Exodo 21

「你在百姓面前所要立的典章是这样：

「 nǐ zài bǎi xìng miàn qián suǒ yào lì de diǎn zhāng shì zhè yàng ：

“Ngayon ito ang mga kautusan na dapat mong igawad sa harapan nila:

你若买希伯来人作奴仆，他必服事你六年；第七年他可以自由，白白地出去。

nǐ ruò mǎi xī bó lái rén zuò nú pú ， tā bì fú shì nǐ liù nián ； dì qī nián tā kě yǐ zì yóu ， bái bái dì chū qù 。

Kung bibili ka ng isang lingkod na Hebreo, maninilbilhan siya sa iyo sa loob ng anim na taon at sa ikapitong taon makakaalis siya nang malaya at walang babayaran na anumang bagay.

他若孤身来就可以孤身去；他若有妻，他的妻就可以同他出去。

tā ruò gū shēn lái jiù kě yǐ gū shēn qù ； tā ruò yǒu qī ， tā de qī jiù kě yǐ tóng tā chū qù 。

Kung dumating siyang mag-isa, aalis siyang malaya mag-isa; kung siya ay may asawa, aalis kasama niyang malaya ang kaniyang asawa.

他主人若给他妻子，妻子给他生了儿子或女儿，妻子和儿女要归主人，他要独自出去。

tā zhǔ rén ruò gěi tā qī zǐ ， qī zǐ gěi tā shēng le ér zi huò nǚ ér ， qī zǐ hé ér nǚ yào guī zhǔ rén ， tā yào dú zì chū qù 。

Kung ang kaniyang amo ang siyang nagbigay ng asawa para sa kaniya at nagkaanak sila ng mga lalaki o mga babae, ang asawa at ang kaniyang mga anak ay pag-aari ng kaniyang amo at dapat umalis siyang malaya mag-isa.

倘或奴仆明说：『我爱我的主人和我的妻子儿女，不愿意自由出去。』

tǎng huò nú pú míng shuō ：『 wǒ ài wǒ de zhǔ rén hé wǒ de qī zǐ ér nǚ ， bú yuàn yì zì yóu chū qù 。』

Pero kung malinaw na sinasabi ng lingkod, “Mahal ko ang aking amo, aking asawa at aking mga anak; hindi ako aalis na malaya,”

他的主人就要带他到审判官 那里，又要带他到门前，靠近门框，用锥子穿他的耳朵，他就永远服事主人。

tā de zhǔ rén jiù yào dài tā dào shěn pàn guān nà lǐ ， yòu yào dài tā dào mén qián ， kào jìn mén kuàng ， yòng zhuī zǐ chuān tā de ěr duo ， tā jiù yǒng yuǎn fú shì zhǔ rén 。

pagkatapos dadalhin siya ng kaniyang amo sa Diyos. Dadalhin siya ng kaniyang amo sa pintuan o sa haligi ng pintuan at kailangang butasan ang kaniyang tainga ng kaniyang amo gamit ang isang pambutas. Pagkatapos ang lingkod ay maninilbihan sa kaniya ng buong buhay niya.

「人若卖女儿作婢女，婢女不可像男仆那样出去。

「 rén ruò mài nǚ ér zuò bì nǚ ， bì nǚ bù kě xiàng nán pú nà yàng chū qù 。

Kung ipinagbili ng isang lalaki ang kaniyang anak na babae na maging lingkod na babae, hindi siya makakaalis na malaya gaya ng mga lingkod na lalaki.

主人选定她归自己，若不喜欢她，就要许她赎身；主人既然用诡诈待她，就没有权柄卖给外邦人。

zhǔ rén xuǎn dìng tā guī zì jǐ ， ruò bù xǐ huan tā ， jiù yào xǔ tā shú shēn ； zhǔ rén jì rán yòng guǐ zhà dài tā ， jiù méi yǒu quán bǐng mài gěi wài bāng rén 。

Kung hindi malulugod ang kaniyang amo, na siyang nagtalaga para sa kaniyang sarili, kinakailangan na ipatubos niya siya. Wala siyang karapatan na ipagbili ito sa mga taong dayuhan. Siya ay walang ganoong karapatan, yamang siya ay tinatrato niya ng pandaraya.

主人若选定她给自己的儿子，就当待她如同女儿。

zhǔ rén ruò xuǎn dìng tā gěi zì jǐ de ér zi ， jiù dāng dài tā rú tóng nǚ ér 。

Kung itatalaga siya ng kaniyang amo bilang asawa para sa kaniyang anak na lalaki, dapat ituring niya siya na parang anak niya rin na babae.

若另娶一个，那女子的吃食、衣服，并好合的事，仍不可减少。

ruò lìng qǔ yí gè ， nà nǚ zǐ de chī shí 、 yī fu ， bìng hǎo hé de shì ， réng bù kě jiǎn shǎo 。

Kung kukuha ng isa pang asawa ang amo para sa kaniyang sarili, hindi niya dapat bawasan ang kaniyang pagkain, damit o ang kaniyang karapatan bilang asawa.

若不向她行这三样，她就可以不用钱赎，白白地出去。」

ruò bú xiàng tā xíng zhè sān yàng ， tā jiù kě yǐ bú yòng qián shú ， bái bái dì chū qù 。」

Pero kung hindi niya maibibigay ang tatlong bagay na ito para sa kaniya, makakaalis siyang malaya at walang babayaran na anumang pera.

「打人以致打死的，必要把他治死。

「 dǎ rén yǐ zhì dǎ sǐ de ， bì yào bǎ tā zhì sǐ 。

Sinumang manakit ng isang tao at ito ay namatay, ang taong iyon ay siguraduhing malalagay sa kamatayan.

人若不是埋伏着杀人，乃是 神交在他手中，我就设下一个地方，他可以往那里逃跑。

rén ruò bú shì mái fú zhe shā rén ， nǎi shì shén jiāo zài tā shǒu zhōng ， wǒ jiù shè xià yí gè dì fāng ， tā kě yǐ wǎng nà lǐ táo pǎo 。

Kung hindi ito ginawa ng tao na may paghahanda, sa halip hindi ito sinadya, pipili ako ng lugar kung saan maaari siyang tumakas.

人若任意用诡计杀了他的邻舍，就是逃到我的坛那里，也当捉去把他治死。

rén ruò rèn yì yòng guǐ jì shā le tā de lín shè ， jiù shì táo dào wǒ de tán nà lǐ ， yě dāng zhuō qù bǎ tā zhì sǐ 。

Kung ang isang tao ay sinadyang lusubin ang kaniyang kapitbahay para patayin siya sa mapanlinlang, pagkatapos dapat mo siyang kunin, kahit kung siya ay nasa altar ng Diyos, kaya maaari siyang mamatay.

「打父母的，必要把他治死。

「 dǎ fù mǔ de ， bì yào bǎ tā zhì sǐ 。

Sinumang manakit sa kaniyang ama o ina ay dapat siguradong malagay sa kamatayan.

「拐带人口，或是把人卖了，或是留在他手下，必要把他治死。

「 guǎi dài rén kǒu ， huò shì bǎ rén mài le ， huò shì liú zài tā shǒu xià ， bì yào bǎ tā zhì sǐ 。

Sinumang dumukot ng isang tao at ito ay kaniyang ipinagbili, o ang tao ay natagpuan sa kaniyang pangangalaga, ang taong dumukot ay dapat siguradong malagay sa kamatayan.

「咒骂父母的，必要把他治死。

「 zhòu mà fù mǔ de ， bì yào bǎ tā zhì sǐ 。

Sinumang sumpain ang kaniyang ama o kaniyang ina ay dapat siguradong malagay sa kamatayan.

「人若彼此相争，这个用石头或是拳头打那个，尚且不至于死，不过躺卧在床，

「 rén ruò bǐ cǐ xiāng zhēng ， zhè ge yòng shí tou huò shì quán tou dǎ nà ge ， shàng qiě bú zhì yú sǐ ， bú guò tǎng wò zài chuáng ，

Kung mag-aaway ang mga lalaki at may isang taong manakit ng iba tao na gamit ang bato o ang kaniyang kamao, at ang taong iyon ay hindi namatay, pero nanatiling nakahiga;

若再能起来扶杖而出，那打他的可算无罪；但要将他耽误的工夫用钱赔补，并要将他全然医好。

ruò zài néng qǐ lái fú zhàng ér chū ， nà dǎ tā de kě suàn wú zuì ； dàn yào jiāng tā dān wù de gōng fū yòng qián péi bǔ ， bìng yào jiāng tā quán rán yī hǎo 。

pagkatapos kung ito'y gumaling na at maaring makalakad gamit ang kaniyang tungkod, ang taong nanakit sa kaniya ay dapat magbayad sa nasayang nitong panahon; dapat din itong magbayad para sa kaniyang ganap na gagaling. Pero ang taong iyon ay mapapawalang-sala.

「人若用棍子打奴仆或婢女，立时死在他的手下，他必要受刑。

「 rén ruò yòng gùn zi dǎ nú pú huò bì nǚ ， lì shí sǐ zài tā de shǒu xià ， tā bì yào shòu xíng 。

Kung sinaktan ng isang tao ang kaniyang lingkod na lalaki o ang kaniyang lingkod na babae gamit ang kaniyang tungkod, at kung ang lingkod ay namatay dahil sa pagkakapalo, ang taong iyon ay dapat siguradong maparusahan.

若过一两天才死，就可以不受刑，因为是用钱买的。

ruò guò yì liǎng tiān cái sǐ ， jiù kě yǐ bú shòu xíng ， yīn wèi shì yòng qián mǎi de 。

Gayunpaman, kung ang lingkod ay nabuhay ng isang araw o dalawa, ang amo ay hindi na dapat maparusahan, dahil siya rin ang magdurusa sa kawalan ng lingkod.

「人若彼此争斗，伤害有孕的妇人，甚至坠胎，随后却无别害，那伤害她的，总要按妇人的丈夫所要的，照审判官所断的，受罚。

「 rén ruò bǐ cǐ zhēng dòu ， shāng hài yǒu yùn de fù rén ， shèn zhì zhuì tāi ， suí hòu què wú bié hài ， nà shāng hài tā de ， zǒng yào àn fù rén de zhàng fu suǒ yào de ， zhào shěn pàn guān suǒ duàn de ， shòu fá 。

Kung nag-aaway ang mga lalaki at makasakit ng isang babaeng buntis at nakunan siya, pero wala nang ibang sugat sa kaniya, pagkatapos ang taong salarin ay dapat magmulta; kung may mga hinihingi ang asawa ng babae mula sa kaniya, dapat siyang magbayad ayon sa napagpasyahan ng mga hukom.

若有别害，就要以命偿命，

ruò yǒu bié hài ， jiù yào yǐ mìng cháng mìng ，

Pero kung mayroong malubhang sugat, pagkatapos kailangan mong magbigay ng buhay para sa buhay,

以眼还眼，以牙还牙，以手还手，以脚还脚，

yǐ yǎn huán yǎn ， yǐ yá huán yá ， yǐ shǒu huán shǒu ， yǐ jiǎo hái jiǎo ，

mata para sa mata, ngipin para sa ngipin, kamay para sa kamay, paa para sa paa,

以烙还烙，以伤还伤，以打还打。

yǐ lào hái lào ， yǐ shāng hái shāng ， yǐ dǎ hái dǎ 。

paso para sa paso, sugat para sa sugat o pasa para sa pasa.

「人若打坏了他奴仆或是婢女的一只眼，就要因他的眼放他去得以自由。

「 rén ruò dǎ huài le tā nú pú huò shì bì nǚ de yì zhī yǎn ， jiù yào yīn tā de yǎn fàng tā qù dé yǐ zì yóu 。

Kung suntukin ng isang lalaki ang mata ng kaniyang lingkod na lalaki o lingkod na babae at nasira ito, dapat palayain niya ang lingkod katumbas para sa kaniyang mata.

若打掉了他奴仆或是婢女的一个牙，就要因他的牙放他去得以自由。」

ruò dǎ diào le tā nú pú huò shì bì nǚ de yí gè yá ， jiù yào yīn tā de yá fàng tā qù dé yǐ zì yóu 。」

Kung suntukin niya at nabunutan ng isang ngipin ang kaniyang lingkod na lalaki o lingkod na babae, dapat palayain niya ang lingkod bilang bayad para sa ngipin.

「牛若触死男人或是女人，总要用石头打死那牛，却不可吃它的肉；牛的主人可算无罪。

「 niú ruò chù sǐ nán rén huò shì nǚ rén ， zǒng yào yòng shí tou dǎ sǐ nà niú ， què bù kě chī tā de ròu ； niú de zhǔ rén kě suàn wú zuì 。

Kung suwagin ng baka ang isang lalaki o isang babae at namatay ito, dapat batuhin ang baka, at hindi dapat kainin ang laman nito; pero mapapawalang sala ang may-ari ng baka.

倘若那牛素来是触人的，有人报告了牛主，他竟不把牛拴着，以致把男人或是女人触死，就要用石头打死那牛，牛主也必治死。

tǎng ruò nà niú sù lái shì chù rén de ， yǒu rén bào gào le niú zhǔ ， tā jìng bù bǎ niú shuān zhe ， yǐ zhì bǎ nán rén huò shì nǚ rén chù sǐ ， jiù yào yòng shí tou dǎ sǐ nà niú ， niú zhǔ yě bì zhì sǐ 。

Pero kung may ugaling pagsuwag dati pa ang baka at binigyan ng babala ang may-ari nito, at hindi niya ito ikinulong, at nakapatay ang baka ng isang lalaki o isang babae, kinakailangang batuhin ang baka. Dapat ding patayin ang may-ari nito.

若罚他赎命的价银，他必照所罚的赎他的命。

ruò fá tā shú mìng de jià yín ， tā bì zhào suǒ fá de shú tā de mìng 。

Kung kinakailangan ang kabayaran para sa kaniyang buhay, dapat niyang bayaran ang anumang kailangan niyang bayaran.

牛无论触了人的儿子或是女儿，必照这例办理。

niú wú lùn chù le rén de ér zi huò shì nǚ ér ， bì zhào zhè lì bàn lǐ 。

Kung sinuwag ng baka ang anak na lalaki o anak na babae ng isang lalaki, dapat gawin ng may-ari ng baka ang hinihingi ng kautusang ito.

牛若触了奴仆或是婢女，必将银子三十舍客勒给他们的主人，也要用石头把牛打死。

niú ruò chù le nú pú huò shì bì nǚ ， bì jiāng yín zi sān shí shè kè lè gěi tā men de zhǔ rén ， yě yào yòng shí tou bǎ niú dǎ sǐ 。

Kung sinuwag ng baka ang isang lingkod na lalaki o lingkod na babae, dapat magbayad ang may-ari ng baka ng tatlumpung sekel na pilak, at dapat batuhin ang baka.

「人若敞着井口，或挖井不遮盖，有牛或驴掉在里头，

「 rén ruò chǎng zhe jǐng kǒu ， huò wā jǐng bù zhē gài ， yǒu niú huò lǘ diào zài lǐ tou ，

Kung magbubukas ng isang hukay ang isang lalaki, o kung humukay ng isang hukay ang isang lalaki, at hindi niya ito tinakpan at may nahulog na baka o asno sa loob nito,

井主要拿钱赔还本主人，死牲畜要归自己。

jǐng zhǔ yào ná qián péi huán běn zhǔ rén ， sǐ shēng chù yào guī zì jǐ 。

kailangan bayaran ng may-ari ng hukay ang nawala. Kailangan magbigay siya ng pera sa may-ari ng namatay na hayop at magiging kaniya ang namatay na hayop.

「这人的牛若伤了那人的牛，以至于死，他们要卖了活牛，平分价值，也要平分死牛。

「 zhè rén de niú ruò shāng le nà rén de niú ， yǐ zhì yú sǐ ， tā men yào mài le huó niú ， píng fēn jià zhí ， yě yào píng fēn sǐ niú 。

Kung saktan ng baka ng isang tao ang baka ng ibang tao kaya namatay ito, kailangan nilang ipagbili ang buhay na baka at paghatian nila ang halaga nito, kailangan din nilang paghatian ang patay na baka.

人若知道这牛素来是触人的，主人竟不把牛拴着，他必要以牛还牛，死牛要归自己。」

rén ruò zhī dào zhè niú sù lái shì chù rén de ， zhǔ rén jìng bù bǎ niú shuān zhe ， tā bì yào yǐ niú hái niú ， sǐ niú yào guī zì jǐ 。」

Pero kung nalaman na ang baka ay may ugaling nanunuwag sa nakaraan, at hindi ito kinulong ng may-ari, dapat siguraduhin siyang magbayad ng baka para sa baka at ang namatay na hayop ay magiging kaniyang pag-aari.