Mga Kawikaan 23

你若与官长坐席， 要留意在你面前的是谁。

nǐ ruò yǔ guān zhǎng zuò xí ， yào liú yì zài nǐ miàn qián de shì shuí 。

Kapag ikaw ay umupo para kumain kasama ang isang pinuno, magmasid ng mabuti kung ano ang nasa harap mo,

你若是贪食的， 就当拿刀放在喉咙上。

nǐ ruò shì tān shí de ， jiù dāng ná dāo fàng zài hóu lóng shàng 。

at maglagay ng isang kutsilyo sa iyong lalamunan kung ikaw ay isang tao na gustong kumain ng maraming mga pagkain.

不可贪恋他的美食， 因为是哄人的食物。

bù kě tān liàn tā de měi shí ， yīn wèi shì hǒng rén de shí wù 。

Huwag naisin ang kaniyang napakasarap na pagkain, dahil ito ay pagkain nang kasinungalingan.

不要劳碌求富， 休仗自己的聪明。

bú yào láo lù qiú fù ， xiū zhàng zì jǐ de cōng ming 。

Huwag magtrabaho ng sobrang hirap para lang ikaw ay maging mayaman; maging marunong para malaman kung kailan titigil.

你岂要定睛在虚无的钱财上吗？ 因钱财必长翅膀，如鹰向天飞去。

nǐ qǐ yào dìng jīng zài xū wú de qián cái shàng ma ？ yīn qián cái bì cháng chì bǎng ， rú yīng xiàng tiān fēi qù 。

Kapag ang iyong mga mata ay nagliliwanag sa pera, nawala na ito, at bigla itong nagkakaroon ng mga pakpak at lumilipad sa himpapawid tulad ng isang agila.

不要吃恶眼人的饭， 也不要贪他的美味；

bú yào chī è yǎn rén de fàn ， yě bú yào tān tā de měi wèi ；

Huwag kakainin ang pagkain ng isang masamang tao- isang tao na nakatingin nang napakatagal sa iyong pagkain- at huwag naisin ang kaniyang masarap na mga pagkain,

因为他心怎样思量， 他为人就是怎样。 他虽对你说，请吃，请喝， 他的心却与你相背。

yīn wèi tā xīn zěn yàng sī liang ， tā wèi rén jiù shì zěn yàng 。 tā suī duì nǐ shuō ， qǐng chī ， qǐng hē ， tā de xīn què yǔ nǐ xiāng bèi 。

sapagkat siya ang uri ng tao na inaalam ang halaga ng pagkain. “Kumain at uminom!” sabi niya sa iyo, pero ang kaniyang puso ay wala sa iyo.

你所吃的那点食物必吐出来； 你所说的甘美言语也必落空。

nǐ suǒ chī de nà diǎn shí wù bì tǔ chū lái ； nǐ suǒ shuō de gān měi yán yǔ yě bì luò kōng 。

Iyong isusuka ang kakaunting kinain mo, at sasayangin mo ang iyong mga mabubuting sasabihin.

你不要说话给愚昧人听， 因他必藐视你智慧的言语。

nǐ bú yào shuō huà gěi yú mèi rén tīng ， yīn tā bì miǎo shì nǐ zhì huì de yán yǔ 。

Huwag magsasalita na naririnig ng isang mangmang, sapagkat kaniyang hahamakin ang karunungan ng iyong mga salita.

不可挪移古时的地界， 也不可侵入孤儿的田地；

bù kě nuó yí gǔ shí de dì jiè ， yě bù kě qīn rù gū ér de tián dì ；

Huwag mong aalisin ang sinaunang hangganang bato o angkinin ang mga bukirin ng mga ulila,

因他们的救赎主大有能力， 他必向你为他们辨屈。

yīn tā men de jiù shú zhǔ dà yǒu néng lì ， tā bì xiàng nǐ wèi tā men biàn qū 。

sapagkat ang kanilang Tagapagligtas ay malakas, at ipangangatuwiran niya ang kanilang kapakanan laban sa iyo.

你要留心领受训诲， 侧耳听从知识的言语。

nǐ yào liú xīn lǐng shòu xùn huì ， cè ěr tīng cóng zhī shi de yán yǔ 。

Ilagay ang iyong puso sa pagtuturo at buksan ang iyong mga tainga sa mga salita ng karunungan.

不可不管教孩童； 你用杖打他，他必不至于死。

bù kě bù guǎn jiào hái tóng ； nǐ yòng zhàng dǎ tā ， tā bì bú zhì yú sǐ 。

Huwag pigilin ang disiplina sa isang bata,

你要用杖打他， 就可以救他的灵魂免下阴间。

nǐ yào yòng zhàng dǎ tā ， jiù kě yǐ jiù tā de líng hún miǎn xià yīn jiān 。

dahil kung siya ay iyong papaluin, siya ay hindi mamamatay. Kung siya ay iyong papaluin, iyong ililigtas ang kaniyang kaluluwa mula sa sheol.

我儿，你心若存智慧， 我的心也甚欢喜。

wǒ ér ， nǐ xīn ruò cún zhì huì ， wǒ de xīn yě shèn huān xǐ 。

Aking anak, kung ang iyong puso ay marunong, sa gayon ang aking puso ay magiging masaya rin;

你的嘴若说正直话， 我的心肠也必快乐。

nǐ de zuǐ ruò shuō zhèng zhí huà ， wǒ de xīn cháng yě bì kuài lè 。

ang aking kaloob-looban ay magagalak kapag ang iyong labi ay magsasalita ng nang matuwid.

你心中不要嫉妒罪人， 只要终日敬畏耶和华；

nǐ xīn zhōng bú yào jí dù zuì rén ， zhǐ yào zhōng rì jìng wèi yē hé huá ；

Huwag mong hayaang mainggit ang iyong puso sa mga makasalanan, pero magpatuloy sa takot kay Yahweh sa buong araw.

因为至终必有善报， 你的指望也不致断绝。

yīn wèi zhì zhōng bì yǒu shàn bào ， nǐ de zhǐ wàng yě bú zhì duàn jué 。

Siguradong may kinabukasan at ang iyong pag-asa ay hindi mapuputol.

我儿，你当听，当存智慧， 好在正道上引导你的心。

wǒ ér ， nǐ dāng tīng ， dāng cún zhì huì ， hǎo zài zhèng dào shàng yǐn dǎo nǐ de xīn 。

Makinig, aking anak, at maging matalino at patnubayan ang iyong puso sa daan.

好饮酒的，好吃肉的， 不要与他们来往；

hǎo yǐn jiǔ de ， hǎo chī ròu de ， bú yào yǔ tā men lái wǎng ；

Huwag makikisama sa mga lasenggero, o sa mga matatakaw na kumakain ng karne,

因为好酒贪食的，必致贫穷； 好睡觉的，必穿破烂衣服。

yīn wèi hǎo jiǔ tān shí de ， bì zhì pín qióng ； hǎo shuì jiào de ， bì chuān pò làn yī fu 。

dahil ang lasenggero at ang matakaw ay nagiging mahirap, at ang naiidlip ay madadamitan ng mga basahan.

你要听从生你的父亲； 你母亲老了，也不可藐视她。

nǐ yào tīng cóng shēng nǐ de fù qīn ； nǐ mǔ qīn lǎo le ， yě bù kě miǎo shì tā 。

Makinig sa iyong ama na nag-alaga sa iyo at huwag hamakin ang iyong ina kung matanda na siya.

你当买真理； 就是智慧、训诲，和聪明也都不可卖。

nǐ dāng mǎi zhēn lǐ ； jiù shì zhì huì 、 xùn huì ， hé cōng ming yě dōu bù kě mài 。

Bilhin ang katotohanan, ngunit huwag itong ipagbili; bilhin ang karunungan, disiplina at pang-unawa.

义人的父亲必大得快乐； 人生智慧的儿子，必因他欢喜。

yì rén de fù qīn bì dà dé kuài lè ； rén shēng zhì huì de ér zi ， bì yīn tā huān xǐ 。

Ang ama ng isang gumagawa ng matuwid ay labis na magagalak at siya na nag-alaga sa isang matalinong bata ay matutuwa sa kaniya.

你要使父母欢喜， 使生你的快乐。

nǐ yào shǐ fù mǔ huān xǐ ， shǐ shēng nǐ de kuài lè 。

Hayaang matuwa ang iyong ama at ang iyong ina at hayaang magsaya ang siyang nagsilang sa iyo.

我儿，要将你的心归我； 你的眼目也要喜悦我的道路。

wǒ ér ， yào jiāng nǐ de xīn guī wǒ ； nǐ de yǎn mù yě yào xǐ yuè wǒ de dào lù 。

Aking anak, ituon mo sa akin ang iyong puso, at hayaan mong mamasdan ng iyong mga mata ang aking mga paraan.

妓女是深坑； 外女是窄阱。

jì nǚ shì shēn kēng ； wài nǚ shì zhǎi jǐng 。

Dahil ang isang bayarang babae ay isang malalim na hukay at ang asawa ng ibang lalaki ay isang makitid na hukay.

她埋伏好像强盗； 她使人中多有奸诈的。

tā mái fú hǎo xiàng qiáng dào ； tā shǐ rén zhōng duō yǒu jiān zhà de 。

Siya ay nag-aabang katulad ng isang magnanakaw at siya ay nagdadagdag ng bilang ng mga traydor sa sangkatauhan.

谁有祸患？谁有忧愁？ 谁有争斗？谁有哀叹 ？ 谁无故受伤？谁眼目红赤？

shuí yǒu huò huàn ？ shuí yǒu yōu chóu ？ shuí yǒu zhēng dòu ？ shuí yǒu āi tàn ？ shuí wú gù shòu shāng ？ shuí yǎn mù hóng chì ？

Sino ang may kasawian? Sino ang may kalungkutan? Sino ang may mga laban? Sino ang nagrereklamo? Sino ang may mga sugat na walang dahilan? Sino ang may matang namumula?

就是那流连饮酒、 常去寻找调和酒的人。

jiù shì nà liú lián yǐn jiǔ 、 cháng qù xún zhǎo tiáo hé jiǔ de rén 。

Silang sugapa sa alak, sila na sinusubukan ang pinaghalong alak.

酒发红，在杯中闪烁， 你不可观看， 虽然下咽舒畅， 终久是咬你如蛇，刺你如毒蛇。

jiǔ fā hóng ， zài bēi zhōng shǎn shuò ， nǐ bù kě guān kàn ， suī rán xià yàn shū chàng ， zhōng jiǔ shì yǎo nǐ rú shé ， cì nǐ rú dú shé 。

Huwag tumingin sa alak kung ito ay mapula, kung ito ay kumikinang sa tasa at bumaba nang tuloy-tuloy.

Sa bandang huli ito ay tumutuklaw katulad ng isang ulupong at ito ay kumakagat tulad ng isang ahas.

你眼必看见异怪的事 ； 你心必发出乖谬的话。

nǐ yǎn bì kàn jiàn yì guài de shì ； nǐ xīn bì fā chū guāi miù de huà 。

Ang iyong mga mata ay makakakita ng kakaibang mga bagay at ang iyong puso ay magsasabi ng napakasamang mga bagay.

你必像躺在海中， 或像卧在桅杆上。

nǐ bì xiàng tǎng zài hǎi zhōng ， huò xiàng wò zài wéi gān shàng 。

Ikaw ay magiging gaya ng isang natutulog sa mataas na karagatan o humihiga sa ibabaw ng isang duyan.

你必说：人打我，我却未受伤； 人鞭打我，我竟不觉得。 我几时清醒，我仍去寻酒。

nǐ bì shuō ： rén dǎ wǒ ， wǒ què wèi shòu shāng ； rén biān dǎ wǒ ， wǒ jìng bù jué de 。 wǒ jǐ shí qīng xǐng ， wǒ réng qù xún jiǔ 。

“Tinamaan nila ako!” iyong sasabihin, “pero ako ay hindi nasaktan. Binugbog nila ako, pero hindi ko ito naramdaman. Kailan ako magigising? Maghahanap ako ng isa pang maiinom.”