Mathayo 22

耶稣又用比喻对他们说：

yē sū yòu yòng bǐ yù duì tā men shuō ：

Yesu akasema nao tena kwa mifano, akawaambia,

「天国好比一个王为他儿子摆设娶亲的筵席，

「 tiān guó hǎo bǐ yí gè wáng wèi tā ér zi bǎi shè qǔ qīn de yán xí ，

“Ufalme wa Mbinguni unaweza kufananishwa na mfalme mmoja aliyemwandalia mwanawe karamu ya arusi.

就打发仆人去，请那些被召的人来赴席，他们却不肯来。

jiù dǎ fā pú rén qù ， qǐng nà xiē bèi zhào de rén lái fù xí ， tā men què bù kěn lái 。

Akawatuma watumishi wake kuwaita wale waliokuwa wamealikwa karamuni, lakini wakakataa kuja.

王又打发别的仆人，说：『你们告诉那被召的人，我的筵席已经预备好了，牛和肥畜已经宰了，各样都齐备，请你们来赴席。』

wáng yòu dǎ fā bié de pú rén ， shuō ：『 nǐ men gào sù nà bèi zhào de rén ， wǒ de yán xí yǐ jīng yù bèi hǎo le ， niú hé féi chù yǐ jīng zǎi le ， gè yàng dōu qí bèi ， qǐng nǐ men lái fù xí 。』

“Kisha akawatuma watumishi wengine akisema, ‘Waambieni wale walioalikwa kwamba nimeandaa chakula. Nimekwisha kuchinja mafahali wangu na vinono, karamu iko tayari. Karibuni kwa karamu ya arusi.’

那些人不理就走了；一个到自己田里去；一个做买卖去；

nà xiē rén bù lǐ jiù zǒu le ； yí gè dào zì jǐ tián lǐ qù ； yí gè zuò mǎi mài qù ；

“Lakini hawakuzingatia, wakaenda zao: huyu shambani mwake na mwingine kwenye biashara zake.

其余的拿住仆人，凌辱他们，把他们杀了。

qí yú de ná zhù pú rén ， líng rǔ tā men ， bǎ tā men shā le 。

Wengine wao wakawakamata wale watumishi wake, wakawatesa na kuwaua.

王就大怒，发兵除灭那些凶手，烧毁他们的城。

wáng jiù dà nù ， fā bīng chú miè nà xiē xiōng shǒu ， shāo huǐ tā men de chéng 。

Yule mfalme akakasirika sana, akapeleka jeshi lake likawaangamiza wale wauaji na kuuteketeza mji wao kwa moto.

于是对仆人说：『喜筵已经齐备，只是所召的人不配。

yú shì duì pú rén shuō ：『 xǐ yán yǐ jīng qí bèi ， zhǐ shì suǒ zhào de rén bú pèi 。

“Kisha akawaambia watumishi wake, ‘Karamu ya arusi imeshakuwa tayari, lakini wale niliowaalika hawakustahili kuja.

所以你们要往岔路口上去，凡遇见的，都召来赴席。』

suǒ yǐ nǐ men yào wǎng chà lù kǒu shàng qù ， fán yù jiàn de ， dōu zhào lái fù xí 。』

Kwa hiyo nendeni katika njia panda mkamwalike karamuni yeyote mtakayemwona.’

那些仆人就出去，到大路上，凡遇见的，不论善恶都召聚了来，筵席上就坐满了客。

nà xiē pú rén jiù chū qù ， dào dà lù shang ， fán yù jiàn de ， bú lùn shàn è dōu zhào jù le lái ， yán xí shàng jiù zuò mǎn le kè 。

Wale watumishi wakaenda barabarani, wakawakusanya watu wote waliowaona, wema na wabaya. Ukumbi wa arusi ukajaa wageni.

王进来观看宾客，见那里有一个没有穿礼服的，

wáng jìn lái guān kàn bīn kè ， jiàn nà lǐ yǒu yí gè méi yǒu chuān lǐ fú de ，

“Lakini mfalme alipoingia ndani ili kuwaona wageni, akamwona mle mtu mmoja ambaye hakuwa amevaa vazi la arusi.

就对他说：『朋友，你到这里来怎么不穿礼服呢？』那人无言可答。

jiù duì tā shuō ：『 péng yǒu ， nǐ dào zhè lǐ lái zěn me bù chuān lǐ fú ne ？』 nà rén wú yán kě dá 。

Mfalme akamuuliza, ‘Rafiki, uliingiaje humu bila vazi la arusi?’ Yule mtu hakuwa na la kusema.

于是王对使唤的人说：『捆起他的手脚来，把他丢在外边的黑暗里；在那里必要哀哭切齿了。』

yú shì wáng duì shǐ huàn de rén shuō ：『 kǔn qǐ tā de shǒu jiǎo lái ， bǎ tā diū zài wài biān de hēi àn lǐ ； zài nà lǐ bì yào āi kū qiè chǐ le 。』

“Ndipo mfalme akawaambia watumishi wake, ‘Mfungeni mikono na miguu mkamtupe nje, kwenye giza. Huko kutakuwa na kilio na kusaga meno.’

因为被召的人多，选上的人少。」

yīn wèi bèi zhào de rén duō ， xuǎn shàng de rén shǎo 。」

“Kwa maana walioitwa ni wengi, lakini walioteuliwa ni wachache.”

当时，法利赛人出去商议，怎样就着耶稣的话陷害他，

dāng shí ， fǎ lì sài rén chū qù shāng yì ， zěn yàng jiù zhe yē sū de huà xiàn hài tā ，

Ndipo Mafarisayo wakatoka nje wakaandaa mpango wa kumtega Yesu katika maneno yake.

就打发他们的门徒同希律党的人去见耶稣，说：「夫子，我们知道你是诚实人，并且诚诚实实传 神的道，什么人你都不徇情面，因为你不看人的外貌。

jiù dǎ fā tā men de mén tú tóng xī lǜ dǎng de rén qù jiàn yē sū ， shuō ：「 fū zǐ ， wǒ men zhī dào nǐ shì chéng shí rén ， bìng qiě chéng chéng shí shí chuán shén de dào ， shén me rén nǐ dōu bú xùn qíng miàn ， yīn wèi nǐ bú kàn rén de wài mào 。

Wakatuma wanafunzi wao kwake pamoja na Maherode. Nao wakasema, “Mwalimu, tunajua kwamba wewe ni mtu mwadilifu na unafundisha njia ya Mungu katika kweli bila kuyumbishwa na mtu wala kuonyesha upendeleo.

请告诉我们，你的意见如何？纳税给凯撒可以不可以？」

qǐng gào sù wǒ men ， nǐ de yì jiàn rú hé ？ nà shuì gěi kǎi sā kě yǐ bù kě yǐ ？」

Tuambie basi, wewe unaonaje? Je, ni halali kulipa kodi kwa Kaisari, au la?”

耶稣看出他们的恶意，就说：「假冒为善的人哪，为什么试探我？

yē sū kàn chū tā men de è yì ， jiù shuō ：「 jiǎ mào wèi shàn de rén nǎ ， wèi shén me shì tàn wǒ ？

Lakini Yesu, akijua makusudi yao mabaya, akawaambia, “Enyi wanafiki, kwa nini mnajaribu kunitega?

拿一个上税的钱给我看！」他们就拿一个银钱来给他。

ná yí gè shàng shuì de qián gěi wǒ kàn ！」 tā men jiù ná yí gè yín qián lái gěi tā 。

Nionyesheni hiyo sarafu inayotumika kwa kulipia kodi.” Wakamletea dinari.

耶稣说：「这像和这号是谁的？」

yē sū shuō ：「 zhè xiàng hé zhè hào shì shuí de ？」

Naye akawauliza, “Sura hii ni ya nani? Na maandishi haya ni ya nani?”

他们说：「是凯撒的。」耶稣说：「这样，凯撒的物当归给凯撒； 神的物当归给 神。」

tā men shuō ：「 shì kǎi sā de 。」 yē sū shuō ：「 zhè yàng ， kǎi sā de wù dāng guī gěi kǎi sā ； shén de wù dāng guī gěi shén 。」

Wakamjibu, “Ni vya Kaisari.” Basi Yesu akawaambia, “Mpeni Kaisari kilicho cha Kaisari, naye Mungu mpeni kilicho cha Mungu.”

他们听见就希奇，离开他走了。

tā men tīng jiàn jiù xī qí ， lí kāi tā zǒu le 。

Waliposikia hili, wakashangaa. Hivyo wakamwacha, wakaenda zao.

撒都该人常说没有复活的事。那天，他们来问耶稣说：

sā dōu gāi rén cháng shuō méi yǒu fù huó de shì 。 nà tiān ， tā men lái wèn yē sū shuō ：

Siku hiyo hiyo Masadukayo, wale wasemao kwamba hakuna ufufuo wa wafu, wakamjia Yesu na kumuuliza swali, wakisema,

「夫子，摩西说：『人若死了，没有孩子，他兄弟当娶他的妻，为哥哥生子立后。』

「 fū zǐ ， mó xī shuō ：『 rén ruò sǐ le ， méi yǒu hái zi ， tā xiōng dì dāng qǔ tā de qī ， wèi gē ge shēng zǐ lì hòu 。』

“Mwalimu, Mose alisema, ‘Kama mtu akifa bila kuwa na watoto, ndugu yake inampasa amwoe huyo mjane ili ampatie watoto huyo nduguye aliyekufa.’

从前，在我们这里有弟兄七人，第一个娶了妻，死了，没有孩子，撇下妻子给兄弟。

cóng qián ， zài wǒ men zhè lǐ yǒu dì xiōng qī rén ， dì yī gè qǔ le qī ， sǐ le ， méi yǒu hái zi ， piě xià qī zǐ gěi xiōng dì 。

Basi palikuwa na ndugu saba miongoni mwetu. Yule wa kwanza akaoa mke, naye akafa, na kwa kuwa hakuwa na watoto, akamwachia nduguye yule mjane.

第二、第三，直到第七个，都是如此。

dì èr 、 dì sān ， zhí dào dì qī gè ， dōu shì rú cǐ 。

Ikatokea vivyo hivyo kwa yule ndugu wa pili, na wa tatu, hadi wote saba.

末后，妇人也死了。

mò hòu ， fù rén yě sǐ le 。

Hatimaye, yule mwanamke naye akafa.

这样，当复活的时候，她是七个人中哪一个的妻子呢？因为他们都娶过她。」

zhè yàng ， dāng fù huó de shí hòu ， tā shì qī gè rén zhōng nǎ yí gè de qī zǐ ne ？ yīn wèi tā men dōu qǔ guò tā 。」

Sasa basi, siku ya ufufuo, yeye atakuwa mke wa nani miongoni mwa wale ndugu saba, kwa kuwa wote walikuwa wamemwoa huyo mwanamke?”

耶稣回答说：「你们错了；因为不明白圣经，也不晓得 神的大能。

yē sū huí dá shuō ：「 nǐ men cuò le ； yīn wèi bù míng bái shèng jīng ， yě bù xiǎo de shén de dà néng 。

Yesu akawajibu, “Mwapotoka kwa sababu hamjui Maandiko wala uweza wa Mungu.

当复活的时候，人也不娶也不嫁，乃像天上的使者一样。

dāng fù huó de shí hòu ， rén yě bù qǔ yě bú jià ， nǎi xiàng tiān shàng de shǐ zhě yí yàng 。

Wakati wa ufufuo, watu hawataoa wala kuolewa, bali watakuwa kama malaika wa mbinguni.

论到死人复活， 神在经上向你们所说的，你们没有念过吗？

lùn dào sǐ rén fù huó ， shén zài jīng shàng xiàng nǐ men suǒ shuō de ， nǐ men méi yǒu niàn guò ma ？

Lakini kuhusu ufufuo wa wafu, hamjasoma kile Mungu alichowaambia, kwamba,

他说：『我是亚伯拉罕的 神，以撒的 神，雅各的 神。』 神不是死人的 神，乃是活人的 神。」

tā shuō ：『 wǒ shì yà bó lā hǎn de shén ， yǐ sā de shén ， yǎ gè de shén 。』 shén bú shì sǐ rén de shén ， nǎi shì huó rén de shén 。」

‘Mimi ni Mungu wa Abrahamu, Mungu wa Isaki, na Mungu wa Yakobo’? Yeye si Mungu wa wafu, bali ni Mungu wa walio hai.”

众人听见这话，就希奇他的教训。

zhòng rén tīng jiàn zhè huà ， jiù xī qí tā de jiào xùn 。

Ule umati wa watu uliposikia hayo, ulishangaa sana kwa mafundisho yake.

法利赛人听见耶稣堵住了撒都该人的口，他们就聚集。

fǎ lì sài rén tīng jiàn yē sū dǔ zhù le sā dōu gāi rén de kǒu ， tā men jiù jù jí 。

Mafarisayo waliposikia kwamba Yesu alikuwa amewanyamazisha Masadukayo, Mafarisayo wakakusanyika pamoja.

内中有一个人是律法师，要试探耶稣，就问他说：

nèi zhōng yǒu yí gè rén shì lǜ fǎ shī ， yào shì tàn yē sū ， jiù wèn tā shuō ：

Mmoja wao, mtaalamu wa sheria, akamuuliza swali ili kumjaribu, akisema,

「夫子，律法上的诫命，哪一条是最大的呢？」

「 fū zǐ ， lǜ fǎ shàng de jiè mìng ， nǎ yì tiáo shì zuì dà de ne ？」

“Mwalimu, ni amri ipi katika Sheria iliyo kuu kuliko zote?”

耶稣对他说：「你要尽心、尽性、尽意爱主—你的 神。

yē sū duì tā shuō ：「 nǐ yào jìn xīn 、 jìn xìng 、 jìn yì ài zhǔ — nǐ de shén 。

Yesu akamjibu, “ ‘Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote na kwa akili zako zote.’

这是诫命中的第一，且是最大的。

zhè shì jiè mìng zhòng de dì yī ， qiě shì zuì dà de 。

Hii ndiyo amri iliyo kuu, tena ni ya kwanza.

其次也相仿，就是要爱人如己。

qí cì yě xiāng fǎng ， jiù shì yào ài rén rú jǐ 。

Nayo ya pili ni kama hiyo, nayo ni hii: ‘Mpende jirani yako kama nafsi yako.’

这两条诫命是律法和先知一切道理的总纲。」

zhè liǎng tiáo jiè mìng shì lǜ fǎ hé xiān zhī yí qiè dào lǐ de zǒng gāng 。」

Amri hizi mbili ndizo msingi wa Sheria na Manabii.”

法利赛人聚集的时候，耶稣问他们说：

fǎ lì sài rén jù jí de shí hòu ， yē sū wèn tā men shuō ：

Wakati Mafarisayo walikuwa wamekusanyika pamoja, Yesu akawauliza,

「论到基督，你们的意见如何？他是谁的子孙呢？」他们回答说：「是大卫的子孙。」

「 lùn dào jī dū ， nǐ men de yì jiàn rú hé ？ tā shì shuí de zǐ sūn ne ？」 tā men huí dá shuō ：「 shì dà wèi de zǐ sūn 。」

“Mnaonaje kuhusu Kristo? Yeye ni mwana wa nani?” Wakamjibu, “Yeye ni mwana wa Daudi.”

耶稣说：「这样，大卫被圣灵感动，怎么还称他为主，说：

yē sū shuō ：「 zhè yàng ， dà wèi bèi shèng líng gǎn dòng ， zěn me hái chēng tā wéi zhǔ ， shuō ：

Akawaambia, “Inakuwaje basi kwamba Daudi, akinena kwa kuongozwa na Roho, anamwita Kristo ‘Bwana’? Kwa maana asema,

主对我主说： 你坐在我的右边， 等我把你仇敌放在你的脚下。

zhǔ duì wǒ zhǔ shuō ： nǐ zuò zài wǒ de yòu biān ， děng wǒ bǎ nǐ chóu dí fàng zài nǐ de jiǎo xià 。

“ ‘Bwana alimwambia Bwana wangu: “Keti mkono wangu wa kuume, hadi nitakapowaweka adui zako chini ya miguu yako.” ’

大卫既称他为主，他怎么又是大卫的子孙呢？」

dà wèi jì chēng tā wéi zhǔ ， tā zěn me yòu shì dà wèi de zǐ sūn ne ？」

Kama basi Daudi anamwita yeye ‘Bwana,’ awezaje kuwa mwanawe?”

他们没有一个人能回答一言。从那日以后，也没有人敢再问他什么。

tā men méi yǒu yí gè rén néng huí dá yì yán 。 cóng nà rì yǐ hòu ， yě méi yǒu rén gǎn zài wèn tā shén me 。

Hakuna mtu aliyeweza kumjibu Yesu neno. Tena tangu siku hiyo hakuna aliyethubutu kumuuliza tena maswali.