Kutoka 22

「人若偷牛或羊，无论是宰了，是卖了，他就要以五牛赔一牛，四羊赔一羊。

「 rén ruò tōu niú huò yáng ， wú lùn shì zǎi le ， shì mài le ， tā jiù yào yǐ wǔ niú péi yì niú ， sì yáng péi yì yáng 。

“Kama mtu akiiba maksai au kondoo na kumchinja au kumuuza, ni lazima alipe ngʼombe watano badala ya maksai mmoja na kondoo wanne badala ya kondoo mmoja.

人若遇见贼挖窟窿，把贼打了，以至于死，就不能为他有流血的罪。

rén ruò yù jiàn zéi wā kū lóng ， bǎ zéi dǎ le ， yǐ zhì yú sǐ ， jiù bù néng wèi tā yǒu liú xuè de zuì 。

“Kama mwizi akishikwa anavunja nyumba akapigwa hata akafa, aliyemuua hana hatia ya kumwaga damu;

若太阳已经出来，就为他有流血的罪。贼若被拿，总要赔还。若他一无所有，就要被卖，顶他所偷的物。

ruò tài yáng yǐ jīng chū lái ， jiù wèi tā yǒu liú xuè de zuì 。 zéi ruò bèi ná ， zǒng yào péi huán 。 ruò tā yì wú suǒ yǒu ， jiù yào bèi mài ， dǐng tā suǒ tōu de wù 。

lakini jambo hilo likitokea wakati jua limechomoza, huyo mtu atakuwa na hatia ya kumwaga damu. “Mwizi huyo sharti alipe, lakini kama hana kitu, lazima auzwe ili alipe kwa ajili ya wizi wake.

若他所偷的，或牛，或驴，或羊，仍在他手下存活，他就要加倍赔还。

ruò tā suǒ tōu de ， huò niú ， huò lǘ ， huò yáng ， réng zài tā shǒu xià cún huó ， tā jiù yào jiā bèi péi huán 。

“Kama mnyama aliyeibwa akikutwa hai mikononi mwake, ikiwa ni maksai au punda au kondoo, lazima alipe mara mbili.

「人若在田间或在葡萄园里放牲畜，任凭牲畜上别人的田里去吃，就必拿自己田间上好的和葡萄园上好的赔还。

「 rén ruò zài tián jiàn huò zài pú táo yuán lǐ fàng shēng chù ， rèn píng shēng chù shàng bié rén de tián lǐ qù chī ， jiù bì ná zì jǐ tián jiān shàng hǎo de hé pú táo yuán shàng hǎo de péi huán 。

“Kama mtu akichunga mifugo yake katika shamba au shamba la mizabibu, na akawaachia wajilishe katika shamba la mtu mwingine, ni lazima alipe vitu bora kutoka kwenye shamba lake mwenyewe au kutoka shamba lake la mizabibu.

「若点火焚烧荆棘，以致将别人堆积的禾捆，站着的禾稼，或是田园，都烧尽了，那点火的必要赔还。

「 ruò diǎn huǒ fén shāo jīng jí ， yǐ zhì jiāng bié rén duī jī de hé kǔn ， zhàn zhe de hé jià ， huò shì tián yuán ， dōu shāo jìn le ， nà diǎn huǒ de bì yào péi huán 。

“Kama moto ukiwaka na kuenea kwenye vichaka vya miiba na kuteketeza miganda ya nafaka au nafaka ambayo haijavunwa, au kuteketeza shamba lote, mtu yule aliyewasha moto lazima alipe.

「人若将银钱或家具交付邻舍看守，这物从那人的家被偷去，若把贼找到了，贼要加倍赔还；

「 rén ruò jiāng yín qián huò jiā jù jiāo fù lín shè kān shǒu ， zhè wù cóng nà rén de jiā bèi tōu qù ， ruò bǎ zéi zhǎo dào le ， zéi yào jiā bèi péi huán ；

“Kama mtu akimpa jirani yake fedha au mali nyingine amtunzie, na kama vikiibwa kutoka nyumba ya huyo jirani, kama mwizi atashikwa, lazima alipe mara mbili.

若找不到贼，那家主必就近审判官，要看看他拿了原主的物件没有。

ruò zhǎo bú dào zéi ， nà jiā zhǔ bì jiù jìn shěn pàn guān ， yào kàn kàn tā ná le yuán zhǔ de wù jiàn méi yǒu 。

Lakini mwizi asipopatikana, mwenye nyumba atafika mbele ya waamuzi ili kuthibitisha kuwa hakuchukua mali ya mwenzake.

「两个人的案件，无论是为什么过犯，或是为牛，为驴，为羊，为衣裳，或是为什么失掉之物，有一人说：『这是我的』，两造就要将案件禀告审判官，审判官定谁有罪，谁就要加倍赔还。

「 liǎng gè rén de àn jiàn ， wú lùn shì wèi shén me guò fàn ， huò shì wèi niú ， wèi lǘ ， wèi yáng ， wèi yī shang ， huò shì wèi shén me shī diào zhī wù ， yǒu yì rén shuō ：『 zhè shì wǒ de 』， liǎng zào jiù yào jiāng àn jiàn bǐng gào shěn pàn guān ， shěn pàn guān dìng shuí yǒu zuì ， shuí jiù yào jiā bèi péi huán 。

Pakiwepo jambo lolote la mali isiyo halali, ikiwa ni maksai, punda, kondoo, mavazi, ama mali yoyote iliyopotea ambayo fulani atasema, ‘Hii ni mali yangu,’ pande zote mbili wataleta mashauri yao mbele ya waamuzi. Yule ambaye waamuzi watamwona kuwa na hatia atamlipa jirani yake mara mbili.

「人若将驴，或牛，或羊，或别的牲畜，交付邻舍看守，牲畜或死，或受伤，或被赶去，无人看见，

「 rén ruò jiāng lǘ ， huò niú ， huò yáng ， huò bié de shēng chù ， jiāo fù lín shè kān shǒu ， shēng chù huò sǐ ， huò shòu shāng ， huò bèi gǎn qù ， wú rén kàn jiàn ，

“Kama mtu akimpa jirani yake punda, ngʼombe, kondoo au mnyama mwingine yeyote amtunzie, akifa au akijeruhiwa au akichukuliwa wakati haonekani na mtu yeyote,

那看守的人要凭着耶和华起誓，手里未曾拿邻舍的物，本主就要罢休，看守的人不必赔还。

nà kān shǒu de rén yào píng zhe yē hé huá qǐ shì ， shǒu lǐ wèi céng ná lín shè de wù ， běn zhǔ jiù yào bà xiū ， kān shǒu de rén bú bì péi huán 。

jambo hili kati yao wawili litaamuliwa kwa kuapa kiapo mbele za Bwana, kwamba huyo jirani hakuhusika na wizi wa mali ya jirani yake. Mwenye mali itampasa akubali jambo hili, na hakuna malipo yatakayohitajika.

牲畜若从看守的那里被偷去，他就要赔还本主；

shēng chù ruò cóng kān shǒu de nà lǐ bèi tōu qù ， tā jiù yào péi huán běn zhǔ ；

Lakini kama mnyama aliibwa kwa jirani, itampasa amlipe mwenye mnyama.

若被野兽撕碎，看守的要带来当作证据，所撕的不必赔还。

ruò bèi yě shòu sī suì ， kān shǒu de yào dài lái dàng zuò zhèng jù ， suǒ sī de bú bì péi huán 。

Kama ameraruliwa na mnyama pori, ataleta mabaki ya mnyama kama ushahidi, naye hatadaiwa kulipa mnyama aliyeraruliwa.

「人若向邻舍借什么，所借的或受伤，或死，本主没有同在一处，借的人总要赔还；

「 rén ruò xiàng lín shè jiè shén me ， suǒ jiè de huò shòu shāng ， huò sǐ ， běn zhǔ méi yǒu tóng zài yí chù ， jiè de rén zǒng yào péi huán ；

“Kama mtu akimwazima mnyama kutoka kwa jirani yake, na kama akiumia au akafa na mwenye mnyama hayupo, lazima amlipe huyo mnyama.

若本主同在一处，他就不必赔还；若是雇的，也不必赔还，本是为雇价来的。」

ruò běn zhǔ tóng zài yí chù ， tā jiù bú bì péi huán ； ruò shì gù de ， yě bú bì péi huán ， běn shì wèi gù jià lái de 。」

Lakini mwenye mnyama akiwa angalipo na mnyama wake, mwazimaji hatalazimika kumlipa. Kama mnyama alikuwa amekodishwa, fedha iliyolipwa kwa kukodisha inatosha kwa kufidia hasara.

「人若引诱没有受聘的处女，与她行淫，他总要交出聘礼，娶她为妻。

「 rén ruò yǐn yòu méi yǒu shòu pìn de chǔ nǚ ， yǔ tā xíng yín ， tā zǒng yào jiāo chū pìn lǐ ， qǔ tā wèi qī 。

“Kama mtu akimshawishi bikira ambaye hajaposwa na akilala naye, lazima alipe mahari, kisha atamwoa msichana huyo.

若女子的父亲决不肯将女子给他，他就要按处女的聘礼，交出钱来。

ruò nǚ zǐ de fù qīn jué bù kěn jiāng nǚ zǐ gěi tā ， tā jiù yào àn chǔ nǚ de pìn lǐ ， jiāo chū qián lái 。

Baba wa msichana akikataa katakata kumpa huyo mtu huyo msichana wake, bado ni lazima huyo mtu atalipa mahari kama inavyostahili malipo ya ubikira.

「行邪术的女人，不可容她存活。

「 xíng xié shù de nǚ rén ， bù kě róng tā cún huó 。

“Usiruhusu mwanamke mchawi aishi.

「凡与兽淫合的，总要把他治死。

「 fán yǔ shòu yín hé de ， zǒng yào bǎ tā zhì sǐ 。

“Mtu yeyote aziniye na mnyama lazima auawe.

「祭祀别神，不单单祭祀耶和华的，那人必要灭绝。

「 jì sì bié shén ， bù dān dān jì sì yē hé huá de ， nà rén bì yào miè jué 。

“Mtu awaye yote anayemtolea mungu mwingine dhabihu isipokuwa Bwana, lazima aangamizwe.

「不可亏负寄居的，也不可欺压他，因为你们在埃及地也作过寄居的。

「 bù kě kuī fù jì jū de ， yě bù kě qī yā tā ， yīn wèi nǐ men zài āi jí dì yě zuò guò jì jū de 。

“Usimtendee mgeni vibaya au kumwonea, kwa kuwa nanyi mlikuwa wageni huko Misri.

不可苦待寡妇和孤儿；

bù kě kǔ dài guǎ fù hé gū ér ；

“Usimdhulumu mjane wala yatima.

若是苦待他们一点，他们向我一哀求，我总要听他们的哀声，

ruò shì kǔ dài tā men yì diǎn ， tā men xiàng wǒ yì āi qiú ， wǒ zǒng yào tīng tā men de āi shēng ，

Kama ukifanya hivyo nao wakinililia, hakika nitasikia kilio chao.

并要发烈怒，用刀杀你们，使你们的妻子为寡妇，儿女为孤儿。

bìng yào fā liè nù ， yòng dāo shā nǐ men ， shǐ nǐ men de qī zǐ wèi guǎ fù ， ér nǚ wèi gū ér 。

Hasira yangu itawaka, nami nitawaua kwa upanga, wake zenu watakuwa wajane na watoto wenu watakuwa yatima.

「我民中有贫穷人与你同住，你若借钱给他，不可如放债的向他取利。

「 wǒ mín zhōng yǒu pín qióng rén yǔ nǐ tóng zhù ， nǐ ruò jiè qián gěi tā ， bù kě rú fàng zhài de xiàng tā qǔ lì 。

“Kama ukimkopesha mmojawapo wa watu wangu fedha ambaye ni mhitaji, usiwe kama mtu mkopesha fedha; usimtoze riba.

你即或拿邻舍的衣服作当头，必在日落以先归还他；

nǐ jí huò ná lín shè de yī fu zuò dāng tóu ， bì zài rì luò yǐ xiān guī huán tā ；

Kama ukichukua vazi la jirani kama rehani, ulirudishe kwake kabla jua kuzama,

因他只有这一件当盖头，是他盖身的衣服，若是没有，他拿什么睡觉呢？他哀求我，我就应允，因为我是有恩惠的。

yīn tā zhǐ yǒu zhè yí jiàn dāng gài tou ， shì tā gài shēn de yī fu ， ruò shì méi yǒu ， tā ná shén me shuì jiào ne ？ tā āi qiú wǒ ， wǒ jiù yīng yǔn ， yīn wèi wǒ shì yǒu ēn huì de 。

kwa kuwa vazi lake ndilo pekee alilo nalo la kumfunika mwili wake. Ni nini kingine atajifunika nacho? Atakaponililia, nitasikia, kwa kuwa nina huruma.

「不可毁谤 神；也不可毁谤你百姓的官长。

「 bù kě huǐ bàng shén ； yě bù kě huǐ bàng nǐ bǎi xìng de guān zhǎng 。

“Usimkufuru Mungu au kumlaani mtawala wa watu wako.

「你要从你庄稼中的谷和酒榨中滴出来的酒拿来献上，不可迟延。 「你要将头生的儿子归给我。

「 nǐ yào cóng nǐ zhuāng jia zhōng de gǔ hé jiǔ zhà zhōng dī chū lái de jiǔ ná lái xiàn shàng ， bù kě chí yán 。 「 nǐ yào jiāng tóu shēng de ér zi guī gěi wǒ 。

“Usiache kutoa sadaka kutoka ghala lako au mapipa yako. “Lazima unipe mzaliwa wa kwanza wa wana wako.

你牛羊头生的，也要这样；七天当跟着母，第八天要归给我。

nǐ niú yáng tóu shēng de ， yě yào zhè yàng ； qī tiān dāng gēn zhe mǔ ， dì bā tiān yào guī gěi wǒ 。

Ufanye vivyo hivyo kwa ngʼombe wako na kwa kondoo wako. Waache wakae na mama zao kwa siku saba, lakini siku ya nane unipe.

「你们要在我面前为圣洁的人。因此，田间被野兽撕裂牲畜的肉，你们不可吃，要丢给狗吃。」

「 nǐ men yào zài wǒ miàn qián wèi shèng jié de rén 。 yīn cǐ ， tián jiān bèi yě shòu sī liè shēng chù de ròu ， nǐ men bù kě chī ， yào diū gěi gǒu chī 。」

“Ninyi mtakuwa watu wangu watakatifu. Kwa hiyo msile nyama ya mnyama aliyeraruliwa na wanyama pori; mtupieni mbwa.