Kutoka 23

「不可随伙布散谣言；不可与恶人连手妄作见证。

「 bù kě suí huǒ bù sàn yáo yán ； bù kě yǔ è rén lián shǒu wàng zuò jiàn zhèng 。

“Usieneze habari za uongo. Usimsaidie mtu mwovu kwa kuwa shahidi mwenye nia ya kudhuru wengine.

不可随众行恶；不可在争讼的事上随众偏行，作见证屈枉正直；

bù kě suí zhòng xíng è ； bù kě zài zhēng sòng de shì shàng suí zhòng piān xíng ， zuò jiàn zhèng qū wǎng zhèng zhí ；

“Usifuate umati wa watu katika kutenda mabaya. Unapotoa ushahidi kwenye mashtaka, usipotoshe haki ukijumuika na umati wa watu,

也不可在争讼的事上偏护穷人。

yě bù kě zài zhēng sòng de shì shàng piān hù qióng rén 。

nawe usimpendelee mtu maskini katika mashtaka yake.

「若遇见你仇敌的牛或驴失迷了路，总要牵回来交给他。

「 ruò yù jiàn nǐ chóu dí de niú huò lǘ shī mí le lù ， zǒng yào qiān huí lái jiāo gěi tā 。

“Kama ukikutana na maksai au punda wa adui yako anapotea, hakikisha umemrudisha kwake.

若看见恨你人的驴压卧在重驮之下，不可走开，务要和驴主一同抬开重驮。

ruò kàn jiàn hèn nǐ rén de lǘ yā wò zài zhòng tuó zhī xià ， bù kě zǒu kāi ， wù yào hé lǘ zhǔ yì tóng tái kāi zhòng tuó 。

Ukiona punda wa mtu anayekuchukia ameanguka na mzigo wake, usimwache hapo alipoangukia; hakikisha kuwa umemsaidia.

「不可在穷人争讼的事上屈枉正直。

「 bù kě zài qióng rén zhēng sòng de shì shàng qū wǎng zhèng zhí 。

“Usiwanyime haki watu wako walio maskini katika mashtaka yao.

当远离虚假的事。不可杀无辜和有义的人，因我必不以恶人为义。

dāng yuǎn lí xū jiǎ de shì 。 bù kě shā wú gū hé yǒu yì de rén ， yīn wǒ bì bù yǐ è rén wéi yì 。

Ujiepushe na mashtaka ya uongo, wala usimuue mtu asiye na hatia au mtu mwaminifu, kwa maana sitamhesabia hana hatia yeye aliye na hatia.

不可受贿赂；因为贿赂能叫明眼人变瞎了，又能颠倒义人的话。

bù kě shòu huì lù ； yīn wèi huì lù néng jiào míng yǎn rén biàn xiā le ， yòu néng diān dǎo yì rén de huà 。

“Usipokee rushwa, kwa kuwa rushwa hupofusha wale waonao, na kupinda maneno ya wenye haki.

「不可欺压寄居的；因为你们在埃及地作过寄居的，知道寄居的心。」

「 bù kě qī yā jì jū de ； yīn wèi nǐ men zài āi jí dì zuò guò jì jū de ， zhī dào jì jū de xīn 。」

“Usimwonee mgeni; ninyi wenyewe mnajua jinsi mgeni anavyojisikia, kwa sababu mlikuwa wageni Misri.

「六年你要耕种田地，收藏土产，

「 liù nián nǐ yào gēng zhòng tián dì ， shōu cáng tǔ chǎn ，

“Kwa muda wa miaka sita mtapanda mashamba yenu na kuvuna mazao,

只是第七年要叫地歇息，不耕不种，使你民中的穷人有吃的；他们所剩下的，野兽可以吃。你的葡萄园和橄榄园也要照样办理。

zhǐ shì dì qī nián yào jiào dì xiē xī ， bù gēng bù zhǒng ， shǐ nǐ mín zhōng de qióng rén yǒu chī de ； tā men suǒ shèng xià de ， yě shòu kě yǐ chī 。 nǐ de pú táo yuán hé gǎn lǎn yuán yě yào zhào yàng bàn lǐ 。

lakini katika mwaka wa saba usiilime ardhi wala kuitumia, ili watu walio maskini miongoni mwenu waweze kupata chakula kutoka kwenye hayo mashamba, nao wanyama pori wapate chakula kwa yale mabaki watakayobakiza. Utafanya hivyo katika shamba lako la mizabibu na la mizeituni.

「六日你要做工，第七日要安息，使牛、驴可以歇息，并使你婢女的儿子和寄居的都可以舒畅。

「 liù rì nǐ yào zuò gōng ， dì qī rì yào ān xī ， shǐ niú 、 lǘ kě yǐ xiē xī ， bìng shǐ nǐ bì nǚ de ér zi hé jì jū de dōu kě yǐ shū chàng 。

“Kwa siku sita fanya kazi zako, lakini siku ya saba usifanye kazi, ili maksai wako na punda wako wapate kupumzika, naye mtumwa aliyezaliwa nyumbani mwako, pamoja na mgeni, wapate kustarehe.

「凡我对你们说的话，你们要谨守。别神的名，你不可提，也不可从你口中传说。」

「 fán wǒ duì nǐ men shuō de huà ， nǐ men yào jǐn shǒu 。 bié shén de míng ， nǐ bù kě tí ， yě bù kě cóng nǐ kǒu zhōng chuán shuō 。」

“Uzingatie kutenda kila kitu nilichokuambia. Usiombe kwa majina ya miungu mingine, wala usiyaruhusu kusikika kinywani mwako.

「一年三次，你要向我守节。

「 yì nián sān cì ， nǐ yào xiàng wǒ shǒu jié 。

“Mara tatu kwa mwaka utanifanyia sikukuu.

你要守除酵节，照我所吩咐你的，在亚笔月内所定的日期，吃无酵饼七天。谁也不可空手朝见我，因为你是这月出了埃及。

nǐ yào shǒu chú jiào jié ， zhào wǒ suǒ fēn fù nǐ de ， zài yà bǐ yuè nèi suǒ dìng de rì qī ， chī wú jiào bǐng qī tiān 。 shuí yě bù kě kōng shǒu cháo jiàn wǒ ， yīn wèi nǐ shì zhè yuè chū le āi jí 。

“Utaadhimisha Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu; kwa siku saba utakula mikate isiyotiwa chachu kama nilivyokuagiza. Fanya jambo hili kwa wakati uliopangwa katika mwezi wa Abibu, ndio mwezi wa nne, kwa sababu katika mwezi huo ulitoka Misri. “Mtu yeyote asije mbele yangu mikono mitupu.

又要守收割节，所收的是你田间所种、劳碌得来初熟之物。并在年底收藏，要守收藏节。

yòu yào shǒu shōu gē jié ， suǒ shōu de shì nǐ tián jiān suǒ zhǒng 、 láo lù dé lái chū shú zhī wù 。 bìng zài nián dǐ shōu cáng ， yào shǒu shōu cáng jié 。

“Utaadhimisha Sikukuu ya Mavuno kwa malimbuko ya mazao yako uliyopanda katika shamba lako. “Utaadhimisha Sikukuu ya Kukusanya mavuno mwishoni mwa mwaka, unapokusanya mavuno yako toka shambani.

一切的男丁要一年三次朝见主耶和华。

yí qiè de nán dīng yào yì nián sān cì cháo jiàn zhǔ yē hé huá 。

“Mara tatu kwa mwaka wanaume wote watakuja mbele za Bwana Mwenyezi.

「不可将我祭牲的血和有酵的饼一同献上；也不可将我节上祭牲的脂油留到早晨。

「 bù kě jiāng wǒ jì shēng de xuè hé yǒu jiào de bǐng yì tóng xiàn shàng ； yě bù kě jiāng wǒ jié shàng jì shēng de zhī yóu liú dào zǎo chén 。

“Msitoe damu ya dhabihu kwangu pamoja na kitu chochote kilicho na chachu. “Mafuta ya mnyama wa sadaka ya sikukuu yangu yasibakizwe mpaka asubuhi.

「地里首先初熟之物要送到耶和华—你 神的殿。 「不可用山羊羔母的奶煮山羊羔。」

「 dì lǐ shǒu xiān chū shú zhī wù yào sòng dào yē hé huá — nǐ shén de diàn 。 「 bù kě yòng shān yáng gāo mǔ de nǎi zhǔ shān yáng gāo 。」

“Utaleta malimbuko bora ya ardhi yako katika nyumba ya Bwana Mungu wako. “Usimchemshe mwana-mbuzi katika maziwa ya mama yake.

「看哪，我差遣使者在你前面，在路上保护你，领你到我所预备的地方去。

「 kàn nǎ ， wǒ chāi qiǎn shǐ zhě zài nǐ qián miàn ， zài lù shang bǎo hù nǐ ， lǐng nǐ dào wǒ suǒ yù bèi de dì fāng qù 。

“Tazama, ninamtuma malaika akutangulie mbele yako akulinde njiani na kukuleta mpaka mahali nilipoandaa.

他是奉我名来的；你们要在他面前谨慎，听从他的话，不可惹 他，因为他必不赦免你们的过犯。

tā shì fèng wǒ míng lái de ； nǐ men yào zài tā miàn qián jǐn shèn ， tīng cóng tā de huà ， bù kě rě tā ， yīn wèi tā bì bú shè miǎn nǐ men de guò fàn 。

Mtamtii na kusikiliza kile anachokisema. Usiasi dhidi yake; hatakusamehe uasi wako, kwa maana Jina langu limo ndani yake.

「你若实在听从他的话，照着我一切所说的去行，我就向你的仇敌作仇敌，向你的敌人作敌人。

「 nǐ ruò shí zài tīng cóng tā de huà ， zhào zhe wǒ yí qiè suǒ shuō de qù xíng ， wǒ jiù xiàng nǐ de chóu dí zuò chóu dí ， xiàng nǐ de dí rén zuò dí rén 。

Kama ukitii kweli kweli kile asemacho na kufanya yote nisemayo, nitakuwa adui wa adui zako, na nitawapinga wale wakupingao.

「我的使者要在你前面行，领你到亚摩利人、赫人、比利洗人、迦南人、希未人、耶布斯人那里去，我必将他们剪除。

「 wǒ de shǐ zhě yào zài nǐ qián miàn xíng ， lǐng nǐ dào yà mó lì rén 、 hè rén 、 bǐ lì xǐ rén 、 jiā nán rén 、 xī wèi rén 、 yē bù sī rén nà lǐ qù ， wǒ bì jiāng tā men jiǎn chú 。

Malaika wangu atatangulia mbele yako na kukuleta katika nchi ya Waamori, Wahiti, Waperizi, Wakanaani, Wahivi na Wayebusi, nami nitawafutilia mbali.

你不可跪拜他们的神，不可事奉他，也不可效法他们的行为，却要把神像尽行拆毁，打碎他们的柱像。

nǐ bù kě guì bài tā men de shén ， bù kě shì fèng tā ， yě bù kě xiào fǎ tā men de xíng wéi ， què yào bǎ shén xiàng jìn xíng chāi huǐ ， dǎ suì tā men de zhù xiàng 。

Usiisujudie miungu yao, au kuiabudu, wala kufuata desturi yao. Utayabomoa kabisa na kuvunjavunja mawe yao ya ibada vipande vipande.

你们要事奉耶和华—你们的 神，他必赐福与你的粮与你的水，也必从你们中间除去疾病。

nǐ men yào shì fèng yē hé huá — nǐ men de shén ， tā bì cì fú yǔ nǐ de liáng yǔ nǐ de shuǐ ， yě bì cóng nǐ men zhōng jiān chú qù jí bìng 。

Utamwabudu Bwana Mungu wako, na baraka zake zitakuwa juu ya vyakula vyako na maji yako. Nami nitaondoa maradhi miongoni mwako,

你境内必没有坠胎的，不生产的。我要使你满了你年日的数目。

nǐ jìng nèi bì méi yǒu zhuì tāi de ， bù shēng chǎn de 。 wǒ yào shǐ nǐ mǎn le nǐ nián rì de shù mù 。

na hakuna atakayeharibu mimba wala atakayekuwa tasa katika nchi yako. Nami nitakupa maisha makamilifu.

凡你所到的地方，我要使那里的众民在你面前惊骇，扰乱，又要使你一切仇敌转背逃跑。

fán nǐ suǒ dào de dì fāng ， wǒ yào shǐ nà lǐ de zhòng mín zài nǐ miàn qián jīng hài ， rǎo luàn ， yòu yào shǐ nǐ yí qiè chóu dí zhuǎn bèi táo pǎo 。

“Nitapeleka utisho wangu mbele yako na kufadhaisha kila taifa utakalolifikia. Nitafanya adui zako wote wakupe kisogo na kukimbia.

我要打发黄蜂飞在你前面，把希未人、迦南人、赫人撵出去。

wǒ yào dǎ fā huáng fēng fēi zài nǐ qián miàn ， bǎ xī wèi rén 、 jiā nán rén 、 hè rén niǎn chū qù 。

Nitatanguliza manyigu mbele yako kuwafukuza Wahivi, Wakanaani na Wahiti waondoke njiani mwako.

我不在一年之内将他们从你面前撵出去，恐怕地成为荒凉，野地的兽多起来害你。

wǒ bú zài yì nián zhī nèi jiāng tā men cóng nǐ miàn qián niǎn chū qù ， kǒng pà dì chéng wéi huāng liáng ， yě dì de shòu duō qǐ lái hài nǐ 。

Lakini sitawafukuza kwa mara moja, kwa sababu nchi itabaki ukiwa na wanyama pori watakuwa wengi mno kwako.

我要渐渐地将他们从你面前撵出去，等到你的人数加多，承受那地为业。

wǒ yào jiàn jiàn dì jiāng tā men cóng nǐ miàn qián niǎn chū qù ， děng dào nǐ de rén shù jiā duō ， chéng shòu nà dì wèi yè 。

Nitawafukuza kidogo kidogo mbele yako, mpaka uwe umeongezeka kiasi cha kutosha kuimiliki nchi.

我要定你的境界，从红海直到非利士海，又从旷野直到大河。我要将那地的居民交在你手中，你要将他们从你面前撵出去。

wǒ yào dìng nǐ de jìng jiè ， cóng hóng hǎi zhí dào fēi lì shì hǎi ， yòu cóng kuàng yě zhí dào dà hé 。 wǒ yào jiāng nà dì de jū mín jiāo zài nǐ shǒu zhōng ， nǐ yào jiāng tā men cóng nǐ miàn qián niǎn chū qù 。

“Nitaweka mipaka ya nchi yako kuanzia Bahari ya Shamu hadi Bahari ya Wafilisti, na kuanzia jangwani hadi Mto Frati. Nitawatia watu wanaoishi katika nchi hizo mikononi mwako, nawe utawafukuza watoke mbele yako.

不可和他们并他们的神立约。

bù kě hé tā men bìng tā men de shén lì yuē 。

Usifanye agano lolote nao wala na miungu yao.

他们不可住在你的地上，恐怕他们使你得罪我。你若事奉他们的神，这必成为你的网罗。」

tā men bù kě zhù zài nǐ de dì shàng ， kǒng pà tā men shǐ nǐ dé zuì wǒ 。 nǐ ruò shì fèng tā men de shén ， zhè bì chéng wéi nǐ de wǎng luó 。」

Usiwaache waishi katika nchi yako, la sivyo watakusababisha utende dhambi dhidi yangu, kwa sababu ibada ya miungu yao hakika itakuwa mtego kwako.”