ĐA-NIÊN 5

伯沙撒王为他的一千大臣设摆盛筵，与这一千人对面饮酒。

bó shā sā wáng wèi tā de yì qiān dà chén shè bǎi shèng yán ， yǔ zhè yì qiān rén duì miàn yǐn jiǔ 。

Vua Bên-xát-sa dọn tiệc lớn đãi một ngàn đại thần mình, và vua uống rượu trước mặt họ.

伯沙撒欢饮之间，吩咐人将他父 尼布甲尼撒从耶路撒冷殿中所掠的金银器皿拿来，王与大臣、皇后、妃嫔好用这器皿饮酒。

bó shā sā huān yǐn zhī jiān ， fēn fù rén jiāng tā fù ní bù jiǎ ní sā cóng yē lù sā lěng diàn zhōng suǒ lüè de jīn yín qì mǐn ná lái ， wáng yǔ dà chén 、 huáng hòu 、 fēi pín hǎo yòng zhè qì mǐn yǐn jiǔ 。

Vua Bên-xát-sa đang nhấm rượu, truyền đem những khí mạnh bằng vàng và bạc mà vua Nê-bu-cát-nết-sa, cha mình, đã lấy trong đền thờ tại Giê-ru-sa-lem, hầu cho vua và các đại thần, cùng các hoàng hậu và cung phi vua dùng mà uống.

于是他们把耶路撒冷 神殿库房中所掠的金器皿拿来，王和大臣、皇后、妃嫔就用这器皿饮酒。

yú shì tā men bǎ yē lù sā lěng shén diàn kù fáng zhōng suǒ lüè de jīn qì mǐn ná lái ， wáng hé dà chén 、 huáng hòu 、 fēi pín jiù yòng zhè qì mǐn yǐn jiǔ 。

Người ta bèn đem đến những khí mạnh bằng vàng đã lấy từ trong đền thờ của nhà Đức Chúa Trời, tại Giê-ru-sa-lem; và vua cùng các đại thần, các hoàng hậu và cung phi mình dùng mà uống.

他们饮酒，赞美金、银、铜、铁、木、石所造的神。

tā men yǐn jiǔ ， zàn měi jīn 、 yín 、 tóng 、 tiě 、 mù 、 shí suǒ zào de shén 。

Vậy họ uống rượu và ngợi khen các thần bằng vàng, bằng bạc, bằng đồng, bằng sắt, bằng gỗ và bằng đá.

当时，忽有人的指头显出，在王宫与灯台相对的粉墙上写字。王看见写字的指头

dāng shí ， hū yǒu rén de zhǐ tou xiǎn chū ， zài wáng gōng yǔ dēng tái xiāng duì de fěn qiáng shàng xiě zì 。 wáng kàn jiàn xiě zì de zhǐ tou

Chính giờ đó, co những ngón tay của bàn tay người hiện ra, viết trên vôi tường cung vua, đối ngay chỗ để chân đèn; và vua trông thấy phần bàn tay đó đang viết.

就变了脸色，心意惊惶，腰骨好像脱节，双膝彼此相碰，

jiù biàn le liǎn sè ， xīn yì jīng huáng ， yāo gǔ hǎo xiàng tuō jié ， shuāng xī bǐ cǐ xiāng pèng ，

Bấy giờ vua biến sắc mặt, các ý tưởng làm cho vua bối rối; các xương lưng rời khớp ra, và hai đầu gối chạm vào nhau.

大声吩咐将用法术的和迦勒底人并观兆的领进来，对巴比伦的哲士说，谁能读这文字，把讲解告诉我，他必身穿紫袍，项带金链，在我国中位列第三。

dà shēng fēn fù jiāng yòng fǎ shù de hé jiā lè dǐ rén bìng guān zhào de lǐng jìn lái ， duì bā bǐ lún de zhé shì shuō ， shuí néng dú zhè wén zì ， bǎ jiǎng jiě gào sù wǒ ， tā bì shēn chuān zǐ páo ， xiàng dài jīn liàn ， zài wǒ guó zhōng wèi liè dì sān 。

Vua kêu lớn tiếng truyền vời các thuật sĩ, người Canh-đê, và thầy bói đến. Đoạn, vua cất tiếng và nói cùng những bác sĩ của Ba-by-lôn rằng: Ai đọc được chữ nầy và giải nghĩa ra cho ta, thì sẽ được mặc màu tía, được đeo vòng vàng vào cổ, và được dự bật thứ ba trong việc chánh trị nhà nước.

于是王的一切哲士都进来，却不能读那文字，也不能把讲解告诉王。

yú shì wáng de yí qiè zhé shì dōu jìn lái ， què bù néng dú nà wén zì ， yě bù néng bǎ jiǎng jiě gào sù wáng 。

Bấy giờ hết thảy bác sĩ của vua đều vào; nhưng họ không đọc được chữ, cũng không thể cắt nghĩa cho vua được.

伯沙撒王就甚惊惶，脸色改变，他的大臣也都惊奇。

bó shā sā wáng jiù shèn jīng huáng ， liǎn sè gǎi biàn ， tā de dà chén yě dōu jīng qí 。

Vua Bên-xát-sa lấy làm bối rối lắm; sắc mặt người đổi đi; các quan đại thần đều bỡ ngỡ.

太后 因王和他大臣所说的话，就进入宴宫，说：「愿王万岁！你心意不要惊惶，脸面不要变色。

tài hòu yīn wáng hé tā dà chén suǒ shuō de huà ， jiù jìn rù yàn gōng ， shuō ：「 yuàn wáng wàn suì ！ nǐ xīn yì bú yào jīng huáng ， liǎn miàn bú yào biàn sè 。

Bà thái hậu, vì cớ lời của vua và các quan đại thần đã nói, bèn vào trong phòng tiệc, cất tiếng nói rằng: Hỡi vua, chúc vua sống đời đời! Xin vua chớ để tư tưởng bối rối, chớ đổi sắc mặt đi!

在你国中有一人，他里头有圣神的灵，你父在世的日子，这人心中光明，又有聪明智慧，好像神的智慧。你父尼布甲尼撒王，就是王的父，立他为术士、用法术的，和迦勒底人，并观兆的领袖。

zài nǐ guó zhōng yǒu yì rén ， tā lǐ tou yǒu shèng shén de líng ， nǐ fù zài shì de rì zi ， zhè rén xīn zhōng guāng míng ， yòu yǒu cōng ming zhì huì ， hǎo xiàng shén de zhì huì 。 nǐ fù ní bù jiǎ ní sā wáng ， jiù shì wáng de fù ， lì tā wèi shù shì 、 yòng fǎ shù de ， hé jiā lè dǐ rén ， bìng guān zhào de lǐng xiù 。

Trong nước vua có một người, linh của các thần thánh ở trong nó. Về đời vua cha, người ta thấy trong nó có ánh sáng, sự thông minh, khôn ngoan, như sự khôn ngoan của các vì thần. Vậy nên vua Nê-bu-cát-nết-sa, cha vua, chính cha vua, đã lập người lên làm đầu các đồng bóng, thuật sĩ, người Canh-đê và thầy bói,

在他里头有美好的灵性，又有知识聪明，能圆梦，释谜语，解疑惑。这人名叫但以理，尼布甲尼撒王又称他为伯提沙撒，现在可以召他来，他必解明这意思。」

zài tā lǐ tou yǒu měi hǎo de líng xìng ， yòu yǒu zhī shi cōng ming ， néng yuán mèng ， shì mí yǔ ， jiě yí huò 。 zhè rén míng jiào dàn yǐ lǐ ， ní bù jiǎ ní sā wáng yòu chēng tā wèi bó tí shā sā ， xiàn zài kě yǐ zhào tā lái ， tā bì jiě míng zhè yì sī 。」

bởi vì Đa-ni-ên mà vua đã đặt tên là Bên-tơ-xát-sa, trong người có linh tánh tốt lành, có sự thông biết và khôn sáng để giải được những điềm chiêm bao, cắt nghĩa được những câu kín nhiệm, và làm cho những sự hồ nghi tan chảy. Vậy bây giờ hãy sai gọi Đa-ni-ên, và người sẽ giải nghĩa cho.

但以理就被领到王前。王问但以理说：「你是被掳之犹大人中的但以理吗？就是我父王从犹大掳来的吗？

dàn yǐ lǐ jiù bèi lǐng dào wáng qián 。 wáng wèn dàn yǐ lǐ shuō ：「 nǐ shì bèi lǔ zhī yóu dà rén zhōng de dàn yǐ lǐ ma ？ jiù shì wǒ fù wáng cóng yóu dà lǔ lái de ma ？

Bấy giờ Đa-ni-ên được đem đến trước mặt vua. Đoạn, vua cất tiếng nói cùng Đa-ni-ên rằng: Ngươi có phải là Đa-ni-ên, một trong các con cái phu tù Giu-đa, mà vua cha ta đã điệu từ Giu-đa về chăng?

我听说你里头有神的灵，心中光明，又有聪明和美好的智慧。

wǒ tīng shuō nǐ lǐ tou yǒu shén de líng ， xīn zhōng guāng míng ， yòu yǒu cōng ming hé měi hǎo de zhì huì 。

Ta đã nghe nói về ngươi rằng linh của các thần ở trong ngươi, và người ta đã thấy trong ngươi có ánh sáng, sự thông minh, và khôn ngoan lạ thường.

现在哲士和用法术的都领到我面前，为叫他们读这文字，把讲解告诉我，无奈他们都不能把讲解说出来。

xiàn zài zhé shì hé yòng fǎ shù de dōu lǐng dào wǒ miàn qián ， wèi jiào tā men dú zhè wén zì ， bǎ jiǎng jiě gào sù wǒ ， wú nài tā men dōu bù néng bǎ jiǎng jiě shuō chū lái 。

Bây giờ những bác sĩ và thuật sĩ đã được đem đến trước mặt ta để đọc những chữ nầy và giải nghĩa cho ta; nhưng họ không giải nghĩa được.

我听说你善于讲解，能解疑惑；现在你若能读这文字，把讲解告诉我，就必身穿紫袍，项戴金链，在我国中位列第三。」

wǒ tīng shuō nǐ shàn yú jiǎng jiě ， néng jiě yí huò ； xiàn zài nǐ ruò néng dú zhè wén zì ， bǎ jiǎng jiě gào sù wǒ ， jiù bì shēn chuān zǐ páo ， xiàng dài jīn liàn ， zài wǒ guó zhōng wèi liè dì sān 。」

Ta nghe nói rằng ngươi có thể giải nghĩa và làm cho những sự hồ nghi tan chảy. Vậy nếu ngươi đọc được chữ nầy và giải nghĩa cho ta, thì sẽ được mặc màu tía, sẽ mang vòng vàng nơi cổ, và dự chức thứ ba trong việc chánh trị nhà nước.

但以理在王面前回答说：「你的赠品可以归你自己，你的赏赐可以归给别人；我却要为王读这文字，把讲解告诉王。

dàn yǐ lǐ zài wáng miàn qián huí dá shuō ：「 nǐ de zèng pǐn kě yǐ guī nǐ zì jǐ ， nǐ de shǎng cì kě yǐ guī gěi bié rén ； wǒ què yào wèi wáng dú zhè wén zì ， bǎ jiǎng jiě gào sù wáng 。

Bấy giờ Đa-ni-ên cất tiếng và nói trước mặt vua rằng: Vua hãy giữ lại của ban thưởng, và lễ vật vua hãy ban cho kẻ khác! Dầu vậy, tôi sẽ đọc chữ viết đó và giải nghĩa cho vua.

王啊，至高的 神曾将国位、大权、荣耀、威严赐与你父尼布甲尼撒；

wáng a ， zhì gāo de shén céng jiāng guó wèi 、 dà quán 、 róng yào 、 wēi yán cì yǔ nǐ fù ní bù jiǎ ní sā ；

Hỡi vua, Đức Chúa Trời Rất Cao đã ban ngôi vua và quyền thế lớn, sự tôn vinh và uy nghiêm cho cha vua là Nê-bu-cát-nết-sa.

因 神所赐他的大权，各方、各国、各族的人都在他面前战兢恐惧。他可以随意生杀，随意升降。

yīn shén suǒ cì tā de dà quán ， gè fāng 、 gè guó 、 gè zú de rén dōu zài tā miàn qián zhàn jīng kǒng jù 。 tā kě yǐ suí yì shēng shā ， suí yì shēng jiàng 。

Vì cớ Ngài đã ban cho người quyền to, thì hết thảy các dân, các nước, các thứ tiếng đều run rẩy trước mặt người, và sợ hãi người. Người muốn giết ai thì giết, và muốn để ai sống thì để. Người nâng ai cao lên hay hạ ai thấp xuống thì tùy ý người.

但他心高气傲，灵也刚愎，甚至行事狂傲，就被革去王位，夺去荣耀。

dàn tā xīn gāo qì ào ， líng yě gāng bì ， shèn zhì xíng shì kuáng ào ， jiù bèi gé qù wáng wèi ， duó qù róng yào 。

Nhưng vì lòng người tự cao, và tánh người cứng cỏi, làm một cách kiêu ngạo, nên người bị truất mất ngôi vua và lột hết sự vinh hiển.

他被赶出离开世人，他的心变如兽心，与野驴同居，吃草如牛，身被天露滴湿，等他知道至高的 神在人的国中掌权，凭自己的意旨立人治国。

tā bèi gǎn chū lí kāi shì rén ， tā de xīn biàn rú shòu xīn ， yǔ yě lǘ tóng jū ， chī cǎo rú niú ， shēn bèi tiān lù dī shī ， děng tā zhī dào zhì gāo de shén zài rén de guó zhōng zhǎng quán ， píng zì jǐ de yì zhǐ lì rén zhì guó 。

Người bị đuổi khỏi giữa các con trai loài người; lòng người trở nên giống như lòng súc vật, và chỗ ở người thì cùng với những lừa rừng. Người bị nuôi bằng cỏ như bò, và thân người bị nhuần thấm sương móc trên trời, cho đến khi người nhận biết rằng Đức Chúa Trời Rất Cao cai trị trong nước loài người, và Ngài muốn lập ai lên đó tùy ý.

伯沙撒啊，你是他的儿子 ，你虽知道这一切，你心仍不自卑，

bó shā sā a ， nǐ shì tā de ér zi ， nǐ suī zhī dào zhè yí qiè ， nǐ xīn réng bú zì bēi ，

Hỡi vua Bên-xát-sa, con của người, vua cũng vậy, dầu vua đã biết hết các việc ấy, mà lòng vua cũng không chịu nhún nhường chút nào;

竟向天上的主自高，使人将他殿中的器皿拿到你面前，你和大臣、皇后、妃嫔用这器皿饮酒。你又赞美那不能看、不能听、无知无识、金、银、铜、铁、木、石所造的神，却没有将荣耀归与那手中有你气息，管理你一切行动的 神。

jìng xiàng tiān shàng de zhǔ zì gāo ， shǐ rén jiāng tā diàn zhōng de qì mǐn ná dào nǐ miàn qián ， nǐ hé dà chén 、 huáng hòu 、 fēi pín yòng zhè qì mǐn yǐn jiǔ 。 nǐ yòu zàn měi nà bù néng kàn 、 bù néng tīng 、 wú zhī wú shí 、 jīn 、 yín 、 tóng 、 tiě 、 mù 、 shí suǒ zào de shén ， què méi yǒu jiāng róng yào guī yǔ nà shǒu zhōng yǒu nǐ qì xī ， guǎn lǐ nǐ yí qiè xíng dòng de shén 。

nhưng vua đã lên mình nghịch cũng Chúa trên trời, mà khiến đem đến trước vua những khí mạnh của nhà Ngài, và dùng mà uống rượu, cùng với các quan đại thần, các hoàng hậu và cung phi vua. Vua cũng đã tôn vinh thần bằng bạc, bằng vàng, bằng đồng, bằng sắt, bằng gỗ và bằng đá, là những thần không thấy không nghe không biết gì; và vua không thờ phượng Đức Chúa Trời là Đấng cầm trong tay Ngài hơi thở và hết thảy các đường lối của vua.

因此从 神那里显出指头来写这文字。

yīn cǐ cóng shén nà lǐ xiǎn chū zhǐ tou lái xiě zhè wén zì 。

Vậy nên từ nơi Ngài đã sai phần bàn tay nầy đến, và chữ đó đã vạch ra.

「所写的文字是：『弥尼，弥尼，提客勒，乌法珥新。』

「 suǒ xiě de wén zì shì ：『 mí ní ， mí ní ， tí kè lè ， wū fǎ ěr xīn 。』

Những chữ đã vạch ra như sau nầy: Mê-nê, Mê-nê, Tê-ken, U-phác-sin.

讲解是这样：弥尼，就是 神已经数算你国的年日到此完毕。

jiǎng jiě shì zhè yàng ： mí ní ， jiù shì shén yǐ jīng shù suàn nǐ guó de nián rì dào cǐ wán bì 。

Nầy là nghĩa những chữ đó: Mê-nê là: Đức Chúa Trời đã đếm nước vua và khiến nó đến cuối cùng.

提客勒，就是你被称在天平里，显出你的亏欠。

tí kè lè ， jiù shì nǐ bèi chēng zài tiān píng lǐ ， xiǎn chū nǐ de kuī qiàn 。

Tê-ken là: Vua đã bị cân trên cái cân, và thấy là kém thiếu.

毗勒斯 ，就是你的国分裂，归与米底亚人和波斯人。」

pí lè sī ， jiù shì nǐ de guó fēn liè ， guī yǔ mǐ dǐ yà rén hé bō sī rén 。」

Phê-rết là: Nước vua bị chia ra, được ban cho người Mê-đi và người Phe-rơ-sơ.

伯沙撒下令，人就把紫袍给但以理穿上，把金链给他戴在颈项上，又传令使他在国中位列第三。

bó shā sā xià lìng ， rén jiù bǎ zǐ páo gěi dàn yǐ lǐ chuān shàng ， bǎ jīn liàn gěi tā dài zài jǐng xiàng shàng ， yòu chuán lìng shǐ tā zài guó zhōng wèi liè dì sān 。

Tức thì, theo lịnh truyền của vua Bên-xát-sa, người ta mặc màu tía cho Đa-ni-ên; đeo vào cổ người một vòng vàng, và rao ra rằng người được dự chức thứ ba trong việc chánh trị nhà nước.

当夜，迦勒底王伯沙撒被杀。

dāng yè ， jiā lè dǐ wáng bó shā sā bèi shā 。

Ngay đêm đó, vua người Canh-đê là Bên-xát-sa bị giết.

米底亚人大流士年六十二岁，取了迦勒底国。

mǐ dǐ yà rén dà liú shì nián liù shí èr suì ， qǔ le jiā lè dǐ guó 。

Rồi Đa-ri-út là người Mê-đi được nước, bấy giờ tuổi người độ sáu mươi hai.