Mathayo 12

那时，耶稣在安息日从麦地经过。他的门徒饿了，就掐起麦穗来吃。

nà shí ， yē sū zài ān xī rì cóng mài dì jīng guò 。 tā de mén tú è le ， jiù qiā qǐ mài suì lái chī 。

Wakati huo Yesu alipitia kwenye mashamba ya nafaka siku ya Sabato. Wanafunzi wake walikuwa na njaa, nao wakaanza kuvunja masuke ya nafaka na kuyala.

法利赛人看见，就对耶稣说：「看哪，你的门徒做安息日不可做的事了！」

fǎ lì sài rén kàn jiàn ， jiù duì yē sū shuō ：「 kàn nǎ ， nǐ de mén tú zuò ān xī rì bù kě zuò de shì le ！」

Lakini Mafarisayo walipoona jambo hili, wakamwambia, “Tazama! Wanafunzi wako wanafanya jambo lisilo halali kufanywa siku ya Sabato.”

耶稣对他们说：「经上记着大卫和跟从他的人饥饿之时所做的事，你们没有念过吗？

yē sū duì tā men shuō ：「 jīng shàng jì zhe dà wèi hé gēn cóng tā de rén jī è zhī shí suǒ zuò de shì ， nǐ men méi yǒu niàn guò ma ？

Yesu akawajibu, “Je, hamjasoma alichofanya Daudi na wenzake walipokuwa na njaa?

他怎么进了 神的殿，吃了陈设饼，这饼不是他和跟从他的人可以吃得，惟独祭司才可以吃。

tā zěn me jìn le shén de diàn ， chī le chén shè bǐng ， zhè bǐng bú shì tā hé gēn cóng tā de rén kě yǐ chī dé ， wéi dú jì sī cái kě yǐ chī 。

Aliingia katika nyumba ya Mungu, akala mikate iliyowekwa wakfu, yeye na wenzake, jambo ambalo halikuwa halali kwao kufanya, isipokuwa makuhani peke yao.

再者，律法上所记的，当安息日，祭司在殿里犯了安息日还是没有罪，你们没有念过吗？

zài zhě ， lǜ fǎ shàng suǒ jì de ， dāng ān xī rì ， jì sī zài diàn lǐ fàn le ān xī rì hái shì méi yǒu zuì ， nǐ men méi yǒu niàn guò ma ？

Au hamjasoma katika Sheria kwamba siku ya Sabato makuhani huvunja sheria ya Sabato Hekaluni lakini hawahesabiwi kuwa na hatia?

但我告诉你们，在这里有一人比殿更大。

dàn wǒ gào sù nǐ men ， zài zhè lǐ yǒu yì rén bǐ diàn gèng dà 。

Nawaambia wazi kwamba, yeye aliye mkuu kuliko Hekalu yupo hapa.

『我喜爱怜恤，不喜爱祭祀。』你们若明白这话的意思，就不将无罪的当作有罪的了。

『 wǒ xǐ ài lián xù ， bù xǐ ài jì sì 。』 nǐ men ruò míng bái zhè huà de yì sī ， jiù bù jiāng wú zuì de dàng zuò yǒu zuì de le 。

Kama mngekuwa mmejua maana ya maneno haya, ‘Nataka rehema, wala si dhabihu,’ msingewalaumu watu wasio na hatia,

因为人子是安息日的主。」

yīn wèi rén zǐ shì ān xī rì de zhǔ 。」

kwa maana Mwana wa Adamu ndiye Bwana wa Sabato.”

耶稣离开那地方，进了一个会堂。

yē sū lí kāi nà dì fāng ， jìn le yí gè huì táng 。

Yesu akaondoka mahali hapo, akaingia ndani ya sinagogi lao,

那里有一个人枯干了一只手。有人问耶稣说：「安息日治病可以不可以？」意思是要控告他。

nà lǐ yǒu yí gè rén kū gān le yì zhī shǒu 。 yǒu rén wèn yē sū shuō ：「 ān xī rì zhì bìng kě yǐ bù kě yǐ ？」 yì sī shì yào kòng gào tā 。

na huko alikuwepo mtu aliyepooza mkono. Wakitafuta sababu ya kumshtaki Yesu, wakamuuliza, “Je, ni halali kuponya siku ya Sabato?”

耶稣说：「你们中间谁有一只羊，当安息日掉在坑里，不把它抓住、拉上来呢？

yē sū shuō ：「 nǐ men zhōng jiān shuí yǒu yì zhī yáng ， dāng ān xī rì diào zài kēng lǐ ， bù bǎ tā zhuā zhù 、 lā shàng lái ne ？

Yesu akawaambia, “Ni nani miongoni mwenu, mwenye kondoo wake ambaye huyo kondoo akitumbukia shimoni siku ya Sabato hatamtoa?

人比羊何等贵重呢！所以，在安息日做善事是可以的。」

rén bǐ yáng hé děng guì zhòng ne ！ suǒ yǐ ， zài ān xī rì zuò shàn shì shì kě yǐ de 。」

Mtu ana thamani kubwa kuliko kondoo. Kwa hiyo ni halali kutenda mema siku ya Sabato.”

于是对那人说：「伸出手来！」他把手一伸，手就复了原，和那只手一样。

yú shì duì nà rén shuō ：「 shēn chū shǒu lái ！」 tā bǎ shǒu yì shēn ， shǒu jiù fù le yuán ， hé nà zhī shǒu yí yàng 。

Ndipo akamwambia yule mtu, “Nyoosha mkono wako.” Akaunyoosha, nao ukaponywa ukawa mzima kama ule mwingine.

法利赛人出去，商议怎样可以除灭耶稣。

fǎ lì sài rén chū qù ， shāng yì zěn yàng kě yǐ chú miè yē sū 。

Lakini Mafarisayo wakatoka nje, wakafanya shauri baya juu ya Yesu jinsi watakavyoweza kumuua.

耶稣知道了，就离开那里，有许多人跟着他。他把其中有病的人都治好了；

yē sū zhī dào le ， jiù lí kāi nà lǐ ， yǒu xǔ duō rén gēn zhe tā 。 tā bǎ qí zhōng yǒu bìng de rén dōu zhì hǎo le ；

Lakini Yesu alipoyatambua mawazo yao, akaondoka mahali hapo. Watu wengi wakamfuata, naye akawaponya wagonjwa wao wote,

又嘱咐他们，不要给他传名。

yòu zhǔ fù tā men ， bú yào gěi tā chuán míng 。

akiwakataza wasiseme yeye ni nani.

这是要应验先知以赛亚的话，说：

zhè shì yào yìng yàn xiān zhī yǐ sài yà de huà ， shuō ：

Hii ilikuwa ili litimie lile neno lililonenwa kwa kinywa cha nabii Isaya kusema:

看哪！我的仆人， 我所拣选、所亲爱、心里所喜悦的， 我要将我的灵赐给他； 他必将公理传给外邦。

kàn nǎ ！ wǒ de pú rén ， wǒ suǒ jiǎn xuǎn 、 suǒ qīn ài 、 xīn lǐ suǒ xǐ yuè de ， wǒ yào jiāng wǒ de líng cì gěi tā ； tā bì jiāng gōng lǐ chuán gěi wài bāng 。

“Tazama mtumishi wangu niliyemchagua, mpendwa wangu, ninayependezwa naye. Nitaweka Roho wangu juu yake, naye atatangaza haki kwa mataifa.

他不争竞，不喧嚷； 街上也没有人听见他的声音。

tā bù zhēng jìng ， bù xuān rǎng ； jiē shàng yě méi yǒu rén tīng jiàn tā de shēng yīn 。

Hatagombana wala hatapiga kelele, wala hakuna atakayesikia sauti yake njiani.

压伤的芦苇，他不折断； 将残的灯火，他不吹灭； 等他施行公理，叫公理得胜。

yā shāng de lú wěi ， tā bù zhé duàn ； jiāng cán de dēng huǒ ， tā bù chuī miè ； děng tā shī xíng gōng lǐ ， jiào gōng lǐ dé shèng 。

Mwanzi uliopondeka hatauvunja, na utambi unaofuka moshi hatauzima, mpaka atakapoifanya haki ishinde.

外邦人都要仰望他的名。

wài bāng rén dōu yào yǎng wàng tā de míng 。

Katika Jina lake mataifa wataweka tumaini lao.”

当下，有人将一个被鬼附着、又瞎又哑的人带到耶稣那里，耶稣就医治他，甚至那哑巴又能说话，又能看见。

dāng xià ， yǒu rén jiāng yí gè bèi guǐ fù zhuó 、 yòu xiā yòu yǎ de rén dài dào yē sū nà lǐ ， yē sū jiù yī zhì tā ， shèn zhì nà yǎ ba yòu néng shuō huà ， yòu néng kàn jiàn 。

Kisha wakamletea mtu aliyekuwa amepagawa na pepo mchafu, na alikuwa kipofu na bubu. Yesu akamponya, hata akaweza kusema na kuona.

众人都惊奇，说：「这不是大卫的子孙吗？」

zhòng rén dōu jīng qí ， shuō ：「 zhè bú shì dà wèi de zǐ sūn ma ？」

Watu wote wakashangaa na kusema, “Je, yawezekana huyu ndiye Mwana wa Daudi?”

但法利赛人听见，就说：「这个人赶鬼，无非是靠着鬼王别西卜啊。」

dàn fǎ lì sài rén tīng jiàn ， jiù shuō ：「 zhè ge rén gǎn guǐ ， wú fēi shì kào zhe guǐ wáng bié xī bǔ a 。」

Lakini Mafarisayo waliposikia jambo hili wakasema, “Mtu huyu anatoa pepo wachafu kwa uwezo wa Beelzebuli, mkuu wa pepo wachafu.”

耶稣知道他们的意念，就对他们说：「凡一国自相纷争，就成为荒场；一城一家自相纷争，必站立不住；

yē sū zhī dào tā men de yì niàn ， jiù duì tā men shuō ：「 fán yì guó zì xiāng fēn zhēng ， jiù chéng wéi huāng chǎng ； yì chéng yì jiā zì xiāng fēn zhēng ， bì zhàn lì bú zhù ；

Yesu alijua walichokuwa wakiwaza, hivyo akawaambia, “Kila ufalme ukigawanyika dhidi yake wenyewe huangamia. Hali kadhalika kila mji au watu wa nyumba moja waliogawanyika dhidi yao wenyewe hawawezi kusimama.

若撒但赶逐撒但，就是自相纷争，他的国怎能站得住呢？

ruò sā dàn gǎn zhú sā dàn ， jiù shì zì xiāng fēn zhēng ， tā de guó zěn néng zhàn dé zhù ne ？

Kama Shetani akimtoa Shetani, atakuwa amegawanyika yeye mwenyewe. Basi ufalme wake utawezaje kusimama?

我若靠着别西卜赶鬼，你们的子弟赶鬼又靠着谁呢？这样，他们就要断定你们的是非。

wǒ ruò kào zhe bié xī bǔ gǎn guǐ ， nǐ men de zǐ dì gǎn guǐ yòu kào zhe shuí ne ？ zhè yàng ， tā men jiù yào duàn dìng nǐ men de shì fēi 。

Nami kama natoa pepo wachafu kwa nguvu za Beelzebuli, watu wenu je, wao hutoa pepo wachafu kwa uwezo wa nani? Hivyo basi, wao ndio watakaowahukumu.

我若靠着 神的灵赶鬼，这就是 神的国临到你们了。

wǒ ruò kào zhe shén de líng gǎn guǐ ， zhè jiù shì shén de guó lín dào nǐ men le 。

Lakini kama mimi ninatoa pepo wachafu kwa Roho wa Mungu, basi Ufalme wa Mungu umekuja juu yenu.

人怎能进壮士家里，抢夺他的家具呢？除非先捆住那壮士，才可以抢夺他的家财。

rén zěn néng jìn zhuàng shì jiā lǐ ， qiǎng duó tā de jiā jù ne ？ chú fēi xiān kǔn zhù nà zhuàng shì ， cái kě yǐ qiǎng duó tā de jiā cái 。

“Au tena, mtu awezaje kuingia katika nyumba ya mtu mwenye nguvu na kuteka nyara mali zake asipomfunga kwanza yule mwenye nguvu? Akishamfunga, ndipo hakika anaweza kuteka nyara mali zake.

不与我相合的，就是敌我的；不同我收聚的，就是分散的。」

bù yǔ wǒ xiāng hé de ， jiù shì dí wǒ de ； bù tóng wǒ shōu jù de ， jiù shì fēn sàn de 。」

“Mtu asiyekuwa pamoja nami yu kinyume nami, na mtu ambaye hakusanyi pamoja nami, hutawanya.

所以我告诉你们：「人一切的罪和亵渎的话都可得赦免，惟独亵渎圣灵，总不得赦免。

suǒ yǐ wǒ gào sù nǐ men ：「 rén yí qiè de zuì hé xiè dú de huà dōu kě dé shè miǎn ， wéi dú xiè dú shèng líng ， zǒng bù dé shè miǎn 。

Kwa hiyo nawaambia, kila dhambi na kufuru watu watasamehewa, lakini mtu atakayemkufuru Roho Mtakatifu hatasamehewa.

凡说话干犯人子的，还可得赦免；惟独说话干犯圣灵的，今世来世总不得赦免。」

fán shuō huà gān fàn rén zǐ de ， hái kě dé shè miǎn ； wéi dú shuō huà gān fàn shèng líng de ， jīn shì lái shì zǒng bù dé shè miǎn 。」

Mtu yeyote atakayesema neno dhidi ya Mwana wa Adamu atasamehewa, lakini yeyote anenaye neno dhidi ya Roho Mtakatifu hatasamehewa, iwe katika ulimwengu huu au katika ulimwengu ujao.

「你们或以为树好，果子也好；树坏，果子也坏；因为看果子就可以知道树。

「 nǐ men huò yǐ wéi shù hǎo ， guǒ zǐ yě hǎo ； shù huài ， guǒ zǐ yě huài ； yīn wèi kàn guǒ zǐ jiù kě yǐ zhī dào shù 。

“Ufanye mti kuwa mzuri, nayo matunda yake yatakuwa mazuri. Au ufanye mti kuwa mbaya, na matunda yake yatakuwa mabaya. Kwa maana mti hutambulika kwa matunda yake.

毒蛇的种类！你们既是恶人，怎能说出好话来呢？因为心里所充满的，口里就说出来。

dú shé de zhǒng lèi ！ nǐ men jì shì è rén ， zěn néng shuō chū hǎo huà lái ne ？ yīn wèi xīn lǐ suǒ chōng mǎn de ， kǒu lǐ jiù shuō chū lái 。

Enyi uzao wa nyoka! Mnawezaje kunena mambo mema, wakati ninyi ni waovu? Kwa maana kinywa cha mtu huyanena yale yaliyoujaza moyo wake.

善人从他心里所存的善就发出善来；恶人从他心里所存的恶就发出恶来。

shàn rén cóng tā xīn lǐ suǒ cún de shàn jiù fā chū shàn lái ； è rén cóng tā xīn lǐ suǒ cún de è jiù fā chū è lái 。

Mtu mwema hutoa yaliyo mema kutoka hazina ya mambo mema yaliyohifadhiwa ndani yake, naye mtu mwovu hutoa yaliyo maovu kutoka hazina ya mambo maovu yaliyohifadhiwa ndani yake.

我又告诉你们，凡人所说的闲话，当审判的日子，必要句句供出来；

wǒ yòu gào sù nǐ men ， fán rén suǒ shuō de xián huà ， dāng shěn pàn de rì zi ， bì yào jù jù gòng chū lái ；

Lakini nawaambia, katika siku ya hukumu watu watatoa hesabu kuhusu kila neno lisilo maana walilonena.

因为要凭你的话定你为义，也要凭你的话定你有罪。」

yīn wèi yào píng nǐ de huà dìng nǐ wèi yì ， yě yào píng nǐ de huà dìng nǐ yǒu zuì 。」

Kwa maana kwa maneno yako utahesabiwa haki, na kwa maneno yako utahukumiwa.”

当时，有几个文士和法利赛人对耶稣说：「夫子，我们愿意你显个神迹给我们看。」

dāng shí ， yǒu jǐ gè wén shì hé fǎ lì sài rén duì yē sū shuō ：「 fū zǐ ， wǒ men yuàn yì nǐ xiǎn gè shén jì gěi wǒ men kàn 。」

Kisha baadhi ya Mafarisayo na walimu wa sheria wakamwambia, “Mwalimu, tunataka kuona ishara kutoka kwako.”

耶稣回答说：「一个邪恶淫乱的世代求看神迹，除了先知约拿的神迹以外，再没有神迹给他们看。

yē sū huí dá shuō ：「 yí gè xié è yín luàn de shì dài qiú kàn shén jì ， chú le xiān zhī yuē ná de shén jì yǐ wài ， zài méi yǒu shén jì gěi tā men kàn 。

Lakini yeye akawajibu, “Kizazi kiovu na cha uzinzi kinaomba ishara! Lakini hakitapewa ishara yoyote isipokuwa ile ishara ya nabii Yona.

约拿三日三夜在大鱼肚腹中，人子也要这样三日三夜在地里头。

yuē ná sān rì sān yè zài dà yú dù fù zhōng ， rén zǐ yě yào zhè yàng sān rì sān yè zài dì lǐ tou 。

Kwa maana kama vile Yona alivyokuwa ndani ya tumbo la nyangumi kwa siku tatu, usiku na mchana, vivyo hivyo Mwana wa Adamu atakuwa katika moyo wa nchi siku tatu, usiku na mchana.

当审判的时候，尼尼微人要起来定这世代的罪，因为尼尼微人听了约拿所传的就悔改了。看哪，在这里有一人比约拿更大！

dāng shěn pàn de shí hòu ， ní ní wēi rén yào qǐ lái dìng zhè shì dài de zuì ， yīn wèi ní ní wēi rén tīng le yuē ná suǒ chuán de jiù huǐ gǎi le 。 kàn nǎ ， zài zhè lǐ yǒu yì rén bǐ yuē ná gèng dà ！

Siku ya hukumu watu wa Ninawi watasimama pamoja na kizazi hiki na kukihukumu; kwa maana wao walitubu waliposikia mahubiri ya Yona. Na tazama, hapa yupo yeye aliye mkuu kuliko Yona.

当审判的时候，南方的女王要起来定这世代的罪；因为她从地极而来，要听所罗门的智慧话。看哪，在这里有一人比所罗门更大！」

dāng shěn pàn de shí hòu ， nán fāng de nǚ wáng yào qǐ lái dìng zhè shì dài de zuì ； yīn wèi tā cóng dì jí ér lái ， yào tīng suǒ luó mén de zhì huì huà 。 kàn nǎ ， zài zhè lǐ yǒu yì rén bǐ suǒ luó mén gèng dà ！」

Malkia wa Kusini atasimama wakati wa hukumu na kukihukumu kizazi hiki. Kwa kuwa yeye alikuja kutoka miisho ya dunia ili kuisikiliza hekima ya Solomoni. Na hapa yupo aliye mkuu kuliko Solomoni.”

「污鬼离了人身，就在无水之地过来过去，寻求安歇之处，却寻不着。

「 wū guǐ lí le rén shēn ， jiù zài wú shuǐ zhī dì guò lái guò qù ， xún qiú ān xiē zhī chù ， què xún bù zhe 。

“Pepo mchafu amtokapo mtu, hutangatanga katika sehemu zisizo na maji akitafuta mahali pa kupumzika, lakini hapati.

于是说：『我要回到我所出来的屋里去。』到了，就看见里面空闲，打扫干净，修饰好了，

yú shì shuō ：『 wǒ yào huí dào wǒ suǒ chū lái de wū lǐ qù 。』 dào le ， jiù kàn jiàn lǐ miàn kòng xián ， dǎ sǎo gān jìng ， xiū shì hǎo le ，

Ndipo husema, ‘Nitarudi kwenye nyumba yangu nilikotoka.’ Naye arudipo huikuta ile nyumba ikiwa tupu, imefagiliwa na kupangwa vizuri.

便去另带了七个比自己更恶的鬼来，都进去住在那里。那人末后的景况比先前更不好了。这邪恶的世代也要如此。」

biàn qù lìng dài le qī gè bǐ zì jǐ gèng è de guǐ lái ， dōu jìn qù zhù zài nà lǐ 。 nà rén mò hòu de jǐng kuàng bǐ xiān qián gèng bù hǎo le 。 zhè xié è de shì dài yě yào rú cǐ 。」

Kisha huenda na kuwaleta pepo wachafu wengine saba wabaya kuliko yeye mwenyewe, nao huingia na kukaa humo. Nayo hali ya mwisho ya yule mtu huwa ni mbaya kuliko ile ya kwanza. Ndivyo itakavyokuwa kwa kizazi hiki kiovu.”

耶稣还对众人说话的时候，不料他母亲和他弟兄站在外边，要与他说话。

yē sū hái duì zhòng rén shuō huà de shí hòu ， bú liào tā mǔ qīn hé tā dì xiong zhàn zài wài biān ， yào yǔ tā shuō huà 。

Wakati alikuwa angali anazungumza na makutano, mama yake na ndugu zake wakasimama nje wakitaka kuongea naye.

有人告诉他说：「看哪，你母亲和你弟兄站在外边，要与你说话。」

yǒu rén gào sù tā shuō ：「 kàn nǎ ， nǐ mǔ qīn hé nǐ dì xiong zhàn zài wài biān ， yào yǔ nǐ shuō huà 。」

Ndipo mtu mmoja akamwambia, “Tazama, mama yako na ndugu zako wamesimama nje, wanataka kuongea na wewe.”

他却回答那人说：「谁是我的母亲？谁是我的弟兄？」

tā què huí dá nà rén shuō ：「 shuí shì wǒ de mǔ qīn ？ shuí shì wǒ de dì xiong ？」

Lakini yeye akamjibu na kumwambia yule mtu, “Mama yangu ni nani, nao ndugu zangu ni nani?”

就伸手指着门徒，说：「看哪，我的母亲，我的弟兄。

jiù shēn shǒu zhǐ zhe mén tú ， shuō ：「 kàn nǎ ， wǒ de mǔ qīn ， wǒ de dì xiong 。

Akawanyooshea mkono wanafunzi wake, akasema, “Hawa hapa ndio mama yangu na ndugu zangu!

凡遵行我天父旨意的人，就是我的弟兄姊妹和母亲了。」

fán zūn xíng wǒ tiān fù zhǐ yì de rén ， jiù shì wǒ de dì xiong zǐ mèi hé mǔ qīn le 。」

Kwa maana yeyote afanyaye mapenzi ya Baba yangu wa mbinguni, huyo ndiye ndugu yangu, na dada yangu na mama yangu.”