Mga Kawikaan 1

以色列王大卫儿子所罗门的箴言：

yǐ sè liè wáng dà wèi ér zi suǒ luó mén de zhēn yán ：

Ang kawikaan ni Solomon na anak na lalaki ni David, ang hari ng Israel.

要使人晓得智慧和训诲， 分辨通达的言语，

yào shǐ rén xiǎo de zhì huì hé xùn huì ， fēn biàn tōng dá de yán yǔ ，

Ang mga kawikaan na ito ay para magturo ng karunungan at tagubilin, para magturo ng mga salita ng kaalaman,

使人处事领受智慧、 仁义、公平、正直的训诲，

shǐ rén chǔ shì lǐng shòu zhì huì 、 rén yì 、 gōng píng 、 zhèng zhí de xùn huì ，

upang kayo ay makatanggap nang pagtutuwid para mamuhay kayo sa paggawa ng kung ano ang tama, makatarungan at patas.

使愚人灵明， 使少年人有知识和谋略，

shǐ yú rén líng míng ， shǐ shào nián rén yǒu zhī shi hé móu lüè ，

Ang mga kawikaan ay para din magbigay ng karunungan sa mga hindi pa naituro at para magbigay kaalaman at mabuting pagpapasya sa mga kabataan.

使智慧人听见，增长学问， 使聪明人得着智谋，

shǐ zhì huì rén tīng jiàn ， zēng zhǎng xué wèn ， shǐ cōng ming rén dé zhe zhì móu ，

Hayaan ang mga matatalinong tao na makinig at dagdagan ang kanilang nalalaman, at hayaan ang mga nakakaintinding tao na makakuha ng patnubay,

使人明白箴言和譬喻， 懂得智慧人的言词和谜语。

shǐ rén míng bái zhēn yán hé pì yù ， dǒng de zhì huì rén de yán cí hé mí yǔ 。

para maunawaan ang mga kawikaan, mga kasabihan, at mga salita ng matatalinong tao at kanilang mga palaisipan.

敬畏耶和华是知识的开端； 愚妄人藐视智慧和训诲。

jìng wèi yē hé huá shì zhī shi de kāi duān ； yú wàng rén miǎo shì zhì huì hé xùn huì 。

Ang pagkatakot kay Yahweh ay ang simula ng kaalaman - ang mga hangal ay kinamumuhian ang karunungan at disiplina.

我儿，要听你父亲的训诲， 不可离弃你母亲的法则 ；

wǒ ér ， yào tīng nǐ fù qīn de xùn huì ， bù kě lí qì nǐ mǔ qīn de fǎ zé ；

Aking anak, pakinggan ang tagubilin ng iyong ama at huwag isang tabi ang mga utos ng iyong ina;

因为这要作你头上的华冠， 你项上的金链。

yīn wèi zhè yào zuò nǐ tóu shàng de huá guān ， nǐ xiàng shàng de jīn liàn 。

ito ay magiging kaaya-ayang korona sa iyong ulo at mga palawit sa iyong leeg.

我儿，恶人若引诱你， 你不可随从。

wǒ ér ， è rén ruò yǐn yòu nǐ ， nǐ bù kě suí cóng 。

Aking anak, kung sinusubukan kang udyukan ng mga makasalanan sa kanilang mga pagkakasala, tumangging sumunod sa kanila.

他们若说：你与我们同去， 我们要埋伏流人之血， 要蹲伏害无罪之人；

tā men ruò shuō ： nǐ yǔ wǒ men tóng qù ， wǒ men yào mái fú liú rén zhī xuè ， yào dūn fú hài wú zuì zhī rén ；

Kung kanilang sasabihin na, “Sumama ka sa amin, tayo ay mag-abang upang makagawa ng pagpatay, tayo ay magtago at sugurin ang mga walang malay na mga tao ng walang kadahilanan.

我们好像阴间，把他们活活吞下； 他们如同下坑的人， 被我们囫囵吞了；

wǒ men hǎo xiàng yīn jiān ， bǎ tā men huó huó tūn xià ； tā men rú tóng xià kēng de rén ， bèi wǒ men hú lún tūn le ；

Lunukin natin sila ng buhay, katulad ng paglayo ng sheol sa mga malulusog at gawin silang katulad ng mga nahulog sa hukay.

我们必得各样宝物， 将所掳来的，装满房屋；

wǒ men bì dé gè yàng bǎo wù ， jiāng suǒ lǔ lái de ， zhuāng mǎn fáng wū ；

Dapat nating hanapin ang lahat ng klaseng mga mahahalagang bagay; pupunuin natin ang ating tahanan ng mga bagay na ating ninakaw sa iba,

你与我们大家同分， 我们共用一个囊袋；

nǐ yǔ wǒ men dà jiā tóng fēn ， wǒ men gòng yòng yí gè náng dài ；

Makipagsapalaran ka sa amin, tayo ay magkakaroon ng iisang lalagyanan.”

我儿，不要与他们同行一道， 禁止你脚走他们的路。

wǒ ér ， bú yào yǔ tā men tóng háng yí dào ， jìn zhǐ nǐ jiǎo zǒu tā men de lù 。

Aking anak, huwag kang maglalakad sa daanang iyon kasama nila; huwag mong hayaang dumampi ang iyong paa kung saan sila naglalakad;

因为，他们的脚奔跑行恶； 他们急速流人的血，

yīn wèi ， tā men de jiǎo bēn pǎo xíng è ； tā men jí sù liú rén de xuè ，

ang kanilang mga paa ay tumatakbo sa kasamaan at sila ay nagmamadali para sa pagdanak ng dugo.

好像飞鸟， 网罗设在眼前仍不躲避。

hǎo xiàng fēi niǎo ， wǎng luó shè zài yǎn qián réng bù duǒ bì 。

Sapagkat walang saysay na ikalat ang lambat upang bumitag ng isang ibon habang nanonood ang ibon.

这些人埋伏，是为自流己血； 蹲伏，是为自害己命。

zhè xiē rén mái fú ， shì wèi zì liú jǐ xuè ； dūn fú ， shì wèi zì hài jǐ mìng 。

Ang mga lalaking ito ay nag-aabang para patayin ang kanilang mga sarili - sila ay naglagay ng bitag para sa kanilang mga sarili.

凡贪恋财利的，所行之路都是如此； 这贪恋之心乃夺去得财者之命。

fán tān liàn cái lì de ， suǒ xíng zhī lù dōu shì rú cǐ ； zhè tān liàn zhī xīn nǎi duó qù dé cái zhě zhī mìng 。

Ganoon din ang mga paraan ng lahat na nagtamo ng kayaman sa pamamagitan ng hindi makatarungan; ang hindi makatuwirang pagtamo ay nag-aalis ng buhay sa mga kumakapit dito.

智慧在街市上呼喊， 在宽阔处发声，

zhì huì zài jiē shì shàng hū hǎn ， zài kuān kuò chù fā shēng ，

Umiiyak ng malakas sa lansangan ang karunungan, kaniyang nilalakasan ang kaniyang boses sa isang liwasang-bayan,

在热闹街头喊叫， 在城门口，在城中发出言语，

zài rè nào jiē tóu hǎn jiào ， zài chéng mén kǒu ， zài chéng zhōng fā chū yán yǔ ，

sa gitna ng maingay na lansangan siya ay umiyak, sa pasukan ng lungsod ng tarangkahan siya ay nagsalita.

说：你们愚昧人喜爱愚昧， 亵慢人喜欢亵慢， 愚顽人恨恶知识，要到几时呢？

shuō ： nǐ men yú mèi rén xǐ ài yú mèi ， xiè màn rén xǐ huan xiè màn ， yú wán rén hèn è zhī shi ， yào dào jǐ shí ne ？

“Kayong mga walang karunungan, Gaano katagal ninyo mamahalin ang inyong hindi naiintindihan? Kayong mga nangungutya, gaano kayo katagal magalak sa pangungutya at kayong mga hangal, gaano kayo katagal mamumuhi sa kaalaman?

你们当因我的责备回转； 我要将我的灵浇灌你们， 将我的话指示你们。

nǐ men dāng yīn wǒ de zé bèi huí zhuǎn ； wǒ yào jiāng wǒ de líng jiāo guàn nǐ men ， jiāng wǒ de huà zhǐ shì nǐ men 。

Bigyang pansin ang aking paninita; ibubuhos ko ang aking saloobin sa inyo, ipapaalam ko ang salita ko sa inyo.

我呼唤，你们不肯听从； 我伸手，无人理会；

wǒ hū huàn ， nǐ men bù kěn tīng cóng ； wǒ shēn shǒu ， wú rén lǐ huì ；

Ako ay tumawag, at kayo ay tumangging makinig; inaabot ko sila ng aking kamay, ngunit walang nagbigay pansin.

反轻弃我一切的劝戒， 不肯受我的责备。

fǎn qīng qì wǒ yí qiè de quàn jiè ， bù kěn shòu wǒ de zé bèi 。

Ngunit isinawalang bahala ninyo ang aking mga bilin at hindi ninyo binigyan ng pansin ang aking pagsasaway.

你们遭灾难，我就发笑； 惊恐临到你们，我必嗤笑。

nǐ men zāo zāi nàn ， wǒ jiù fā xiào ； jīng kǒng lín dào nǐ men ， wǒ bì chī xiào 。

Tatawanan ko kayo sa inyong kapamahakan, kukutyain ko kayo kapag dumating ang malaking takot —

惊恐临到你们，好像狂风； 灾难来到，如同暴风； 急难痛苦临到你们身上。

jīng kǒng lín dào nǐ men ， hǎo xiàng kuáng fēng ； zāi nàn lái dào ， rú tóng bào fēng ； jí nán tòng kǔ lín dào nǐ men shēn shàng 。

kapag dumating ang inyong kinakatakutang pangamba tulad ng bagyo at tinangay kayo ng sakuna na parang buhawi, kapag ang kabalisahan at dalamhati ay dumating sa inyo.

那时，你们必呼求我，我却不答应， 恳切地寻找我，却寻不见。

nà shí ， nǐ men bì hū qiú wǒ ， wǒ què bù dā ying ， kěn qiè dì xún zhǎo wǒ ， què xún bú jiàn 。

Pagkatapos sila ay tatawag sa akin at hindi ako sasagot; desperado silang tatawag sa akin, ngunit hindi nila ako mahahanap.

因为，你们恨恶知识， 不喜爱敬畏耶和华，

yīn wèi ， nǐ men hèn è zhī shi ， bù xǐ ài jìng wèi yē hé huá ，

Dahil kanilang kinapopootan ang karunungan at hindi pinili ang pagkatakot kay Yahweh,

不听我的劝戒， 藐视我一切的责备，

bù tīng wǒ de quàn jiè ， miǎo shì wǒ yí qiè de zé bèi ，

hindi nila susundin ang aking tagubilin, at kanilang kinamuhian ang aking mga pagtatama.

所以必吃自结的果子， 充满自设的计谋。

suǒ yǐ bì chī zì jié de guǒ zǐ ， chōng mǎn zì shè de jì móu 。

Kakainin nila ang bunga sa kanilang pamamaraan, at sa bunga ng kanilang mga balak sila ay maaaring mabusog.

愚昧人背道，必杀己身； 愚顽人安逸，必害己命。

yú mèi rén bèi dào ， bì shā jǐ shēn ； yú wán rén ān yì ， bì hài jǐ mìng 。

Ang mga hindi naturuan ay pinapatay kapag sila ay umalis, at ang kakulangan ng mga hangal ang sisira sa kanila.

惟有听从我的，必安然居住， 得享安静，不怕灾祸。

wéi yǒu tīng cóng wǒ de ， bì ān rán jū zhù ， dé xiǎng ān jìng ， bú pà zāi huò 。

Pero ang sinumang makikinig sa akin ay mamumuhay nang ligtas at magtatamo ng walang pagkatakot sa mga sakuna.”