi kwa Kaisari, au la?

我们该纳不该纳？」耶稣知道他们的假意，就对他们说：「你们为什么试探我？拿一个银钱来给我看！」

wǒ men gāi nà bù gāi nà ？」 yē sū zhī dào tā men de jiǎ yì ， jiù duì tā men shuō ：「 nǐ men wèi shén me shì tàn wǒ ？ ná yí gè yín qián lái gěi wǒ kàn ！」

Je, tulipe kodi au tusilipe?” Lakini Yesu alijua unafiki wao. Akawauliza “Mbona mnajaribu kunitega? Nileteeni hiyo dinari niione.”

他们就拿了来。耶稣说：「这像和这号是谁的？」他们说：「是凯撒的。」

tā men jiù ná le lái 。 yē sū shuō ：「 zhè xiàng hé zhè hào shì shuí de ？」 tā men shuō ：「 shì kǎi sā de 。」

Wakamletea hiyo sarafu. Naye akawauliza, “Sura hii ni ya nani? Na maandishi haya ni ya nani?” Wakamjibu, “Ni vya Kaisari.”

耶稣说：「凯撒的物当归给凯撒， 神的物当归给 神。」他们就很希奇他。

yē sū shuō ：「 kǎi sā de wù dāng guī gěi kǎi sā ， shén de wù dāng guī gěi shén 。」 tā men jiù hěn xī qí tā 。

Ndipo Yesu akawaambia, “Mpeni Kaisari kilicho cha Kaisari, naye Mungu mpeni kilicho cha Mungu.” Nao wakamstaajabia sana.

撒都该人常说没有复活的事。他们来问耶稣说：

sā dōu gāi rén cháng shuō méi yǒu fù huó de shì 。 tā men lái wèn yē sū shuō ：

Kisha Masadukayo, wale wasemao kuwa hakuna ufufuo wa wafu, wakamjia Yesu,

「夫子，摩西为我们写着说：『人若死了，撇下妻子，没有孩子，他兄弟当娶他的妻，为哥哥生子立后。』

「 fū zǐ ， mó xī wèi wǒ men xiě zhe shuō ：『 rén ruò sǐ le ， piě xià qī zǐ ， méi yǒu hái zi ， tā xiōng dì dāng qǔ tā de qī ， wèi gē ge shēng zǐ lì hòu 。』

wakasema, “Mwalimu, Mose alituandikia kuwa kama ndugu wa mtu akifa na kumwacha mkewe bila mtoto, basi huyo mtu inampasa amwoe huyo mjane ili amzalie ndugu yake watoto.

有弟兄七人，第一个娶了妻，死了，没有留下孩子。

yǒu dì xiong qī rén ， dì yī gè qǔ le qī ， sǐ le ， méi yǒu liú xià hái zi 。

Basi palikuwepo ndugu saba. Yule wa kwanza akaoa mke, naye akafa pasipo kuwa na mtoto yeyote.

第二个娶了她，也死了，没有留下孩子。第三个也是这样。

dì èr gè qǔ le tā ， yě sǐ le ， méi yǒu liú xià hái zi 。 dì sān gè yě shì zhè yàng 。

Wa pili akamwoa yule mjane, lakini naye akafa bila kuacha mtoto yeyote. Ikawa vivyo hivyo kwa yule wa tatu.

那七个人都没有留下孩子；末了，那妇人也死了。

nà qī gè rén dōu méi yǒu liú xià hái zi ； mò liǎo ， nà fù rén yě sǐ le 。

Hakuna hata mmojawapo wa hao ndugu wote saba aliyeacha mtoto. Hatimaye yule mwanamke naye akafa.

当复活的时候，她是哪一个的妻子呢？因为他们七个人都娶过她。」

dāng fù huó de shí hòu ， tā shì nǎ yí gè de qī zǐ ne ？ yīn wèi tā men qī gè rén dōu qǔ guò tā 。」

Kwa hiyo wakati wa ufufuo, yeye atakuwa mke wa nani, maana aliolewa na ndugu wote saba?”

耶稣说：「你们所以错了，岂不是因为不明白圣经，不晓得 神的大能吗？

yē sū shuō ：「 nǐ men suǒ yǐ cuò le ， qǐ bú shì yīn wèi bù míng bái shèng jīng ， bù xiǎo de shén de dà néng ma ？

Yesu akawajibu, “Je, hampotoki kwa sababu hamfahamu Maandiko wala uweza wa Mungu?

人从死里复活，也不娶也不嫁，乃像天上的使者一样。

rén cóng sǐ lǐ fù huó ， yě bù qǔ yě bú jià ， nǎi xiàng tiān shàng de shǐ zhě yí yàng 。

Wafu watakapofufuka, hawataoa wala kuolewa, bali watakuwa kama malaika wa mbinguni.

论到死人复活，你们没有念过摩西的书荆棘篇上所载的吗？ 神对摩西说：『我是亚伯拉罕的 神，以撒的 神，雅各的 神。』

lùn dào sǐ rén fù huó ， nǐ men méi yǒu niàn guò mó xī de shū jīng jí piān shàng suǒ zǎi de ma ？ shén duì mó xī shuō ：『 wǒ shì yà bó lā hǎn de shén ， yǐ sā de shén ， yǎ gè de shén 。』

Basi kuhusu wafu kufufuliwa, je hamjasoma katika Kitabu cha Mose jinsi Mungu alivyosema na Mose kutoka kile kichaka akisema, ‘Mimi ni Mungu wa Abrahamu, na Mungu wa Isaki, na Mungu wa Yakobo?’

神不是死人的 神，乃是活人的 神。你们是大错了。」

shén bú shì sǐ rén de shén ， nǎi shì huó rén de shén 。 nǐ men shì dà cuò le 。」

Yeye si Mungu wa wafu, bali ni Mungu wa walio hai. Kwa hiyo mmekosea kabisa.”

有一个文士来，听见他们辩论，晓得耶稣回答的好，就问他说：「诫命中哪是第一要紧的呢？」

yǒu yí gè wén shì lái ， tīng jiàn tā men biàn lùn ， xiǎo dé yē sū huí dá de hǎo ， jiù wèn tā shuō ：「 jiè mìng zhòng nǎ shì dì yī yào jǐn de ne ？」

Mwalimu mmoja wa sheria akaja, akawasikia wakijadiliana. Akiona kwamba Yesu amewajibu vyema, naye akamuuliza, “Katika amri zote, ni ipi iliyo kuu?”

耶稣回答说：「第一要紧的就是说：『以色列啊，你要听，主—我们 神是独一的主。

yē sū huí dá shuō ：「 dì yī yào jǐn de jiù shì shuō ：『 yǐ sè liè a ， nǐ yào tīng ， zhǔ — wǒ men shén shì dú yī de zhǔ 。

Yesu akajibu, “Amri iliyo kuu ndiyo hii: ‘Sikia ee Israeli. Bwana Mungu wetu, Bwana ndiye mmoja.

你要尽心、尽性、尽意、尽力爱主—你的 神。』

nǐ yào jìn xīn 、 jìn xìng 、 jìn yì 、 jìn lì ài zhǔ — nǐ de shén 。』

Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, kwa roho yako yote, kwa akili zako zote, na kwa nguvu zako zote.’

其次就是说：『要爱人如己。』再没有比这两条诫命更大的了。」

qí cì jiù shì shuō ：『 yào ài rén rú jǐ 。』 zài méi yǒu bǐ zhè liǎng tiáo jiè mìng gèng dà de le 。」

Ya pili ndiyo hii: ‘Mpende jirani yako kama nafsi yako.’ Hakuna amri nyingine iliyo kuu kuliko hizi.”

那文士对耶稣说：「夫子说， 神是一位，实在不错；除了他以外，再没有别的 神；

nà wén shì duì yē sū shuō ：「 fū zǐ shuō ， shén shì yí wèi ， shí zài bú cuò ； chú le tā yǐ wài ， zài méi yǒu bié de shén ；

Yule mwalimu wa sheria akamwambia Yesu, “Mwalimu, umejibu vyema kwamba Mungu ni mmoja, wala hakuna mwingine ila yeye.

并且尽心、尽智、尽力爱他，又爱人如己，就比一切燔祭和各样祭祀好的多。」

bìng qiě jìn xīn 、 jìn zhì 、 jìn lì ài tā ， yòu ài rén rú jǐ ， jiù bǐ yí qiè fán jì hé gè yàng jì sì hǎo de duō 。」

Kumpenda Mungu kwa moyo wote na kwa akili zote na kwa nguvu zote, na kumpenda jirani kama mtu anavyojipenda mwenyewe ni bora zaidi kuliko kutoa sadaka za kuteketezwa na dhabihu zote.”

耶稣见他回答的有智慧，就对他说：「你离 神的国不远了。」从此以后，没有人敢再问他什么。

yē sū jiàn tā huí dá de yǒu zhì huì ， jiù duì tā shuō ：「 nǐ lí shén de guó bù yuǎn le 。」 cóng cǐ yǐ hòu ， méi yǒu rén gǎn zài wèn tā shén me 。

Yesu alipoona kwamba amejibu kwa busara, akamwambia, “Wewe hauko mbali na Ufalme wa Mungu.” Tangu wakati huo, hakuna mtu yeyote aliyethubutu kumuuliza maswali tena.

耶稣在殿里教训人，就问他们说：「文士怎么说基督是大卫的子孙呢？

yē sū zài diàn lǐ jiào xùn rén ， jiù wèn tā men shuō ：「 wén shì zěn me shuō jī dū shì dà wèi de zǐ sūn ne ？

Yesu alipokuwa akifundisha Hekaluni, akauliza, “Imekuwaje walimu wa sheria wanasema kwamba Kristo ni Mwana wa Daudi?

大卫被圣灵感动，说： 主对我主说： 你坐在我的右边， 等我使你仇敌作你的脚凳。

dà wèi bèi shèng líng gǎn dòng ， shuō ： zhǔ duì wǒ zhǔ shuō ： nǐ zuò zài wǒ de yòu biān ， děng wǒ shǐ nǐ chóu dí zuò nǐ de jiǎo dèng 。

Kwa maana Daudi mwenyewe, akinena kwa kuongozwa na Roho Mtakatifu, alisema: “ ‘Bwana alimwambia Bwana wangu: “Keti mkono wangu wa kuume, hadi nitakapowaweka adui zako chini ya miguu yako.” ’

大卫既自己称他为主，他怎么又是大卫的子孙呢？」众人都喜欢听他。

dà wèi jì zì jǐ chēng tā wéi zhǔ ， tā zěn me yòu shì dà wèi de zǐ sūn ne ？」 zhòng rén dōu xǐ huan tīng tā 。

Kwa hiyo Daudi mwenyewe anamwita ‘Bwana.’ Awezaje basi yeye kuwa mwanawe?” Ule umati wote wa watu wakamsikiliza kwa furaha.

耶稣在教训之间，说：「你们要防备文士；他们好穿长衣游行，喜爱人在街市上问他们的安，

yē sū zài jiào xùn zhī jiān ， shuō ：「 nǐ men yào fáng bèi wén shì ； tā men hǎo chuān cháng yī yóu xíng ， xǐ ài rén zài jiē shì shàng wèn tā men de ān ，

Alipokuwa akifundisha, Yesu alisema, “Jihadharini na walimu wa sheria. Wao hupenda kutembea wakiwa wamevaa mavazi marefu, na kusalimiwa kwa heshima masokoni.

又喜爱会堂里的高位，筵席上的首座。

yòu xǐ ài huì táng lǐ de gāo wèi ， yán xí shàng de shǒu zuò 。

Pia wao hupenda kukaa kwenye viti vya mbele katika masinagogi, na kupewa nafasi za heshima katika karamu.

他们侵吞寡妇的家产，假意作很长的祷告。这些人要受更重的刑罚！」

tā men qīn tūn guǎ fù de jiā chǎn ， jiǎ yì zuò hěn cháng de dǎo gào 。 zhè xiē rén yào shòu gèng zhòng de xíng fá ！」

Wao hula nyumba za wajane, na ili waonekane kuwa wema wanasali sala ndefu. Watu kama hawa watapata hukumu iliyo kuu sana.”

耶稣对银库坐着，看众人怎样投钱入库。有好些财主往里投了若干的钱。

yē sū duì yín kù zuò zhe ， kàn zhòng rén zěn yàng tóu qián rù kù 。 yǒu hǎo xiē cái zhǔ wǎng lǐ tóu le ruò gān de qián 。

Kisha Yesu akaketi mkabala na sehemu ambapo sadaka zilikuwa zinawekwa na kuangalia umati wa watu wakiweka fedha zao kwenye sanduku la hazina ya Hekalu. Matajiri wengi wakaweka kiasi kikubwa cha fedha.

有一个穷寡妇来，往里投了两个小钱，就是一个大钱。

yǒu yí gè qióng guǎ fù lái ， wǎng lǐ tóu le liǎng gè xiǎo qián ， jiù shì yí gè dà qián 。

Lakini mjane mmoja maskini akaja na kuweka sarafu mbili ndogo za shaba zenye thamani ya senti mbili.

耶稣叫门徒来，说：「我实在告诉你们，这穷寡妇投入库里的，比众人所投的更多。

yē sū jiào mén tú lái ， shuō ：「 wǒ shí zài gào sù nǐ men ， zhè qióng guǎ fù tóu rù kù lǐ de ， bǐ zhòng rén suǒ tóu de gèng duō 。

Yesu akawaita wanafunzi wake, akawaambia, “Amin, nawaambia, huyu mjane maskini ameweka katika sanduku la hazina zaidi ya watu wengine wote.

因为，他们都是自己有余，拿出来投在里头；但这寡妇是自己不足，把她一切养生的都投上了。」

yīn wèi ， tā men dōu shì zì jǐ yǒu yú ， ná chū lái tóu zài lǐ tóu ； dàn zhè guǎ fù shì zì jǐ bù zú ， bǎ tā yí qiè yǎng shēng de dōu tóu shàng le 。」

Wengine wote wametoa kutokana na ziada ya mali zao. Lakini huyu mjane ametoa kutokana na umaskini wake, akaweka kila kitu alichokuwa nacho, hata kile alichohitaji ili kuishi.”