Mithali 23

你若与官长坐席， 要留意在你面前的是谁。

nǐ ruò yǔ guān zhǎng zuò xí ， yào liú yì zài nǐ miàn qián de shì shuí 。

Uketipo kula chakula na mtawala, angalia vyema kile kilicho mbele yako,

你若是贪食的， 就当拿刀放在喉咙上。

nǐ ruò shì tān shí de ， jiù dāng ná dāo fàng zài hóu lóng shàng 。

na utie kisu kooni mwako kama ukiwa mlafi.

不可贪恋他的美食， 因为是哄人的食物。

bù kě tān liàn tā de měi shí ， yīn wèi shì hǒng rén de shí wù 。

Usitamani vyakula vyake vitamu kwa kuwa chakula hicho ni cha hila.

不要劳碌求富， 休仗自己的聪明。

bú yào láo lù qiú fù ， xiū zhàng zì jǐ de cōng ming 。

Usijitaabishe ili kuupata utajiri, uwe na hekima kuonyesha kujizuia.

你岂要定睛在虚无的钱财上吗？ 因钱财必长翅膀，如鹰向天飞去。

nǐ qǐ yào dìng jīng zài xū wú de qián cái shàng ma ？ yīn qián cái bì cháng chì bǎng ， rú yīng xiàng tiān fēi qù 。

Kufumba na kufumbua utajiri hutoweka, huwa kama umepata mabawa ghafula, ukaruka na kutoweka angani kama tai.

不要吃恶眼人的饭， 也不要贪他的美味；

bú yào chī è yǎn rén de fàn ， yě bú yào tān tā de měi wèi ；

Usile chakula cha mtu mchoyo, usitamani vyakula vyake vitamu,

因为他心怎样思量， 他为人就是怎样。 他虽对你说，请吃，请喝， 他的心却与你相背。

yīn wèi tā xīn zěn yàng sī liang ， tā wèi rén jiù shì zěn yàng 。 tā suī duì nǐ shuō ， qǐng chī ， qǐng hē ， tā de xīn què yǔ nǐ xiāng bèi 。

kwa maana yeye ni aina ya mtu ambaye kila mara anafikiri juu ya gharama. Anakuambia, “Kula na kunywa,” lakini moyo wake hauko pamoja nawe.

你所吃的那点食物必吐出来； 你所说的甘美言语也必落空。

nǐ suǒ chī de nà diǎn shí wù bì tǔ chū lái ； nǐ suǒ shuō de gān měi yán yǔ yě bì luò kōng 。

Utatapika kile kidogo ulichokula, nawe utakuwa umepoteza bure maneno yako ya kumsifu.

你不要说话给愚昧人听， 因他必藐视你智慧的言语。

nǐ bú yào shuō huà gěi yú mèi rén tīng ， yīn tā bì miǎo shì nǐ zhì huì de yán yǔ 。

Usizungumze na mpumbavu, kwa maana atadhihaki hekima ya maneno yako.

不可挪移古时的地界， 也不可侵入孤儿的田地；

bù kě nuó yí gǔ shí de dì jiè ， yě bù kě qīn rù gū ér de tián dì ；

Usisogeze jiwe la mpaka wa zamani wala kunyemelea kwenye mashamba ya yatima,

因他们的救赎主大有能力， 他必向你为他们辨屈。

yīn tā men de jiù shú zhǔ dà yǒu néng lì ， tā bì xiàng nǐ wèi tā men biàn qū 。

kwa kuwa Mtetezi wao ni mwenye nguvu, atalichukua shauri lao dhidi yako.

你要留心领受训诲， 侧耳听从知识的言语。

nǐ yào liú xīn lǐng shòu xùn huì ， cè ěr tīng cóng zhī shi de yán yǔ 。

Elekeza moyo wako kwenye mafundisho na masikio yako kwenye maneno ya maarifa.

不可不管教孩童； 你用杖打他，他必不至于死。

bù kě bù guǎn jiào hái tóng ； nǐ yòng zhàng dǎ tā ， tā bì bú zhì yú sǐ 。

Usimnyime mtoto adhabu, ukimwadhibu kwa fimbo, hatakufa.

你要用杖打他， 就可以救他的灵魂免下阴间。

nǐ yào yòng zhàng dǎ tā ， jiù kě yǐ jiù tā de líng hún miǎn xià yīn jiān 。

Mwadhibu kwa fimbo na kuiokoa nafsi yake kutoka mautini.

我儿，你心若存智慧， 我的心也甚欢喜。

wǒ ér ， nǐ xīn ruò cún zhì huì ， wǒ de xīn yě shèn huān xǐ 。

Mwanangu, kama moyo wako una hekima, basi moyo wangu utafurahi,

你的嘴若说正直话， 我的心肠也必快乐。

nǐ de zuǐ ruò shuō zhèng zhí huà ， wǒ de xīn cháng yě bì kuài lè 。

utu wangu wa ndani utafurahi, wakati midomo yako itakapozungumza lililo sawa.

你心中不要嫉妒罪人， 只要终日敬畏耶和华；

nǐ xīn zhōng bú yào jí dù zuì rén ， zhǐ yào zhōng rì jìng wèi yē hé huá ；

Usiuruhusu moyo wako kuwaonea wivu wenye dhambi, bali kila mara uwe na bidii katika kumcha Bwana.

因为至终必有善报， 你的指望也不致断绝。

yīn wèi zhì zhōng bì yǒu shàn bào ， nǐ de zhǐ wàng yě bú zhì duàn jué 。

Hakika kuna tumaini la baadaye kwa ajili yako, nalo tarajio lako halitakatiliwa mbali.

我儿，你当听，当存智慧， 好在正道上引导你的心。

wǒ ér ， nǐ dāng tīng ， dāng cún zhì huì ， hǎo zài zhèng dào shàng yǐn dǎo nǐ de xīn 。

Sikiliza, mwanangu na uwe na hekima, weka moyo wako kwenye njia iliyo sawa.

好饮酒的，好吃肉的， 不要与他们来往；

hǎo yǐn jiǔ de ， hǎo chī ròu de ， bú yào yǔ tā men lái wǎng ；

Usiwe miongoni mwa wanywao mvinyo, au wale walao nyama kwa pupa,

因为好酒贪食的，必致贫穷； 好睡觉的，必穿破烂衣服。

yīn wèi hǎo jiǔ tān shí de ， bì zhì pín qióng ； hǎo shuì jiào de ， bì chuān pò làn yī fu 。

kwa maana walevi na walafi huwa maskini, nako kusinzia huwavika matambara.

你要听从生你的父亲； 你母亲老了，也不可藐视她。

nǐ yào tīng cóng shēng nǐ de fù qīn ； nǐ mǔ qīn lǎo le ， yě bù kě miǎo shì tā 。

Msikilize baba yako, aliyekuzaa, wala usimdharau mama yako atakapokuwa mzee.

你当买真理； 就是智慧、训诲，和聪明也都不可卖。

nǐ dāng mǎi zhēn lǐ ； jiù shì zhì huì 、 xùn huì ， hé cōng ming yě dōu bù kě mài 。

Nunua kweli wala usiiuze, pata hekima, adabu na ufahamu.

义人的父亲必大得快乐； 人生智慧的儿子，必因他欢喜。

yì rén de fù qīn bì dà dé kuài lè ； rén shēng zhì huì de ér zi ， bì yīn tā huān xǐ 。

Baba wa mwenye haki ana furaha kubwa, naye aliye na mwana mwenye hekima humfurahia.

你要使父母欢喜， 使生你的快乐。

nǐ yào shǐ fù mǔ huān xǐ ， shǐ shēng nǐ de kuài lè 。

Baba yako na mama yako na wafurahi, mama aliyekuzaa na ashangilie!

我儿，要将你的心归我； 你的眼目也要喜悦我的道路。

wǒ ér ， yào jiāng nǐ de xīn guī wǒ ； nǐ de yǎn mù yě yào xǐ yuè wǒ de dào lù 。

Mwanangu, nipe moyo wako, macho yako na yafuate njia zangu,

妓女是深坑； 外女是窄阱。

jì nǚ shì shēn kēng ； wài nǚ shì zhǎi jǐng 。

kwa maana kahaba ni shimo refu na mwanamke mpotovu ni kisima chembamba.

她埋伏好像强盗； 她使人中多有奸诈的。

tā mái fú hǎo xiàng qiáng dào ； tā shǐ rén zhōng duō yǒu jiān zhà de 。

Kama mnyangʼanyi, hungojea akivizia, naye huzidisha wasio waaminifu miongoni mwa wanaume.

谁有祸患？谁有忧愁？ 谁有争斗？谁有哀叹 ？ 谁无故受伤？谁眼目红赤？

shuí yǒu huò huàn ？ shuí yǒu yōu chóu ？ shuí yǒu zhēng dòu ？ shuí yǒu āi tàn ？ shuí wú gù shòu shāng ？ shuí yǎn mù hóng chì ？

Ni nani mwenye ole? Ni nani mwenye huzuni? Ni nani mwenye ugomvi? Ni nani mwenye malalamiko? Ni nani aliye na majeraha yasiyo na sababu? Ni nani mwenye macho mekundu?

就是那流连饮酒、 常去寻找调和酒的人。

jiù shì nà liú lián yǐn jiǔ 、 cháng qù xún zhǎo tiáo hé jiǔ de rén 。

Ni hao wakaao sana kwenye mvinyo, hao waendao kuonja mabakuli ya mvinyo uliochanganywa.

酒发红，在杯中闪烁， 你不可观看， 虽然下咽舒畅， 终久是咬你如蛇，刺你如毒蛇。

jiǔ fā hóng ， zài bēi zhōng shǎn shuò ， nǐ bù kě guān kàn ， suī rán xià yàn shū chàng ， zhōng jiǔ shì yǎo nǐ rú shé ， cì nǐ rú dú shé 。

Usiukodolee macho mvinyo wakati ukiwa mwekundu, wakati unapometameta kwenye bilauri, wakati ushukapo taratibu!

Mwishowe huuma kama nyoka na kutia sumu yake kama nyoka mwenye sumu.

你眼必看见异怪的事 ； 你心必发出乖谬的话。

nǐ yǎn bì kàn jiàn yì guài de shì ； nǐ xīn bì fā chū guāi miù de huà 。

Macho yako yataona mambo mageni na moyo wako kuwazia mambo yaliyopotoka.

你必像躺在海中， 或像卧在桅杆上。

nǐ bì xiàng tǎng zài hǎi zhōng ， huò xiàng wò zài wéi gān shàng 。

Utakuwa kama alalaye katikati ya bahari, alalaye juu ya kamba ya merikebu.

你必说：人打我，我却未受伤； 人鞭打我，我竟不觉得。 我几时清醒，我仍去寻酒。

nǐ bì shuō ： rén dǎ wǒ ， wǒ què wèi shòu shāng ； rén biān dǎ wǒ ， wǒ jìng bù jué de 。 wǒ jǐ shí qīng xǐng ， wǒ réng qù xún jiǔ 。

Utasema, “Wamenipiga lakini sikuumia! Wamenichapa, lakini sisikii! Nitaamka lini ili nikanywe tena?”