Mithali 30

雅基的儿子亚古珥的言语就是真言。 这人对以铁和乌甲说：

yǎ jī de ér zi yà gǔ ěr de yán yǔ jiù shì zhēn yán 。 zhè rén duì yǐ tiě hé wū jiǎ shuō ：

Misemo ya Aguri mwana wa Yake, usia: Huyu mtu alimwambia Ithieli, naam, kwa Ithieli na kwa Ukali:

我比众人更蠢笨， 也没有人的聪明。

wǒ bǐ zhòng rén gèng chǔn bèn ， yě méi yǒu rén de cōng ming 。

“Mimi ni mjinga kuliko wanadamu wote; sina ufahamu wa kibinadamu.

我没有学好智慧， 也不认识至圣者。

wǒ méi yǒu xué hǎo zhì huì ， yě bú rèn shi zhì shèng zhě 。

Sijajifunza hekima, wala sina maarifa ya kumjua yeye Aliye Mtakatifu.

谁升天又降下来？ 谁聚风在掌握中？ 谁包水在衣服里？ 谁立定地的四极？ 他名叫什么？ 他儿子名叫什么？ 你知道吗？

shuí shēng tiān yòu jiàng xià lái ？ shuí jù fēng zài zhǎng wò zhōng ？ shuí bāo shuǐ zài yī fu lǐ ？ shuí lì dìng dì de sì jí ？ tā míng jiào shén me ？ tā ér zi míng jiào shén me ？ nǐ zhī dào ma ？

Ni nani ameshapanda mbinguni na kushuka? Ni nani ameshakusanya upepo kwenye vitanga vya mikono yake? Ni nani ameshafungia maji kwenye nguo yake? Ni nani ameimarisha miisho yote ya dunia? Jina lake ni nani, na mwanawe anaitwa nani? Niambie kama unajua!

神的言语句句都是炼净的； 投靠他的，他便作他们的盾牌。

shén de yán yǔ jù jù dōu shì liàn jìng de ； tóu kào tā de ， tā biàn zuò tā men de dùn pái 。

“Kila neno la Mungu ni kamilifu; yeye ni ngao kwa wale wanaomkimbilia.

他的言语，你不可加添， 恐怕他责备你，你就显为说谎言的。

tā de yán yǔ ， nǐ bù kě jiā tiān ， kǒng pà tā zé bèi nǐ ， nǐ jiù xiǎn wèi shuō huǎng yán de 。

Usiongeze kwenye maneno yake, ama atakukemea na kukuthibitisha kuwa mwongo.

我求你两件事， 在我未死之先，不要不赐给我：

wǒ qiú nǐ liǎng jiàn shì ， zài wǒ wèi sǐ zhī xiān ， bú yào bú cì gěi wǒ ：

“Ninakuomba vitu viwili, Ee Bwana; usininyime kabla sijafa:

求你使虚假和谎言远离我； 使我也不贫穷也不富足； 赐给我需用的饮食，

qiú nǐ shǐ xū jiǎ hé huǎng yán yuǎn lí wǒ ； shǐ wǒ yě bù pín qióng yě bú fù zú ； cì gěi wǒ xū yòng de yǐn shí ，

Uutenge mbali nami udanganyifu na uongo; usinipe umaskini wala utajiri, bali unipe chakula cha kunitosha kila siku.

恐怕我饱足不认你，说： 耶和华是谁呢？ 又恐怕我贫穷就偷窃， 以致亵渎我 神的名。

kǒng pà wǒ bǎo zú bú rèn nǐ ， shuō ： yē hé huá shì shuí ne ？ yòu kǒng pà wǒ pín qióng jiù tōu qiè ， yǐ zhì xiè dú wǒ shén de míng 。

Nisije nikawa na vingi vya kuzidi nikakukana na kusema, ‘Bwana ni nani?’ Au nisije nikawa maskini nikaiba, nami nikaliaibisha jina la Mungu wangu.

你不要向主人谗谤仆人， 恐怕他咒诅你，你便算为有罪。

nǐ bú yào xiàng zhǔ rén chán bàng pú rén ， kǒng pà tā zhòu zǔ nǐ ， nǐ biàn suàn wèi yǒu zuì 。

“Usimchongee mtumishi kwa bwana wake, asije akakulaani, ukapatilizwa kwalo.

有一宗人 ，咒诅父亲， 不给母亲祝福。

yǒu yì zōng rén ， zhòu zǔ fù qīn ， bù gěi mǔ qīn zhù fú 。

“Wako watu wale ambao huwalaani baba zao na wala hawawabariki mama zao;

有一宗人，自以为清洁， 却没有洗去自己的污秽。

yǒu yì zōng rén ， zì yǐ wéi qīng jié ， què méi yǒu xǐ qù zì jǐ de wū huì 。

wale ambao ni safi machoni pao wenyewe kumbe hawakuoshwa uchafu wao;

有一宗人，眼目何其高傲， 眼皮也是高举。

yǒu yì zōng rén ， yǎn mù hé qí gāo ào ， yǎn pí yě shì gāo jǔ 。

wale ambao daima macho yao ni ya kiburi, ambao kutazama kwao ni kwa dharau;

有一宗人，牙如剑，齿如刀， 要吞灭地上的困苦人和世间的穷乏人。

yǒu yì zōng rén ， yá rú jiàn ， chǐ rú dāo ， yào tūn miè dì shàng de kùn kǔ rén hé shì jiān de qióng fá rén 。

wale ambao meno yao ni panga na ambao mataya yao yamewekwa visu kuwaangamiza maskini katika nchi, na wahitaji kutoka miongoni mwa wanadamu.

蚂蟥有两个女儿， 常说：给呀，给呀！ 有三样不知足的， 连不说「够的」共有四样：

mǎ huáng yǒu liǎng gè nǚ ér ， cháng shuō ： gěi ya ， gěi ya ！ yǒu sān yàng bù zhī zú de ， lián bù shuō 「 gòu de 」 gòng yǒu sì yàng ：

“Mruba anao binti wawili waliao, ‘Nipe! Nipe!’ “Kuna vitu vitatu visivyotosheka kamwe, naam, viko vinne visivyosema, ‘Yatosha!’:

就是阴间和石胎， 浸水不足的地，并火。

jiù shì yīn jiān hé shí tāi ， jìn shuǐ bù zú de dì ， bìng huǒ 。

Ni kaburi, tumbo lisilozaa, nchi isiyoshiba maji kamwe, na moto, usiosema kamwe, ‘Yatosha!’

戏笑父亲、藐视而不听从母亲的， 他的眼睛必为谷中的乌鸦啄出来，为鹰雏所吃。

xì xiào fù qīn 、 miǎo shì ér bù tīng cóng mǔ qīn de ， tā de yǎn jīng bì wèi gǔ zhōng de wū yā zhuó chū lái ， wèi yīng chú suǒ chī 。

“Jicho lile limdhihakilo baba, lile linalodharau kumtii mama, litangʼolewa na kunguru wa bondeni, litaliwa na tai.

我所测不透的奇妙有三样， 连我所不知道的共有四样：

wǒ suǒ cè bú tòu de qí miào yǒu sān yàng ， lián wǒ suǒ bù zhī dào de gòng yǒu sì yàng ：

“Kuna vitu vitatu vinavyonishangaza sana, naam, vinne nisivyovielewa:

就是鹰在空中飞的道； 蛇在磐石上爬的道； 船在海中行的道； 男与女交合的道。

jiù shì yīng zài kōng zhōng fēi de dào ； shé zài pán shí shàng pá de dào ； chuán zài hǎi zhōng háng de dào ； nán yǔ nǚ jiāo hé de dào 。

Ni mwendo wa tai katika anga, mwendo wa nyoka juu ya mwamba, mwendo wa meli katika maji makuu ya bahari, nao mwendo wa mtu pamoja na msichana.

淫妇的道也是这样： 她吃了，把嘴一擦就说： 我没有行恶。

yín fù de dào yě shì zhè yàng ： tā chī le ， bǎ zuǐ yì cā jiù shuō ： wǒ méi yǒu xíng è 。

“Huu ndio mwendo wa mwanamke mzinzi, hula akapangusa kinywa chake na kusema, ‘Sikufanya chochote kibaya.’

使地震动的有三样， 连地担不起的共有四样：

shǐ dì zhèn dòng de yǒu sān yàng ， lián dì dān bù qǐ de gòng yǒu sì yàng ：

“Kwa mambo matatu nchi hutetemeka, naam, kwa mambo manne haiwezi kuvumilia:

就是仆人作王； 愚顽人吃饱；

jiù shì pú rén zuò wáng ； yú wán rén chī bǎo ；

Mtumwa awapo mfalme, mpumbavu ashibapo chakula,

丑恶的女子出嫁； 婢女接续主母。

chǒu è de nǚ zǐ chū jià ； bì nǚ jiē xù zhǔ mǔ 。

mwanamke asiyependwa aolewapo, naye mtumishi wa kike achukuapo nafasi ya bibi yake.

地上有四样小物，却甚聪明：

dì shàng yǒu sì yàng xiǎo wù ， què shèn cōng ming ：

“Vitu vinne duniani vilivyo vidogo, lakini vina akili nyingi sana:

蚂蚁是无力之类， 却在夏天预备粮食。

mǎ yǐ shì wú lì zhī lèi ， què zài xià tiān yù bèi liáng shí 。

Mchwa ni viumbe wenye nguvu ndogo, hata hivyo hujiwekea akiba ya chakula chao wakati wa kiangazi.

沙番是软弱之类， 却在磐石中造房。

shā fān shì ruǎn ruò zhī lèi ， què zài pán shí zhōng zào fáng 。

Pelele ni viumbe vyenye uwezo mdogo hata hivyo hujitengenezea nyumba zao kwenye miamba.

蝗虫没有君王， 却分队而出。

huáng chóng méi yǒu jūn wáng ， què fēn duì ér chū 。

Nzige hawana mfalme, hata hivyo huenda pamoja vikosi vikosi.

守宫用爪抓墙， 却住在王宫。

shǒu gōng yòng zhuǎ zhuā qiáng ， què zhù zài wáng gōng 。

Mjusi anaweza kushikwa kwa mkono, hata hivyo huonekana katika majumba ya kifalme.

步行威武的有三样， 连行走威武的共有四样：

bù xíng wēi wǔ de yǒu sān yàng ， lián xíng zǒu wēi wǔ de gòng yǒu sì yàng ：

“Viko vitu vitatu ambavyo vinapendeza katika mwendo wao, naam, vinne ambavyo hutembea kwa mwendo wa madaha:

就是狮子—乃百兽中最为猛烈、无所躲避的，

jiù shì shī zi — nǎi bǎi shòu zhōng zuì wèi měng liè 、 wú suǒ duǒ bì de ，

simba, mwenye nguvu miongoni mwa wanyama, asiyerudi nyuma kwa chochote;

猎狗，公山羊，和无人能敌的君王。

liè gǒu ， gōng shān yáng ， hé wú rén néng dí de jūn wáng 。

jogoo atembeaye kwa maringo, pia beberu, naye mfalme pamoja na jeshi lake lililomzunguka.

你若行事愚顽，自高自傲， 或是怀了恶念，就当用手捂口。

nǐ ruò xíng shì yú wán ， zì gāo zì ào ， huò shì huái le è niàn ， jiù dāng yòng shǒu wǔ kǒu 。

“Ikiwa umefanya upumbavu na ukajitukuza mwenyewe, au kama umepanga mabaya, basi funika mdomo wako na mkono wako.

摇牛奶必成奶油； 扭鼻子必出血。 照样，激动怒气必起争端。

yáo niú nǎi bì chéng nǎi yóu ； niǔ bí zi bì chū xuè 。 zhào yàng ， jī dòng nù qì bì qǐ zhēng duān 。

Kwa maana kama vile kusukasuka maziwa hutoa siagi, na pia kule kufinya pua hutoa damu, kadhalika kuchochea hasira hutokeza ugomvi.”