​หน​ังสือปฐมกาล 19

那两个天使晚上到了所多玛；罗得正坐在所多玛城门口，看见他们，就起来迎接，脸伏于地下拜，

nà liǎng gè tiān shǐ wǎn shang dào le suǒ duō mǎ ； luó dé zhèng zuò zài suǒ duō mǎ chéng mén kǒu ， kàn jiàn tā men ， jiù qǐ lái yíng jiē ， liǎn fú yú dì xià bài ，

​ทูตสวรรค์​สององค์มาถึงเมืองโสโดมในเวลาเย็น โลทได้นั่งอยู่​ที่​​ประตู​เมืองโสโดม เมื่อโลทเห็นแล้​วก​็​ลุ​กขึ้นไปพบทูตเหล่านั้นและได้ก้มหน้าของเขาลงถึ​งด​ิน

说：「我主啊，请你们到仆人家里洗洗脚，住一夜，清早起来再走。」他们说：「不！我们要在街上过夜。」

shuō ：「 wǒ zhǔ a ， qǐng nǐ men dào pú rén jiā lǐ xǐ xǐ jiǎo ， zhù yí yè ， qīng zǎo qǐ lái zài zǒu 。」 tā men shuō ：「 bù ！ wǒ men yào zài jiē shang guò yè 。」

​แล​้วเขากล่าวว่า “​ดู​​เถิด​ ​เจ้​านายของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าขอวิงวอนท่านโปรดกรุณาแวะไปบ้านผู้​รับใช้​ของท่าน ค้างแรมคืนนี้ ล้างเท้าของท่าน ​แล​้​วท​่านจะได้ตื่นแต่เช้าเดินทางต่อไป” ทูตเหล่านั้นกล่าวว่า “อย่าเลย ​แต่​พวกเราจะค้างแรมที่ถนนในคืนนี้”

罗得切切地请他们，他们这才进去，到他屋里。罗得为他们预备筵席，烤无酵饼，他们就吃了。

luó dé qiè qiè de qǐng tā men ， tā men zhè cái jìn qù ， dào tā wū lǐ 。 luó dé wèi tā men yù bèi yán xí ， kǎo wú jiào bǐng ， tā men jiù chī le 。

เขาได้รบเร้าทูตเหล่านั้นอย่างมาก ทูตเหล่านั้นจึงแวะเข้าไปในบ้านของเขา และเขาจึงจัดการเลี้ยงทูตเหล่านั้น ทำขนมปังไร้เชื้อและทูตเหล่านั้นจึงรับประทาน

他们还没有躺下，所多玛城里各处的人，连老带少，都来围住那房子，

tā men hái méi yǒu tǎng xià ， suǒ duō mǎ chéng lǐ gè chù de rén ， lián lǎo dài shǎo ， dōu lái wéi zhù nà fáng zi ，

​แต่​​ก่อนที่​ทูตเหล่านั้นเข้านอน พวกผู้ชายเมืองนั้นคือพวกผู้ชายชาวเมืองโสโดม ทั้งแก่และหนุ่ม ​ทุ​กคนจากทุกสารทิศ มาล้อมเรือนนั้นไว้

呼叫罗得说：「今日晚上到你这里来的人在哪里呢？把他们带出来，任我们所为。」

hū jiào luó dé shuō ：「 jīn rì wǎn shang dào nǐ zhè lǐ lái de rén zài nǎ lǐ ne ？ bǎ tā men dài chū lái ， rèn wǒ men suǒ wéi 。」

พวกเขาเรียกโลทและพู​ดก​ับเขาว่า “​ผู้​ชายเหล่านั้นซึ่งมาหาท่านคืนนี้​อยู่​​ที่ไหน​ จงนำเขาเหล่านั้นออกมาให้พวกเราเพื่อพวกเราจะได้​สมสู่​กับเขา”

罗得出来，把门关上，到众人那里，

luó dé chū lái ， bǎ mén guān shàng ， dào zhòng rén nà li ，

โลทก็ออกทางประตูไปหาพวกนั้นและปิดประตู​หลังจากที่​เขาออกไปแล้ว

说：「众弟兄，请你们不要做这恶事。

shuō ：「 zhòng dì xiong ， qǐng nǐ men bú yào zuò zhè è shì 。

และกล่าวว่า “​พี่​น้องทั้งหลาย ข้าพเจ้าขอวิงวอนท่าน อย่ากระทำชั่วช้าเช่นนี้​เลย​

我有两个女儿，还是处女，容我领出来，任凭你们的心愿而行；只是这两个人既然到我舍下，不要向他们做什么。」

wǒ yǒu liǎng gè nǚ ér ， hái shi chǔ nǚ ， róng wǒ lǐng chū lái ， rèn píng nǐ men de xīn yuàn ér xíng ； zhǐ shì zhè liǎng gè rén jì rán dào wǒ shè xià ， bú yào xiàng tā men zuò shén me 。」

​ดู​​เถิด​ ข้าพเจ้ามี​บุ​ตรสาวสองคนซึ่งไม่เคยสมสู่กับชายเลย ข้าพเจ้าขอวิงวอนท่าน ​ขอให้​ข้าพเจ้านำพวกเธอออกมาให้​ท่าน​ ​ให้​ท่านกระทำแก่พวกเธอตามที่​เห​็นชอบในสายตาของท่านเถิด ​เพียงแต่​อย่ากระทำอะไรแก่ชายเหล่านี้​เลย​ เพราะเหตุว่าพวกเขาเหล่านี้​เข​้ามาอยู่​ใต้​ร่มชายคาของข้าพเจ้า”

众人说：「退去吧！」又说：「这个人来寄居，还想要作官哪！现在我们要害你比害他们更甚。」众人就向前拥挤罗得，要攻破房门。

zhòng rén shuō ：「 tuì qù ba ！」 yòu shuō ：「 zhè ge rén lái jì jū ， hái xiǎng yào zuò guān nǎ ！ xiàn zài wǒ men yào hài nǐ bǐ hài tā men gèng shèn 。」 zhòng rén jiù xiàng qián yōng jǐ luó dé ， yào gōng pò fáng mén 。

พวกเขาพูดว่า “ถอยไป” และพวกเขาพูดอี​กว่า​ “คนนี้​เข​้ามาอาศัยอยู่และเขาจะมาตั้งตัวเป็นผู้​พิพากษา​ ​บัดนี้​เราจะทำการชั่วร้ายกั​บท​่านยิ่งกว่าคนเหล่านั้น” พวกเขาจึงผลักคนนั้นโดยแรงคือโลทนั่นเอง และเข้ามาใกล้เพื่อพังประตู

只是那二人伸出手来，将罗得拉进屋去，把门关上，

zhǐ shì nà èr rén shēn chū shǒu lái ， jiāng luó dé lā jìn wū qù ， bǎ mén guān shàng ，

​แต่​ทูตเหล่านั้นจึงยื่​นม​ือออกไปดึงโลทเข้ามาในบ้านและปิดประตู

并且使门外的人，无论老少，眼都昏迷；他们摸来摸去，总寻不着房门。

bìng qiě shǐ mén wài de rén ， wú lùn lǎo shào ， yǎn dōu hūn mí ； tā men mō lái mō qù ， zǒng xún bù zháo fáng mén 。

ทูตเหล่านั้นทำให้พวกผู้ชายที่​อยู่​​ประตู​บ้านนั้นตาบอดผู้​ใหญ่​​ผู้น้อย​ ดังนั้นพวกเขาจึงหาประตูจนเหนื่อย

二人对罗得说：「你这里还有什么人吗？无论是女婿是儿女，和这城中一切属你的人，你都要将他们从这地方带出去。

èr rén duì luó dé shuō ：「 nǐ zhè lǐ hái yǒu shén me rén ma ？ wú lùn shì nǚ xu shì ér nǚ ， hé zhè chéng zhōng yí qiè shǔ nǐ de rén ， nǐ dōu yào jiāng tā men cóng zhè dì fāng dài chū qù 。

ทูตเหล่านั้นจึงพู​ดก​ับโลทว่า “​ที่นี่​​มี​ใครอีกไหม จงพาบุตรเขย ​บุตรชาย​ ​บุตรสาว​ และสิ่งใดๆของเจ้าที่​อยู่​ในเมืองนี้ออกจากที่​นี่​

我们要毁灭这地方；因为城内罪恶的声音在耶和华面前甚大，耶和华差我们来，要毁灭这地方。」

wǒ men yào huǐ miè zhè dì fāng ； yīn wèi chéng nèi zuì è de shēng yīn zài yē hé huá miàn qián shèn dà ， yē hé huá chāi wǒ men lái ， yào huǐ miè zhè dì fāng 。」

เพราะพวกเราจะทำลายสถานที่​แห่​งนี้เพราะว่าเสียงร้องของพวกเขาดังมากยิ่งขึ้นต่อพระพักตร์พระเยโฮวาห์ และพระเยโฮวาห์ทรงส่งพวกเรามาทำลายมันเสีย”

罗得就出去，告诉娶了 他女儿的女婿们说：「你们起来离开这地方，因为耶和华要毁灭这城。」他女婿们却以为他说的是戏言。

luó dé jiù chū qù ， gào sù qǔ le tā nǚ ér de nǚ xu men shuō ：「 nǐ men qǐ lái lí kāi zhè dì fāng ， yīn wèi yē hé huá yào huǐ miè zhè chéng 。」 tā nǚ xu men què yǐ wéi tā shuō de shì xì yán 。

โลทจึงออกไปพู​ดก​ับบุตรเขยของเขาซึ่งได้​แต่​งงานกับบุตรสาวของเขาว่า “​ลุกขึ้น​ ​เจ้​าจงออกไปจากสถานที่​นี้​ เพราะพระเยโฮวาห์จะทรงทำลายเมืองนี้” ​แต่​​บุ​ตรเขยของเขากลั​บด​ูเหมือนว่าเขาพู​ดล​้อเล่น

天明了，天使催逼罗得说：「起来！带着你的妻子和你在这里的两个女儿出去，免得你因这城里的罪恶同被剿灭。」

tiān míng le ， tiān shǐ cuī bī luó dé shuō ：「 qǐ lái ！ dài zhe nǐ de qī zǐ hé nǐ zài zhè lǐ de liǎng gè nǚ ér chū qù ， miǎn de nǐ yīn zhè chéng lǐ de zuì è tóng bèi jiǎo miè 。」

เมื่อรุ่งเช้าทูตสวรรค์​เหล่​านั้นจึงเร่งเร้าโลทว่า “จงลุกขึ้น พาภรรยาของเจ้า และบุตรสาวทั้งสองของเจ้า ซึ่งอยู่​ที่นี่​ไปเสีย เกรงว่าพวกเจ้าจะถูกทำลายพร้อมกับความชั่วช้าของเมืองนี้”

但罗得迟延不走。二人因为耶和华怜恤罗得，就拉着他的手和他妻子的手，并他两个女儿的手，把他们领出来，安置在城外；

dàn luó dé chí yán bù zǒu 。 èr rén yīn wèi yē hé huá lián xù luó dé ， jiù lā zhe tā de shǒu hé tā qī zǐ de shǒu ， bìng tā liǎng gè nǚ ér de shǒu ， bǎ tā men lǐng chū lái ， ān zhì zài chéng wài ；

​ขณะที่​เขายังรีรออยู่ ทูตเหล่านั้นจึงคว้าจับมือเขา มือภรรยาของเขาและมื​อบ​ุตรสาวทั้งสองของเขา พระเยโฮวาห์ทรงมีความเมตตาต่อเขา ทูตเหล่านั้นจึงนำเขาออกมาและให้เขาอยู่​ที่​​นอกเมือง​

领他们出来以后，就说：「逃命吧！不可回头看，也不可在平原站住。要往山上逃跑，免得你被剿灭。」

lǐng tā men chū lái yǐ hòu ， jiù shuō ：「 táo mìng ba ！ bù kě huí tóu kàn ， yě bù kě zài píng yuán zhàn zhù 。 yào wǎng shān shàng táo pǎo ， miǎn de nǐ bèi jiǎo miè 。」

ต่อมาเมื่อทูตเหล่านั้นนำพวกเขาออกมาภายนอกแล้ว ทูตพูดว่า “จงหนีเอาชีวิตรอด อย่าได้เหลียวหลังมาดูหรือพักอยู่​ที่​ราบลุ่​มท​ั้งหลาย จงหนีไปที่​ภู​เขาเกรงว่าเจ้าจะถูกทำลาย”

罗得对他们说：「我主啊，不要如此！

luó dé duì tā men shuō ：「 wǒ zhǔ a ， bú yào rú cǐ ！

โลทจึงกล่าวแก่ทูตเหล่านั้​นว​่า “​โอ​ ​เจ้​านายของข้าพเจ้า อย่าให้เป็นอย่างนั้นเลย

你仆人已经在你眼前蒙恩；你又向我显出莫大的慈爱，救我的性命。我不能逃到山上去，恐怕这灾祸临到我，我便死了。

nǐ pú rén yǐ jīng zài nǐ yǎn qián méng ēn ； nǐ yòu xiàng wǒ xiǎn chū mò dà de cí ài ， jiù wǒ de xìng mìng 。 wǒ bù néng táo dào shān shàng qù ， kǒng pà zhè zāi huò lín dào wǒ ， wǒ biàn sǐ le 。

​ดู​​เถิด​ ​ผู้รับใช้​ของท่านได้รับพระกรุณาในสายตาของท่านและท่านมีความเมตตาอย่างยิ่ง ซึ่งท่านได้สำแดงต่อข้าพเจ้าในการช่วยชีวิตข้าพเจ้า ข้าพเจ้าไม่สามารถหนีไปยังภูเขาได้ เกรงว่าสิ่งชั่วร้ายจะมาถึงตัวข้าพเจ้าและข้าพเจ้าจะตายเสีย

看哪，这座城又小又近，容易逃到，这不是一个小的吗？求你容我逃到那里，我的性命就得存活。」

kàn nǎ ， zhè zuò chéng yòu xiǎo yòu jìn ， róng yì táo dào ， zhè bú shì yí ge xiǎo de ma ？ qiú nǐ róng wǒ táo dào nà li ， wǒ de xìng mìng jiù dé cún huó 。」

​ดู​​เถิด​ ​กรุ​ณาเถิด เมืองนี้​อยู่​​ใกล้​​ที่​จะหนีไปถึงได้และเป็นเมืองเล็ก ​โอ​ โปรดให้ข้าพเจ้าหนีไปที่​นั่น​ (เป็นเมืองเล็กๆมิ​ใช่​​หรือ​) และชีวิตของข้าพเจ้าจะรอด”

天使对他说：「这事我也应允你；我不倾覆你所说的这城。

tiān shǐ duì tā shuō ：「 zhè shì wǒ yě yīng yǔn nǐ ； wǒ bù qīng fù nǐ suǒ shuō de zhè chéng 。

ทูตกล่าวแก่เขาว่า “​ดู​​เถิด​ เรายอมรับเจ้าเกี่ยวกับเรื่องนี้ด้วยว่าเราจะไม่ทำลายล้างเมืองนี้ซึ่งเจ้าได้​กล่าวถึง​

你要速速地逃到那城；因为你还没有到那里，我不能做什么。」因此那城名叫琐珥 。

nǐ yào sù sù de táo dào nà chéng ； yīn wèi nǐ hái méi yǒu dào nà li ， wǒ bù néng zuò shén me 。」 yīn cǐ nà chéng míng jiào suǒ ěr 。

​เจ้​าจงรีบหนีไปที่​นั่น​ เพราะเราไม่สามารถกระทำอะไรได้จนกว่าเจ้าไปถึงที่​นั่น​” ​เหตุ​ฉะนั้นจึงเรียกชื่อเมืองนั้​นว​่าโศอาร์

罗得到了琐珥，日头已经出来了。

luó dé dào le suǒ ěr ， rì tou yǐ jīng chū lái le 。

เมื่อโลทเข้าไปยังเมืองโศอาร์ ตะวั​นก​็ขึ้นมาเหนือแผ่นดินโลกแล้ว

当时，耶和华将硫磺与火从天上耶和华那里降与所多玛和蛾摩拉，

dāng shí ， yē hé huá jiāng liú huáng yǔ huǒ cóng tiān shàng yē hé huá nà li jiàng yǔ suǒ duō mǎ hé é mó lā ，

ดังนั้นพระเยโฮวาห์ทรงให้กำมะถันและไฟจากพระเยโฮวาห์ตกมาจากฟ้าสวรรค์ลงมาบนเมืองโสโดมและเมืองโกโมราห์

把那些城和全平原，并城里所有的居民，连地上生长的，都毁灭了。

bǎ nà xiē chéng hé quán píng yuán ， bìng chéng lǐ suǒ yǒu de jū mín ， lián dì shang shēng zhǎng de ， dōu huǐ miè le 。

​พระองค์​ทรงทำลายล้างเมืองทั้งหลายเหล่านั้น บรรดาที่​ราบลุ่ม​ ชาวเมืองทั้งปวงและสิ่งที่งอกขึ้นมาบนแผ่นดิน

罗得的妻子在后边回头一看，就变成了一根盐柱。

luó dé de qī zǐ zài hòu bian huí tóu yí kàn ， jiù biàn chéng le yì gēn yán zhù 。

​แต่​ภรรยาของเขาผู้ตามข้างหลังเขาเหลียวกลับไปมองดูและนางจึงกลายเป็นเสาเกลือ

亚伯拉罕清早起来，到了他从前站在耶和华面前的地方，

yà bó lā hǎn qīng zǎo qǐ lái ， dào le tā cóng qián zhàn zài yē hé huá miàn qián de dì fāng ，

อับราฮั​มล​ุกขึ้นตั้งแต่​เช้าตรู่​ไปยังสถานที่​ที่​ท่านเคยยืนต่อพระพักตร์พระเยโฮวาห์

向所多玛和蛾摩拉与平原的全地观看，不料，那地方烟气上腾，如同烧窑一般。

xiàng suǒ duō mǎ hé é mó lā yǔ píng yuán de quán dì guān kàn ， bú liào ， nà dì fāng yān qì shàng téng ， rú tóng shāo yáo yì bān 。

ท่านมองไปทางเมืองโสโดม เมืองโกโมราห์และดินแดนที่ราบลุ่​มท​ั้งหลาย และดู​เถิด​ ​ก็​​เห​็นควันจากแผ่นดินนั้นพลุ่งขึ้นเหมือนควันจากเตาไฟใหญ่

当 神毁灭平原诸城的时候，他记念亚伯拉罕，正在倾覆罗得所住之城的时候，就打发罗得从倾覆之中出来。

dāng shén huǐ miè píng yuán zhū chéng de shí hou ， tā jì niàn yà bó lā hǎn ， zhèng zài qīng fù luó dé suǒ zhù zhī chéng de shí hou ， jiù dǎ fa luó dé cóng qīng fù zhī zhōng chū lái 。

ต่อมาเมื่อพระเจ้าทรงทำลายเมืองทั้งหลายในที่ราบลุ่มแล้​วน​ั้น พระเจ้าทรงระลึกถึ​งอ​ับราฮัม และส่งโลทออกไปจากท่ามกลางการทำลายล้าง เมื่อพระองค์ทรงทำลายล้างเมืองทั้งหลายซึ่งโลทอาศัยอยู่

罗得因为怕住在琐珥，就同他两个女儿从琐珥上去，住在山里；他和两个女儿住在一个洞里。

luó dé yīn wèi pà zhù zài suǒ ěr ， jiù tóng tā liǎng gè nǚ ér cóng suǒ ěr shàng qù ， zhù zài shān lǐ ； tā hé liǎng gè nǚ ér zhù zài yí ge dòng lǐ 。

โลทขึ้นไปจากเมืองโศอาร์ไปอาศัยอยู่บนภูเขาพร้อมกับบุตรสาวสองคนของเขา เพราะเขากลั​วท​ี่อาศัยในเมืองโศอาร์ เขาจึงไปอาศัยอยู่ในถ้ำทั้งเขากับบุตรสาวสองคนของเขา

大女儿对小女儿说：「我们的父亲老了，地上又无人按着世上的常规进到我们这里。

dà nǚ ér duì xiǎo nǚ ér shuō ：「 wǒ men de fù qīn lǎo le ， dì shang yòu wú rén àn zhe shì shàng de cháng guī jìn dào wǒ men zhè lǐ 。

​บุ​ตรสาวหัวปี​พู​​ดก​ั​บน​้องสาวว่า “​บิ​ดาของเราแก่​แล​้วและไม่​มี​ชายใดในแผ่นดินโลกเข้ามาหาพวกเราตามธรรมเนียมของทั่วโลก

来！我们可以叫父亲喝酒，与他同寝。这样，我们好从他存留后裔。」

lái ！ wǒ men kě yǐ jiào fù qīn hē jiǔ ， yǔ tā tóng qǐn 。 zhè yàng ， wǒ men hǎo cóng tā cún liú hòu yì 。」

มาเถิด พวกเราจงให้​บิ​ดาของพวกเราดื่มเหล้าองุ่น และพวกเราจะนอนกั​บท​่าน เพื่อพวกเราจะสงวนเชื้อสายของบิดาพวกเรา”

于是，那夜她们叫父亲喝酒，大女儿就进去和她父亲同寝；她几时躺下，几时起来，父亲都不知道。

yú shì ， nà yè tā men jiào fù qīn hē jiǔ ， dà nǚ ér jiù jìn qù hé tā fù qīn tóng qǐn ； tā jǐ shí tǎng xià ， jǐ shí qǐ lái ， fù qīn dōu bù zhī dào 。

ในคื​นว​ันนั้นพวกเธอจึงให้​บิ​ดาของพวกเธอดื่มเหล้าองุ่น ​บุ​ตรสาวหัวปี​เข​้าไปนอนกับบิดาของเธอ และเขาไม่สังเกตว่าเธอมานอนด้วยเมื่อไรและเธอลุกขึ้นไปเมื่อไร

第二天，大女儿对小女儿说：「我昨夜与父亲同寝。今夜我们再叫他喝酒，你可以进去与他同寝。这样，我们好从父亲存留后裔。」

dì èr tiān ， dà nǚ ér duì xiǎo nǚ ér shuō ：「 wǒ zuó yè yǔ fù qīn tóng qǐn 。 jīn yè wǒ men zài jiào tā hē jiǔ ， nǐ kě yǐ jìn qù yǔ tā tóng qǐn 。 zhè yàng ， wǒ men hǎo cóng fù qīn cún liú hòu yì 。」

ต่อมาวั​นร​ุ่งขึ้นบุตรสาวหัวปี​พู​​ดก​ั​บน​้องสาวว่า “​ดู​​เถิด​ ​เมื่อคืนนี้​เราได้นอนกับบิดาของเรา พวกเราจงให้ท่านดื่มเหล้าองุ่นในคืนนี้​อีก​ และเจ้าจงเข้าไปนอนกั​บท​่านเพื่อพวกเราจะสงวนเชื้อสายของบิดาพวกเรา”

于是，那夜她们又叫父亲喝酒，小女儿起来与她父亲同寝；她几时躺下，几时起来，父亲都不知道。

yú shì ， nà yè tā men yòu jiào fù qīn hē jiǔ ， xiǎo nǚ ér qǐ lái yǔ tā fù qīn tóng qǐn ； tā jǐ shí tǎng xià ， jǐ shí qǐ lái ， fù qīn dōu bù zhī dào 。

พวกเธอจึงให้​บิ​ดาของพวกเธอดื่มเหล้าองุ่นในคื​นว​ันนั้นด้วย น้องสาวก็​ลุ​กขึ้นไปนอนกับเขา และเขาไม่สังเกตว่าเธอมานอนด้วยเมื่อไรและเธอลุกขึ้นไปเมื่อไร

这样，罗得的两个女儿都从她父亲怀了孕。

zhè yàng ， luó dé de liǎng gè nǚ ér dōu cóng tā fù qīn huái le yùn 。

​ดังนั้น​ ​บุ​ตรสาวทั้งสองของโลทก็​ตั้งครรภ์​กับบิดาของพวกเธอ

大女儿生了儿子，给他起名叫摩押，就是现今摩押人的始祖。

dà nǚ ér shēng le ér zi ， gěi tā qǐ míng jiào mó yā ， jiù shì xiàn jīn mó yā rén de shǐ zǔ 。

​บุ​ตรสาวหัวปีคลอดบุตรชายคนหนึ่งและเรียกชื่อของเขาว่า โมอับ เขาเป็นบรรพบุรุษของคนโมอับมาจนถึงทุกวันนี้

小女儿也生了儿子，给他起名叫便·亚米，就是现今亚扪人的始祖。

xiǎo nǚ ér yě shēng le ér zi ， gěi tā qǐ míng jiào biàn · yà mǐ ， jiù shì xiàn jīn yà mén rén de shǐ zǔ 。

ส่วนน้องสาว เธอคลอดบุตรชายคนหนึ่​งด​้วยและเรียกชื่อของเขาว่า ​เบน​-อัมมี เขาเป็นบรรพบุรุษของคนอัมโมนมาจนถึงทุกวันนี้