Exodo 22

「人若偷牛或羊，无论是宰了，是卖了，他就要以五牛赔一牛，四羊赔一羊。

「 rén ruò tōu niú huò yáng ， wú lùn shì zǎi le ， shì mài le ， tā jiù yào yǐ wǔ niú péi yì niú ， sì yáng péi yì yáng 。

Kung magnakaw ang isang lalaki ng isang baka o isang tupa at pinatay niya o ipinagbili ito, pagkatapos dapat siyang magbayad ng limang baka para sa isang baka, at apat na tupa para sa isang tupa.

人若遇见贼挖窟窿，把贼打了，以至于死，就不能为他有流血的罪。

rén ruò yù jiàn zéi wā kū lóng ， bǎ zéi dǎ le ， yǐ zhì yú sǐ ， jiù bù néng wèi tā yǒu liú xuè de zuì 。

Kung ang magnanakaw ay natagpuang naninira, at kung nasaktan at siya ay namatay, sa ganoong kaso walang sinuman ang ituturing na may sala sa kaniyang kamatayan.

若太阳已经出来，就为他有流血的罪。贼若被拿，总要赔还。若他一无所有，就要被卖，顶他所偷的物。

ruò tài yáng yǐ jīng chū lái ， jiù wèi tā yǒu liú xuè de zuì 。 zéi ruò bèi ná ， zǒng yào péi huán 。 ruò tā yì wú suǒ yǒu ， jiù yào bèi mài ， dǐng tā suǒ tōu de wù 。

Pero kung sumikat ang araw bago niya sinira, salang pagpatay ng tao ang ipapataw sa taong pumatay sa kaniya. Ang magnanakaw ay dapat gumawa ng pagbabayad-pinsala. Kung wala siyang pag-aari, pagkatapos dapat siyang ipagbili dahil sa kaniyang pagnanakaw.

若他所偷的，或牛，或驴，或羊，仍在他手下存活，他就要加倍赔还。

ruò tā suǒ tōu de ， huò niú ， huò lǘ ， huò yáng ， réng zài tā shǒu xià cún huó ， tā jiù yào jiā bèi péi huán 。

Kung ang ninakaw na hayop ay natagpuang buhay sa kaniyang pag-aari, maging ito ay isang asno, o isang tupa, dapat siyang magbayad ng doble.

「人若在田间或在葡萄园里放牲畜，任凭牲畜上别人的田里去吃，就必拿自己田间上好的和葡萄园上好的赔还。

「 rén ruò zài tián jiàn huò zài pú táo yuán lǐ fàng shēng chù ， rèn píng shēng chù shàng bié rén de tián lǐ qù chī ， jiù bì ná zì jǐ tián jiān shàng hǎo de hé pú táo yuán shàng hǎo de péi huán 。

Kung magpapastol ang isang lalaki ng kaniyang mga baka sa isang bukid o sa ubasan at hinayaang nakakawala ang kaniyang hayop, at kumain ito sa bukid ng ibang tao, dapat siyang gumawa ng pagbabayad-pinsala mula sa pinakamainam sa kaniyang sariling bukid at mula sa pinakamainam sa kaniyang sariling ubasan.

「若点火焚烧荆棘，以致将别人堆积的禾捆，站着的禾稼，或是田园，都烧尽了，那点火的必要赔还。

「 ruò diǎn huǒ fén shāo jīng jí ， yǐ zhì jiāng bié rén duī jī de hé kǔn ， zhàn zhe de hé jià ， huò shì tián yuán ， dōu shāo jìn le ， nà diǎn huǒ de bì yào péi huán 。

Kung kumalat ang apoy at kumalat sa mga tinik kaya ang mga nakasalansan na butil, o nakatayo na butil, o ang bukid ay natupok, siya na nagsimula ng apoy ay dapat siguraduhing gumawa ng pagbabayad-pinsala.

「人若将银钱或家具交付邻舍看守，这物从那人的家被偷去，若把贼找到了，贼要加倍赔还；

「 rén ruò jiāng yín qián huò jiā jù jiāo fù lín shè kān shǒu ， zhè wù cóng nà rén de jiā bèi tōu qù ， ruò bǎ zéi zhǎo dào le ， zéi yào jiā bèi péi huán ；

Kung magbibigay ng pera o ari-arian ang isang lalaki sa kaniyang kapitbahay para sa ligtas na pag-iingat, at kung ito ay ninakaw mula sa bahay ng lalaki, kung natagpuan ang magnanakaw, ang magnanakaw na iyon ay dapat magbayad ng doble.

若找不到贼，那家主必就近审判官，要看看他拿了原主的物件没有。

ruò zhǎo bú dào zéi ， nà jiā zhǔ bì jiù jìn shěn pàn guān ， yào kàn kàn tā ná le yuán zhǔ de wù jiàn méi yǒu 。

Pero kung ang magnanakaw ay hindi natagpuan, pagkatapos ang may-ari ng bahay ay dapat humarap sa mga hukom para tingnan kung nilagay niya ang kaniyang sariling kamay sa pag-aari ng kaniyang kapitbahay.

「两个人的案件，无论是为什么过犯，或是为牛，为驴，为羊，为衣裳，或是为什么失掉之物，有一人说：『这是我的』，两造就要将案件禀告审判官，审判官定谁有罪，谁就要加倍赔还。

「 liǎng gè rén de àn jiàn ， wú lùn shì wèi shén me guò fàn ， huò shì wèi niú ， wèi lǘ ， wèi yáng ， wèi yī shang ， huò shì wèi shén me shī diào zhī wù ， yǒu yì rén shuō ：『 zhè shì wǒ de 』， liǎng zào jiù yào jiāng àn jiàn bǐng gào shěn pàn guān ， shěn pàn guān dìng shuí yǒu zuì ， shuí jiù yào jiā bèi péi huán 。

Sa bawat pagtatalo tungkol sa isang bagay, maging ito ay baka, asno, tupa, damit o anumang nawawalang bagay tungkol sa kung alin ang sinasabi ng isa, “Kabilang ito sa akin,” ang pag-aangkin ng dalawang panig ay kailangang humarap sa mga hukom. Ang taong makitaan ng mga hukom na siyang may sala ay dapat magbayad ng doble sa kaniyang kapitbahay.

「人若将驴，或牛，或羊，或别的牲畜，交付邻舍看守，牲畜或死，或受伤，或被赶去，无人看见，

「 rén ruò jiāng lǘ ， huò niú ， huò yáng ， huò bié de shēng chù ， jiāo fù lín shè kān shǒu ， shēng chù huò sǐ ， huò shòu shāng ， huò bèi gǎn qù ， wú rén kàn jiàn ，

Kung magbibigay ng isang asno, isang baka, isang tupa o anumang hayop ang isang lalaki sa kaniyang kapitbahay para pangalagaan, at kung ito ay namatay o nasaktan o natangay ito nang walang sinumang nakakita,

那看守的人要凭着耶和华起誓，手里未曾拿邻舍的物，本主就要罢休，看守的人不必赔还。

nà kān shǒu de rén yào píng zhe yē hé huá qǐ shì ， shǒu lǐ wèi céng ná lín shè de wù ， běn zhǔ jiù yào bà xiū ， kān shǒu de rén bú bì péi huán 。

isang panunumpa kay Yahweh ang dapat nilang gawin, kung walang isang tao na naglagay sa kaniyang kamay sa pagmamay-ari ng kaniyang kapitbahay. Kailangang tanggapin ng may-ari ito at ang isa ay hindi na kailangang gumawa ng pagbabayad-pinsala.

牲畜若从看守的那里被偷去，他就要赔还本主；

shēng chù ruò cóng kān shǒu de nà lǐ bèi tōu qù ， tā jiù yào péi huán běn zhǔ ；

Pero kung ninakaw ito mula sa kaniya, ang isa ay dapat gumawa ng pagbabayad-pinsala sa may-ari para dito.

若被野兽撕碎，看守的要带来当作证据，所撕的不必赔还。

ruò bèi yě shòu sī suì ， kān shǒu de yào dài lái dàng zuò zhèng jù ， suǒ sī de bú bì péi huán 。

Kung ang hayop ay nagkagutay-gutay, hayaan na dalhin ng isang tao ang hayop bilang katibayan. Hindi siya kailangang magbayad kung anuman ang nasira.

「人若向邻舍借什么，所借的或受伤，或死，本主没有同在一处，借的人总要赔还；

「 rén ruò xiàng lín shè jiè shén me ， suǒ jiè de huò shòu shāng ， huò sǐ ， běn zhǔ méi yǒu tóng zài yí chù ， jiè de rén zǒng yào péi huán ；

Kung hihiram ang isang tao ng anumang hayop mula sa kaniyang kapitbahay at ang hayop ay nasaktan o namatay na hindi ito kasama ng may-ari, ang ibang tao ay dapat siguraduhing gumawa ng pagbabayad-pinsala.

若本主同在一处，他就不必赔还；若是雇的，也不必赔还，本是为雇价来的。」

ruò běn zhǔ tóng zài yí chù ， tā jiù bú bì péi huán ； ruò shì gù de ， yě bú bì péi huán ， běn shì wèi gù jià lái de 。」

Pero kung ang may-ari ay kasama nito, ang ibang tao ay hindi na kailangan magbayad; kung inupahan ang hayop, ito ay babayaran sa pamamagitan ng kaniyang bayad paupahan.

「人若引诱没有受聘的处女，与她行淫，他总要交出聘礼，娶她为妻。

「 rén ruò yǐn yòu méi yǒu shòu pìn de chǔ nǚ ， yǔ tā xíng yín ， tā zǒng yào jiāo chū pìn lǐ ， qǔ tā wèi qī 。

Kung inaakit ng isang lalaki ang isang babaeng birhen na wala pang kasunduang magpakasal at kung siya ay kaniyang sinipingan, dapat siguraduhin niyang gawing asawa ang babae sa pamamagitan ng pagbabayad ng kasal-kayamanan na kinakailangan para dito.

若女子的父亲决不肯将女子给他，他就要按处女的聘礼，交出钱来。

ruò nǚ zǐ de fù qīn jué bù kěn jiāng nǚ zǐ gěi tā ， tā jiù yào àn chǔ nǚ de pìn lǐ ， jiāo chū qián lái 。

Kung ang kaniyang ama ay ganap na tumangging ibigay siya sa lalaki, ang lalaki ay dapat magbayad ng pera katumbas sa bayad-kayamanan ng mga birhen.

「行邪术的女人，不可容她存活。

「 xíng xié shù de nǚ rén ， bù kě róng tā cún huó 。

Hindi ninyo dapat hayaang mabuhay ang isang babaeng mangkukulam.

「凡与兽淫合的，总要把他治死。

「 fán yǔ shòu yín hé de ， zǒng yào bǎ tā zhì sǐ 。

Sinumang sumiping sa isang hayop ay dapat siguradong malalagay sa kamatayan.

「祭祀别神，不单单祭祀耶和华的，那人必要灭绝。

「 jì sì bié shén ， bù dān dān jì sì yē hé huá de ， nà rén bì yào miè jué 。

Sinumang magsasakripisyo sa anumang diyos maliban kay Yahweh ay dapat ganap na wasakin.

「不可亏负寄居的，也不可欺压他，因为你们在埃及地也作过寄居的。

「 bù kě kuī fù jì jū de ， yě bù kě qī yā tā ， yīn wèi nǐ men zài āi jí dì yě zuò guò jì jū de 。

Huwag dapat ninyong gawan ng masama ang isang dayuhan o pagmalupitan siya, dahil naging mga dayuhan din kayo sa lupain ng Ehipto.

不可苦待寡妇和孤儿；

bù kě kǔ dài guǎ fù hé gū ér ；

Huwag dapat ninyong apihin ang sinumang balo o mga batang ulila sa ama.

若是苦待他们一点，他们向我一哀求，我总要听他们的哀声，

ruò shì kǔ dài tā men yì diǎn ， tā men xiàng wǒ yì āi qiú ， wǒ zǒng yào tīng tā men de āi shēng ，

Kung sasaktan ninyo sila, at kung tumawag sila sa akin, na si Yahweh, siguradong pakikinggan ko ang kanilang tawag.

并要发烈怒，用刀杀你们，使你们的妻子为寡妇，儿女为孤儿。

bìng yào fā liè nù ， yòng dāo shā nǐ men ， shǐ nǐ men de qī zǐ wèi guǎ fù ， ér nǚ wèi gū ér 。

Magliliyab ang aking galit, at papatayin ko kayo sa pamamagitan ng espada; ang inyong mga asawa ay magiging balo, at ang inyong mga anak ay magiging ulila sa ama.

「我民中有贫穷人与你同住，你若借钱给他，不可如放债的向他取利。

「 wǒ mín zhōng yǒu pín qióng rén yǔ nǐ tóng zhù ， nǐ ruò jiè qián gěi tā ， bù kě rú fàng zhài de xiàng tā qǔ lì 。

Kung magpapahiram kayo ng pera sa sinuman sa aking mga tao sa gitna ninyo na mga mahihirap, hindi kayo dapat matulad sa isang nagpapatubo sa kaniya o singilin siya ng may tubo.

你即或拿邻舍的衣服作当头，必在日落以先归还他；

nǐ jí huò ná lín shè de yī fu zuò dāng tóu ， bì zài rì luò yǐ xiān guī huán tā ；

Kung kukunin ninyo ang damit ng inyong kapitbahay bilang pangako, dapat ninyong isauli ito sa kaniya bago lumubog ang araw,

因他只有这一件当盖头，是他盖身的衣服，若是没有，他拿什么睡觉呢？他哀求我，我就应允，因为我是有恩惠的。

yīn tā zhǐ yǒu zhè yí jiàn dāng gài tou ， shì tā gài shēn de yī fu ， ruò shì méi yǒu ， tā ná shén me shuì jiào ne ？ tā āi qiú wǒ ， wǒ jiù yīng yǔn ， yīn wèi wǒ shì yǒu ēn huì de 。

dahil iyon lamang ang kaniyang tanging pantakip; ito ay ang kaniyang damit para sa kaniyang katawan. Ano pa ang kaniyang ipangtutulog? Kapag tumawag siya sa akin, pakikinggan ko siya, dahil ako ay mahabagin.

「不可毁谤 神；也不可毁谤你百姓的官长。

「 bù kě huǐ bàng shén ； yě bù kě huǐ bàng nǐ bǎi xìng de guān zhǎng 。

Hindi dapat ninyo ako nilalapastangan, ako na inyong Diyos, ni sumpain ang namumuno sa inyong bayan.

「你要从你庄稼中的谷和酒榨中滴出来的酒拿来献上，不可迟延。 「你要将头生的儿子归给我。

「 nǐ yào cóng nǐ zhuāng jia zhōng de gǔ hé jiǔ zhà zhōng dī chū lái de jiǔ ná lái xiàn shàng ， bù kě chí yán 。 「 nǐ yào jiāng tóu shēng de ér zi guī gěi wǒ 。

Hindi dapat ninyo ipagkait ang inyong mga handog mula sa inyong ani o sa inyong pisaan ng ubas. Dapat ninyong ibigay sa akin ang panganay ng inyong mga anak na lalaki.

你牛羊头生的，也要这样；七天当跟着母，第八天要归给我。

nǐ niú yáng tóu shēng de ， yě yào zhè yàng ； qī tiān dāng gēn zhe mǔ ， dì bā tiān yào guī gěi wǒ 。

Dapat din ninyong gawin sa inyong mga baka at sa inyong tupa. Dahil sa loob ng pitong araw mananatili sila sa kanilang mga ina, pero sa loob ng ikawalong araw dapat ninyong ibigay sila sa akin.

「你们要在我面前为圣洁的人。因此，田间被野兽撕裂牲畜的肉，你们不可吃，要丢给狗吃。」

「 nǐ men yào zài wǒ miàn qián wèi shèng jié de rén 。 yīn cǐ ， tián jiān bèi yě shòu sī liè shēng chù de ròu ， nǐ men bù kě chī ， yào diū gěi gǒu chī 。」

Kayo ay magiging bayan na ibubukod para sa akin. Kaya huwag dapat kayong kumain ng anumang karne na ginutay-gutay ng mga hayop sa bukid. Sa halip, dapat ninyong itapon ito sa mga aso.