Exodo 32

百姓见摩西迟延不下山，就大家聚集到亚伦那里，对他说：「起来！为我们做神像，可以在我们前面引路；因为领我们出埃及地的那个摩西，我们不知道他遭了什么事。」

bǎi xìng jiàn mó xī chí yán bú xià shān ， jiù dà jiā jù jí dào yà lún nà lǐ ， duì tā shuō ：「 qǐ lái ！ wèi wǒ men zuò shén xiàng ， kě yǐ zài wǒ men qián miàn yǐn lù ； yīn wèi lǐng wǒ men chū āi jí dì de nà ge mó xī ， wǒ men bù zhī dào tā zāo le shén me shì 。」

Nang makita ng mga tao na si Moises ay natagalang bumaba sa bundok, nagtipon sila sa paligid ni Aaron at sinabi sa kaniya, “Halika, igawa mo kami ng diyos-diyosan na mangunguna sa amin. Dahil itong si Moises, ang taong nagdala sa amin palabas sa lupain ng Ehipto, hindi namin alam kung ano ang nangyari sa kaniya.”

亚伦对他们说：「你们去摘下你们妻子、儿女耳上的金环，拿来给我。」

yà lún duì tā men shuō ：「 nǐ men qù zhāi xià nǐ men qī zǐ 、 ér nǚ ěr shàng de jīn huán ， ná lái gěi wǒ 。」

Kaya sinabi ni Aaron sa kanila, “Kunin ninyo ang mga gintong hikaw sa mga tainga ng inyong mga asawa at sa mga tainga ng inyong mga anak na lalaki at sa mga anak na babae at dalhin ang mga ito sa akin.

百姓就都摘下他们耳上的金环，拿来给亚伦。

bǎi xìng jiù dōu zhāi xià tā men ěr shàng de jīn huán ， ná lái gěi yà lún 。

Kinuhang lahat ng mga tao ang mga gintong hikaw na nasa kanilang mga tainga at dinala ang mga ito kay Aaron.

亚伦从他们手里接过来，铸了一只牛犊，用雕刻的器具做成。他们就说：「以色列啊，这是领你出埃及地的神。」

yà lún cóng tā men shǒu lǐ jiē guò lái ， zhù le yì zhī niú dú ， yòng diāo kè de qì jù zuò chéng 。 tā men jiù shuō ：「 yǐ sè liè a ， zhè shì lǐng nǐ chū āi jí dì de shén 。」

Natanggap niya ang ginto mula sa kanila, niyari ito sa isang molde, at ginawa ito sa isang minoldeng guya. Pagkatapos sinabi ng mga tao, “Israel, ito ang inyong diyos na nagdala sa inyo palabas sa lupain ng Ehipto.”

亚伦看见，就在牛犊面前筑坛，且宣告说：「明日要向耶和华守节。」

yà lún kàn jiàn ， jiù zài niú dú miàn qián zhù tán ， qiě xuān gào shuō ：「 míng rì yào xiàng yē hé huá shǒu jié 。」

Nang nakita ito ni Aaron, nagtayo siya ng isang altar sa harap ng guya at ginawa sa isang pagpapahayag, sinabi niya, “Bukas magkakaroon ng pagdiriwang sa karangalan ni Yahweh.

次日清早，百姓起来献燔祭和平安祭，就坐下吃喝，起来玩耍。

cì rì qīng zǎo ， bǎi xìng qǐ lái xiàn fán jì hé píng ān jì ， jiù zuò xià chī hē ， qǐ lái wán shuǎ 。

Kinabukasan gumising ng maaga ang mga tao at nag-alay ng mga sinunog na handog at sama-samang nagdala ng mga alay. Pagkatapos sila ay umupo para kumain at uminom, at pagkatapos tumindig para makipag-inuman sa mahalay na pagdiriwang.

耶和华吩咐摩西说：「下去吧，因为你的百姓，就是你从埃及地领出来的，已经败坏了。

yē hé huá fēn fù mó xī shuō ：「 xià qù ba ， yīn wèi nǐ de bǎi xìng ， jiù shì nǐ cóng āi jí dì lǐng chū lái de ， yǐ jīng bài huài le 。

Pagkatapos nagsalita si Yahweh kay Moises, “Umalis ka agad, dahil sa iyong bayan, na nagdala palabas sa lupain ng Ehipto, naging masama ang kanilang mga sarili.

他们快快偏离了我所吩咐的道，为自己铸了一只牛犊，向它下拜献祭，说：『以色列啊，这就是领你出埃及地的神。』」

tā men kuài kuài piān lí le wǒ suǒ fēn fù de dào ， wèi zì jǐ zhù le yì zhī niú dú ， xiàng tā xià bài xiàn jì ， shuō ：『 yǐ sè liè a ， zhè jiù shì lǐng nǐ chū āi jí dì de shén 。』」

Mabilis silang umalis sa daan na aking inutos sa kanila. Nagmolde sila para sa kanilang sarili ng isang guya at sumamba dito at naghandog dito. Sinabi nila, 'Israel, “Ito ang inyong diyos na nagdala palabas sa lupain ng Egipto.”

耶和华对摩西说：「我看这百姓真是硬着颈项的百姓。

yē hé huá duì mó xī shuō ：「 wǒ kàn zhè bǎi xìng zhēn shì yìng zhe jǐng xiàng de bǎi xìng 。

Pagkatapos sinabi ni Yahweh kay Moises, “Nakita ko ang bayang ito. Tingnan mo, sila ay mga taong mapagmatigas.

你且由着我，我要向他们发烈怒，将他们灭绝，使你的后裔成为大国。」

nǐ qiě yóu zhe wǒ ， wǒ yào xiàng tā men fā liè nù ， jiāng tā men miè jué ， shǐ nǐ de hòu yì chéng wéi dà guó 。」

Kaya pagkatapos, huwag mong subukang pigilan ko. Ang aking galit ay sisiklab laban sa kanila, kaya wawasakin ko sila. “Pagkatapos gagawa ako ng isang dakilang bansa mula sa iyo.”

摩西便恳求耶和华—他的 神说：「耶和华啊，你为什么向你的百姓发烈怒呢？这百姓是你用大力和大能的手从埃及地领出来的。

mó xī biàn kěn qiú yē hé huá — tā de shén shuō ：「 yē hé huá a ， nǐ wèi shén me xiàng nǐ de bǎi xìng fā liè nù ne ？ zhè bǎi xìng shì nǐ yòng dà lì hé dà néng de shǒu cóng āi jí dì lǐng chū lái de 。

Pero sinubukang huminahon ni Moises si Yahweh na kaniyang Diyos. Sinabi niya, “Yahweh, bakit ang inyong galit ay sumiklab laban sa iyong bayan, na nagdala palabas sa lupain ng Ehipto na may dakilang kapangyarihan at may malakas na kamay?

为什么使埃及人议论说『他领他们出去，是要降祸与他们，把他们杀在山中，将他们从地上除灭』？求你转意，不发你的烈怒，后悔，不降祸与你的百姓。

wèi shén me shǐ āi jí rén yì lùn shuō 『 tā lǐng tā men chū qù ， shì yào jiàng huò yǔ tā men ， bǎ tā men shā zài shān zhōng ， jiāng tā men cóng dì shàng chú miè 』？ qiú nǐ zhuǎn yì ， bù fā nǐ de liè nù ， hòu huǐ ， bú jiàng huò yǔ nǐ de bǎi xìng 。

Bakit kailangang sabihin ng mga taga-Ehipto, “Pinangunahan niya sila nang may masamang layunin, para patayin sila sa mga bundok at para wasakin sila sa ibabaw ng mundo? Magbalik ka mula sa iyong nagsusumiklab na galit at mahabag ang loob mula sa kaparusahan ng iyong bayan.

求你记念你的仆人亚伯拉罕、以撒、以色列。你曾指着自己起誓说：『我必使你们的后裔像天上的星那样多，并且我所应许的这全地，必给你们的后裔，他们要永远承受为业。』」

qiú nǐ jì niàn nǐ de pú rén yà bó lā hǎn 、 yǐ sā 、 yǐ sè liè 。 nǐ céng zhǐ zhe zì jǐ qǐ shì shuō ：『 wǒ bì shǐ nǐ men de hòu yì xiàng tiān shàng de xīng nà yàng duō ， bìng qiě wǒ suǒ yīng xǔ de zhè quán dì ， bì gěi nǐ men de hòu yì ， tā men yào yǒng yuǎn chéng shòu wèi yè 。』」

Alalahanin mo sina Abraham at Isaac at Israel, iyong mga lingkod, na siyang sumumpa sa pamamagitan ng iyong sarili mismo at sinabi sa kanila, “Gagawin ko ang iyong mga kaapu-apuhan na kasing dami ng mga bituin sa kalangitan, at bibigyan ko ang iyong mga kaapu-apuhan lahat ng lupaing aking sinabi. Mamanahin nila ito magpakailanman.”

于是耶和华后悔，不把所说的祸降与他的百姓。

yú shì yē hé huá hòu huǐ ， bù bǎ suǒ shuō de huò jiàng yǔ tā de bǎi xìng 。

Pagkatapos nahabag si Yahweh mula sa kaparusahan na kaniyang sinabi na dapat pahirapan ang kaniyang bayan.

摩西转身下山，手里拿着两块法版。这版是两面写的，这面那面都有字，

mó xī zhuǎn shēn xià shān ， shǒu lǐ ná zhe liǎng kuài fǎ bǎn 。 zhè bǎn shì liǎng miàn xiě de ， zhè miàn nà miàn dōu yǒu zì ，

Pagkatapos tumalikod si Moises at bumaba sa bundok, dala-dala ang dalawang tipak ng bato ng tipan ng kautusan sa kaniyang kamay. Ang mga tipak ng bato ay may nakasulat sa magkabilang gilid, sa harap at sa likuran.

是 神的工作，字是 神写的，刻在版上。

shì shén de gōng zuò ， zì shì shén xiě de ， kè zài bǎn shàng 。

Ang mga tipak ng bato ay sariling gawa ng Diyos, at ang mga sulat ay sariling sulat ng Diyos, inukit sa mga tipak ng bato.

约书亚一听见百姓呼喊的声音，就对摩西说：「在营里有争战的声音。」

yuē shū yà yì tīng jiàn bǎi xìng hū hǎn de shēng yīn ， jiù duì mó xī shuō ：「 zài yíng lǐ yǒu zhēng zhàn de shēng yīn 。」

Nang marinig ni Josue ang ingay ng mga tao na humihiyaw, sinabi niya kay Moises, “May ingay ng labanan doon sa kampo.”

摩西说：「这不是人打胜仗的声音，也不是人打败仗的声音；我所听见的乃是人歌唱的声音。」

mó xī shuō ：「 zhè bú shì rén dǎ shèng zhàng de shēng yīn ， yě bú shì rén dǎ bài zhàng de shēng yīn ； wǒ suǒ tīng jiàn de nǎi shì rén gē chàng de shēng yīn 。」

Pero sinabi ni Moises, “Hindi ito tunog ng isang tagumpay at hindi tunog ng natatalong mga tao, pero ang tunog ng umaawit ang aking naririnig.”

摩西挨近营前就看见牛犊，又看见人跳舞，便发烈怒，把两块版扔在山下摔碎了，

mó xī āi jìn yíng qián jiù kàn jiàn niú dú ， yòu kàn jiàn rén tiào wǔ ， biàn fā liè nù ， bǎ liǎng kuài bǎn rēng zài shān xià shuāi suì le ，

Nang dumating si Moises sa kampo, nakita niya ang guya at ang mga taong nagsasayawan. Siya ay lubhang nagalit. Itinapon niya ang mga tipak ng bato na nasa kaniyang mga kamay, at nabiyak ang mga ito sa ibaba ng bundok.

又将他们所铸的牛犊用火焚烧，磨得粉碎，撒在水面上，叫以色列人喝。

yòu jiāng tā men suǒ zhù de niú dú yòng huǒ fén shāo ， mó dé fěn suì ， sā zài shuǐ miàn shàng ， jiào yǐ sè liè rén hē 。

Kinuha niya ang guya na ginawa ng mga tao, sinunog ito, dinurog ito para maging abo at ibinuhos ito sa tubig. Pagkatapos ipinainom niya ito sa bayan ng Israel.

摩西对亚伦说：「这百姓向你做了什么？你竟使他们陷在大罪里！」

mó xī duì yà lún shuō ：「 zhè bǎi xìng xiàng nǐ zuò le shén me ？ nǐ jìng shǐ tā men xiàn zài dà zuì lǐ ！」

Pagkatapos sinabi ni Moises kay Aaron, “Ano ang ginawa ng mga taong ito sa iyo, na dinala mo ang ganyang dakilang kasalanan sa kanila?”

亚伦说：「求我主不要发烈怒。这百姓专于作恶，是你知道的。

yà lún shuō ：「 qiú wǒ zhǔ bú yào fā liè nù 。 zhè bǎi xìng zhuān yú zuò è ， shì nǐ zhī dào de 。

Sinabi ni Aaron, “Huwag mong hayaan ang iyong galit ay sumiklab, aking panginoon. Alam mo ang mga taong ito, kung paano sila gumagawa ng kasamaan.

他们对我说：『你为我们做神像，可以在我们前面引路；因为领我们出埃及地的那个摩西，我们不知道他遭了什么事。』

tā men duì wǒ shuō ：『 nǐ wèi wǒ men zuò shén xiàng ， kě yǐ zài wǒ men qián miàn yǐn lù ； yīn wèi lǐng wǒ men chū āi jí dì de nà ge mó xī ， wǒ men bù zhī dào tā zāo le shén me shì 。』

Sinabi nila sa akin, igawa mo kami ng diyos na mangunguna sa amin. Dahil itong si Moises, ang taong nagdala palabas sa amin sa lupain ng Ehipto. hindi namin alam kung ano ang nangyari sa kaniya.'

我对他们说：『凡有金环的可以摘下来』，他们就给了我。我把金环扔在火中，这牛犊便出来了。」

wǒ duì tā men shuō ：『 fán yǒu jīn huán de kě yǐ zhāi xià lái 』， tā men jiù gěi le wǒ 。 wǒ bǎ jīn huán rēng zài huǒ zhōng ， zhè niú dú biàn chū lái le 。」

Kaya sinabi ko sa kanila, 'Kung sinuman ang mayroong anumang ginto, hayaang tanggalin niya ito. Binigay nila sa akin ang ginto at itinapon ko ito sa apoy, at ito ay naging isang guya.”

摩西见百姓放肆（亚伦纵容他们，使他们在仇敌中间被讥刺），

mó xī jiàn bǎi xìng fàng sì （ yà lún zòng róng tā men ， shǐ tā men zài chóu dí zhōng jiān bèi jī cì ），

Nakita ni Moises ang mga tao ay tumatakbo ng marahas, dahil hinayaan ni Aaron sila ay mawalan ng pagpipigil, para tuksuhin ang kanilang mga kaaway.

就站在营门中，说：「凡属耶和华的，都要到我这里来！」于是利未的子孙都到他那里聚集。

jiù zhàn zài yíng mén zhōng ， shuō ：「 fán shǔ yē hé huá de ， dōu yào dào wǒ zhè lǐ lái ！」 yú shì lì wèi de zǐ sūn dōu dào tā nà lǐ jù jí 。

Pagkatapos tumayo si Moises sa pasukan ng kampo at sinabi, “Sinuman ang nasa panig ni Yahweh, pumunta sa akin.” Lahat ng mga Levita ay nagtipon sa paligid niya,

他对他们说：「耶和华—以色列的 神这样说：『你们各人把刀跨在腰间，在营中往来，从这门到那门，各人杀他的弟兄与同伴并邻舍。』」

tā duì tā men shuō ：「 yē hé huá — yǐ sè liè de shén zhè yàng shuō ：『 nǐ men gè rén bǎ dāo kuà zài yāo jiān ， zài yíng zhōng wǎng lái ， cóng zhè mén dào nà mén ， gè rén shā tā de dì xiong yǔ tóng bàn bìng lín shè 。』」

Sinabi niya sa kanila, “Yahweh, ang Diyos ng Israelita, sanasabi ito, 'Hayaang ang bawat lalaki ay ikabit ang kaniyang espada sa kaniyang gilid at magbalik at bumalik mula sa pasukan hanggang pasukan ng buong kampo, at patayin ang kaniyang kapatid na lalaki, kaniyang kasamahan at kaniyang kapitbahay.”

利未的子孙照摩西的话行了。那一天百姓中被杀的约有三千。

lì wèi de zǐ sūn zhào mó xī de huà xíng le 。 nà yì tiān bǎi xìng zhōng bèi shā de yuē yǒu sān qiān 。

Ginawa ng mga Levita ang inutos ni Moises. Sa araw na iyon ay mahigit tatlong libong lalaki mula sa bayan ang namatay,

摩西说：「今天你们要自洁，归耶和华为圣，各人攻击他的儿子和弟兄，使耶和华赐福与你们。」

mó xī shuō ：「 jīn tiān nǐ men yào zì jié ， guī yē hé huá wèi shèng ， gè rén gōng jī tā de ér zi hé dì xiong ， shǐ yē hé huá cì fú yǔ nǐ men 。」

Sinabi ni Moises sa mga Levita, “Itinalaga kayo sa paglilingkod kay Yahweh sa araw na ito, dahil bawat isa sa inyo ay kumilos laban sa kaniyang anak na kaniyang kapatid na lalaki, kaya bibigyan kayo ni Yahweh ng pagpapala sa araw na ito.”

到了第二天，摩西对百姓说：「你们犯了大罪。我如今要上耶和华那里去，或者可以为你们赎罪。」

dào le dì èr tiān ， mó xī duì bǎi xìng shuō ：「 nǐ men fàn le dà zuì 。 wǒ rú jīn yào shàng yē hé huá nà lǐ qù ， huò zhě kě yǐ wéi nǐ men shú zuì 。」

Kinabukasan sinabi ni Moises sa mga tao, “Nakagawa kayo ng isang dakilang kasalanan. Ngayon aakyat ako kay Yahweh. Marahil maari akong gumawa ng pambayad sa inyong pagkakasala.”

摩西回到耶和华那里，说：「唉！这百姓犯了大罪，为自己做了金像。

mó xī huí dào yē hé huá nà lǐ ， shuō ：「 ài ！ zhè bǎi xìng fàn le dà zuì ， wèi zì jǐ zuò le jīn xiàng 。

Bumalik si Moises kay Yahweh at sinabing, “Naku, ang mga taong ito ay nakagawa ng malaking kasalanan at gumawa ng kanilang mga sariling gintong diyos-diyosan.

倘或你肯赦免他们的罪......不然，求你从你所写的册上涂抹我的名。」

tǎng huò nǐ kěn shè miǎn tā men de zuì ...... bù rán ， qiú nǐ cóng nǐ suǒ xiě de cè shàng tú mǒ wǒ de míng 。」

Pero ngayon, pakiusap patawarin mo ang kanilang kasalanan; pero kung hindi ninyo gagawin, pawiin mo ako sa aklat na iyong isinulat.”

耶和华对摩西说：「谁得罪我，我就从我的册上涂抹谁的名。

yē hé huá duì mó xī shuō ：「 shuí dé zuì wǒ ， wǒ jiù cóng wǒ de cè shàng tú mǒ shuí de míng 。

Sinabi ni Yahweh kay Moises, “Kung sinuman ang nagkasala laban sa akin, ang taong iyon ay papawiin ko sa aking aklat.

现在你去领这百姓，往我所告诉你的地方去，我的使者必在你前面引路；只是到我追讨的日子，我必追讨他们的罪。」

xiàn zài nǐ qù lǐng zhè bǎi xìng ， wǎng wǒ suǒ gào sù nǐ de dì fāng qù ， wǒ de shǐ zhě bì zài nǐ qián miàn yǐn lù ； zhǐ shì dào wǒ zhuī tǎo de rì zi ， wǒ bì zhuī tǎo tā men de zuì 。」

Kaya ngayon lumakad ka, pangunahan mo ang bayan papunta sa lugar na sinabi ko sa iyo. Tingnan, ang aking anghel ang mangunguna sa inyo. Pero sa araw na parusahan ko sila, paparusahan ko sila dahil sa kanilang pagkakasala.

耶和华杀百姓的缘故是因他们同亚伦做了牛犊。

yē hé huá shā bǎi xìng de yuán gù shì yīn tā men tóng yà lún zuò le niú dú 。

Pagkatapos nagpadala si Yahweh ng salot sa bayan dahil gumawa sila ng guya, ang isa na ginawa ni Aaron.