II LỊCH SỬ 25

亚玛谢登基的时候年二十五岁，在耶路撒冷作王二十九年。他母亲名叫约耶但，是耶路撒冷人。

yà mǎ xiè dēng jī de shí hòu nián èr shí wǔ suì ， zài yē lù sā lěng zuò wáng èr shí jiǔ nián 。 tā mǔ qīn míng jiào yuē yē dàn ， shì yē lù sā lěng rén 。

A-ma-xia được hai mươi lăm tuổi khi người lên ngôi làm vua; người cai trị hai mươi chín năm tại Giê-ru-sa-lem; mẹ người tên là Giô-a-đan, quê ở Giê-ru-sa-lem.

亚玛谢行耶和华眼中看为正的事，只是心不专诚。

yà mǎ xiè xíng yē hé huá yǎn zhōng kàn wèi zhèng de shì ， zhǐ shì xīn bù zhuān chéng 。

Người làm điều thiện tại trước mặt Đức Giê-hô-va, song lòng không được trọn lành.

国一坚定，就把杀他父王的臣仆杀了，

guó yì jiān dìng ， jiù bǎ shā tā fù wáng de chén pú shā le ，

Xảy khi nước người được vững chắc, thì người xử tử những đầy tớ đã giết cha mình.

却没有治死他们的儿子，是照摩西律法书上耶和华所吩咐的说：「不可因子杀父，也不可因父杀子，各人要为本身的罪而死。」

què méi yǒu zhì sǐ tā men de ér zǐ ， shì zhào mó xī lǜ fǎ shū shàng yē hé huá suǒ fēn fù de shuō ：「 bù kě yīn zǐ shā fù ， yě bù kě yīn fù shā zǐ ， gè rén yào wèi běn shēn de zuì ér sǐ 。」

Nhưng người không xử tử các con trai chúng, theo điều đã chép trong sách luật pháp của Môi-se, như Đức Giê-hô-va đã phán dặn rằng: Cha sẽ chẳng phải chết vì con, con cũng sẽ chẳng phải chết vì cha; song mỗi người sẽ chết vì tội mình.

亚玛谢招聚犹大人，按着犹大和便雅悯的宗族设立千夫长、百夫长，又数点人数，从二十岁以外，能拿枪拿盾牌出去打仗的精兵共有三十万；

yà mǎ xiè zhāo jù yóu dà rén ， àn zhe yóu dà hé biàn yǎ mǐn de zōng zú shè lì qiān fū cháng 、 bǎi fū zhǎng ， yòu shù diǎn rén shù ， cóng èr shí suì yǐ wài ， néng ná qiāng ná dùn pái chū qù dǎ zhàng de jīng bīng gòng yǒu sān shí wàn ；

A-ma-xia nhóm những người Giu-đa, cứ theo họ hàng của tổ phụ Giu-đa và Bên-gia-min, mà lập những quan tướng cai ngàn người và cai trăm người; lại tu bộ những người từ hai mươi tuổi sấp lên, số cộng được ba mươi vạn người kén chọn ra trận được cùng có tài cầm giáo và khiên.

又用银子一百他连得，从以色列招募了十万大能的勇士。

yòu yòng yín zi yì bǎi tā lián dé ， cóng yǐ sè liè zhāo mù le shí wàn dà néng de yǒng shì 。

Người cũng mộ mười vạn người mạnh dạn trong Y-sơ-ra-ên, giá một trăm ta lâng bạc.

有一个神人来见亚玛谢，对他说：「王啊，不要使以色列的军兵与你同去，因为耶和华不与以色列人以法莲的后裔同在。

yǒu yí gè shén rén lái jiàn yà mǎ xiè ， duì tā shuō ：「 wáng a ， bú yào shǐ yǐ sè liè de jūn bīng yǔ nǐ tóng qù ， yīn wèi yē hé huá bù yǔ yǐ sè liè rén yǐ fǎ lián de hòu yì tóng zài 。

Nhưng có người của Đức Chúa Trời đến nói với người rằng: Hỡi vua! đạo binh Y-sơ-ra-ên chớ kéo đi với vua; vì Đức Giê-hô-va chẳng ở cùng Y-sơ-ra-ên, chẳng ở cùng các con cháu Eùp-ra-im.

你若一定要去，就奋勇争战吧！但 神必使你败在敌人面前；因为 神能助人得胜，也能使人倾败。」

nǐ ruò yí dìng yào qù ， jiù fèn yǒng zhēng zhàn ba ！ dàn shén bì shǐ nǐ bài zài dí rén miàn qián ； yīn wèi shén néng zhù rén dé shèng ， yě néng shǐ rén qīng bài 。」

Còn nếu vua muốn đi, thì hãy đi đi khá làm cho mình mạnh mẽ mà chinh chiến đi; Đức Chúa Trời sẽ khiến vua ngã trước mặt quân thù; vì Đức Chúa Trời có quyền giúp cho thắng và cũng có quyền làm cho sa bại.

亚玛谢问神人说：「我给了以色列军的那一百他连得银子怎么样呢？」神人回答说：「耶和华能把更多的赐给你。」

yà mǎ xiè wèn shén rén shuō ：「 wǒ gěi le yǐ sè liè jūn de nà yì bǎi tā lián dé yín zi zěn me yàng ne ？」 shén rén huí dá shuō ：「 yē hé huá néng bǎ gèng duō de cì gěi nǐ 。」

A-ma-xia nói với người Đức Chúa Trời rằng: Còn về một trăm ta lâng bạc kia, mà ta đã phát cho đạo binh Y-sơ-ra-ên, thì phải làm sao? Người của Đức Chúa Trời đáp: Đức Giê-hô-va có thể ban cho vua nhiều hơn số ấy.

于是亚玛谢将那从以法莲来的军兵分别出来，叫他们回家去。故此，他们甚恼怒犹大人，气忿忿地回家去了。

yú shì yà mǎ xiè jiāng nà cóng yǐ fǎ lián lái de jūn bīng fēn bié chū lái ， jiào tā men huí jiā qù 。 gù cǐ ， tā men shèn nǎo nù yóu dà rén ， qì fèn fèn dì huí jiā qù le 。

Vậy, A-ma-xia phân rẽ đạo binh đã từ Eùp-ra-im đến cùng người, cho chúng trở về nhà; tại cớ ấy, chúng giận Giu-đa lắm, và trở về nhà lấy làm nóng giận phừng.

亚玛谢壮起胆来，率领他的民到盐谷，杀了西珥人一万。

yà mǎ xiè zhuàng qǐ dǎn lái ， shuài lǐng tā de mín dào yán gǔ ， shā le xī ěr rén yí wàn 。

A-ma-xia làm dạn dĩ, kéo dân sự mình đến trũng Muối, đánh một vạn người của dân Sê-i-rơ.

犹大人又生擒了一万带到山崖上，从那里把他们扔下去，以致他们都摔碎了。

yóu dà rén yòu shēng qín le yí wàn dài dào shān yá shàng ， cóng nà lǐ bǎ tā men rēng xià qù ， yǐ zhì tā men dōu shuāi suì le 。

Dân Giu-đa bắt sống một vạn người đem chúng nó lên trên chót hòn đá, rồi từ trên chót hòn đá xô chúng nó xuống, thảy đều bị giập chết hết.

但亚玛谢所打发回去、不许一同出征的那些军兵攻打犹大各城，从撒马利亚直到伯·和 ，杀了三千人，抢了许多财物。

dàn yà mǎ xiè suǒ dǎ fā huí qù 、 bù xǔ yì tóng chū zhēng de nà xiē jūn bīng gōng dǎ yóu dà gè chéng ， cóng sā mǎ lì yà zhí dào bó · hé ， shā le sān qiān rén ， qiǎng le xǔ duō cái wù 。

Còn đạo binh mà A-ma-xia khiến trở về, không cho đi ra trận với mình, thì xông vào các thành Giu-đa, từ Sa-ma-ri cho đến Bết-Hô-rôn, đánh giết ba ngàn người tại đó, và cướp lấy nhiều của cải.

亚玛谢杀了以东人回来，就把西珥的神像带回，立为自己的神，在它面前叩拜烧香。

yà mǎ xiè shā le yǐ dōng rén huí lái ， jiù bǎ xī ěr de shén xiàng dài huí ， lì wèi zì jǐ de shén ， zài tā miàn qián kòu bài shāo xiāng 。

Khi A-ma-xia đánh được dân Ê-đôm trở về, thì đem các thần của dân Sê-i-rơ về, lập lên làm thần của mình, quì lạy trước mặt chúng nó, và đốt hương cho.

因此，耶和华的怒气向亚玛谢发作，就差一个先知去见他，说：「这些神不能救它的民脱离你的手，你为何寻求它呢？」

yīn cǐ ， yē hé huá de nù qì xiàng yà mǎ xiè fā zuò ， jiù chà yí gè xiān zhī qù jiàn tā ， shuō ：「 zhè xiē shén bù néng jiù tā de mín tuō lí nǐ de shǒu ， nǐ wèi hé xún qiú tā ne ？」

Vì vậy, cơn thạnh nộ của Đức Giê-hô-va nổi lên cùng A-ma-xia, Ngài sai một đấng tiên tri đến nói với người rằng: Cớ sao ngươi đi cầu các thần không giải cứu được dân tộc thờ lạy chúng nó khỏi tay ngươi?

先知与王说话的时候，王对他说：「谁立你作王的谋士呢？你住口吧！为何找打呢？」先知就止住了，又说：「你行这事，不听从我的劝戒，我知道 神定意要灭你。」

xiān zhī yǔ wáng shuō huà de shí hòu ， wáng duì tā shuō ：「 shuí lì nǐ zuò wáng de móu shì ne ？ nǐ zhù kǒu ba ！ wèi hé zhǎo dǎ ne ？」 xiān zhī jiù zhǐ zhù le ， yòu shuō ：「 nǐ xíng zhè shì ， bù tīng cóng wǒ de quàn jiè ， wǒ zhī dào shén dìng yì yào miè nǐ 。」

Xảy khi đấng tiên tri tâu với vua, thì vua bảo người rằng: Ta há lập ngươi làm mưu sĩ cho vua sao? Hãy thôi đi, kẻo ta đánh ngươi chăng Đấng tiên tri bèn thôi, và nói rằng: Tôi biết rằng Đức Giê-hô-va đã quyết định hủy diệt vua, bởi vì vua đã làm điều ấy, và không nghe lời tôi.

犹大王亚玛谢与群臣商议，就差遣使者去见耶户的孙子、约哈斯的儿子、以色列王约阿施，说：「你来，我们二人相见于战场。」

yóu dà wáng yà mǎ xiè yǔ qún chén shāng yì ， jiù chāi qiǎn shǐ zhě qù jiàn yē hù de sūn zi 、 yuē hā sī de ér zi 、 yǐ sè liè wáng yuē ā shī ， shuō ：「 nǐ lái ， wǒ men èr rén xiāng jiàn yú zhàn chǎng 。」

A-ma-xia, vua Giu-đa, mưu nghị rồi, thì sai đến Giô-ách, con trai Giô-a-cha, cháu Giê-hu, vua Y-sơ-ra-ên, mà nói rằng: Hãy đến, để chúng ta thấy nhau.

以色列王约阿施差遣使者去见犹大王亚玛谢，说：「黎巴嫩的蒺藜差遣使者去见黎巴嫩的香柏树，说：『将你的女儿给我儿子为妻。』后来黎巴嫩有一个野兽经过，把蒺藜践踏了。

yǐ sè liè wáng yuē ā shī chà qiǎn shǐ zhě qù jiàn yóu dà wáng yà mǎ xiè ， shuō ：「 lí bā nèn de jí lí chāi qiǎn shǐ zhě qù jiàn lí bā nèn de xiāng bǎi shù ， shuō ：『 jiāng nǐ de nǚ ér gěi wǒ ér zǐ wèi qī 。』 hòu lái lí bā nèn yǒu yí gè yě shòu jīng guò ， bǎ jí lí jiàn tà le 。

Giô-ách, vua Y-sơ-ra-ên, sai sứ đến A-ma-xia, vua Giu-đa, mà nói rằng: Cây gai ở Li-ban có sai đến nói với cây bá hương ở Li-ban rằng: Hãy gả con gái ngươi cho con trai ta làm vợ. Song có một con thú đồng ở Li-ban đi ngang qua, giày đạp cây gai đi.

你说：『看哪，我打败了以东人』，你就心高气傲，以致矜夸。你在家里安居就罢了，为何要惹祸使自己和犹大国一同败亡呢？」

nǐ shuō ：『 kàn nǎ ， wǒ dǎ bài le yǐ dōng rén 』， nǐ jiù xīn gāo qì ào ， yǐ zhì jīn kuā 。 nǐ zài jiā lǐ ān jū jiù bà le ， wèi hé yào rě huò shǐ zì jǐ hé yóu dà guó yì tóng bài wáng ne ？」

Ngươi nói: Nầy ta đã đánh Ê-đôm! Lòng ngươi lại tự cao tự khoe. Bây giờ, khá ở trong nhà ngươi, cớ sao làm cho mình mắc họa, và khiến cho ngươi và Giu-đa phải sa ngã?

亚玛谢却不肯听从。这是出乎 神，好将他们交在敌人手里，因为他们寻求以东的神。

yà mǎ xiè què bù kěn tīng cóng 。 zhè shì chū hū shén ， hǎo jiāng tā men jiāo zài dí rén shǒu lǐ ， yīn wèi tā men xún qiú yǐ dōng de shén 。

A-ma-xia không nghe lời, vì điều đó do ý Đức Chúa Trời, để phó chúng vào tay kẻ thù nghịch, bởi vì chúng có tìm kiếm các thần của Ê-đôm.

于是以色列王约阿施上来，在犹大的伯·示麦与犹大王亚玛谢相见于战场。

yú shì yǐ sè liè wáng yuē ā shī shàng lái ， zài yóu dà de bó · shì mài yǔ yóu dà wáng yà mǎ xiè xiāng jiàn yú zhàn chǎng 。

Giô-ách, vua Y-sơ-ra-ên, kéo lên; người và A-ma-xia, vua Giu-đa, bèn thấy nhau tại Bết-Sê-mết trong xứ Giu-đa.

犹大人败在以色列人面前，各自逃回家里去了。

yóu dà rén bài zài yǐ sè liè rén miàn qián ， gè zì táo huí jiā lǐ qù le 。

Quân Giu-đa bị quân Y-sơ-ra-ên đánh đuổi, bèn chạy trốn, ai về trại nấy.

以色列王约阿施在伯·示麦擒住约哈斯 的孙子、约阿施的儿子、犹大王亚玛谢，将他带到耶路撒冷，又拆毁耶路撒冷的城墙，从以法莲门直到角门，共四百肘；

yǐ sè liè wáng yuē ā shī zài bó · shì mài qín zhù yuē hā sī de sūn zi 、 yuē ā shī de ér zi 、 yóu dà wáng yà mǎ xiè ， jiāng tā dài dào yē lù sā lěng ， yòu chāi huǐ yē lù sā lěng de chéng qiáng ， cóng yǐ fǎ lián mén zhí dào jiǎo mén ， gòng sì bǎi zhǒu ；

Tại Bết-Sê-mết, Giô-ách vua Y-sơ-ra-ên, bắt A-ma-xia, vua Giu-đa, con trai Giô-ách, cháu Giô-a-cha, điệu người về Giê-ru-sa-lem; đoạn người phá vách thành từ cửa Eùp-ra-im cho đến cửa Góc, một khúc dài bốn trăm thước.

又将俄别·以东所看守 神殿里的一切金银和器皿，与王宫里的财宝都拿了去，并带人去为质，就回撒马利亚去了。

yòu jiāng é bié · yǐ dōng suǒ kān shǒu shén diàn lǐ de yí qiè jīn yín hé qì mǐn ， yǔ wáng gōng lǐ de cái bǎo dōu ná le qù ， bìng dài rén qù wèi zhì ， jiù huí sā mǎ lì yà qù le 。

Người lấy hết vàng, bạc, và những khí dụng ở trong đền của Đức Chúa Trời, có Ô-bết-Ê-đôm coi giữ, cùng các bửu vật của cung vua; người cũng bắt kẻ cầm làm tin, rồi trở về Sa-ma-ri.

以色列王约哈斯的儿子约阿施死后，犹大王约阿施的儿子亚玛谢又活了十五年。

yǐ sè liè wáng yuē hā sī de ér zǐ yuē ā shī sǐ hòu ， yóu dà wáng yuē ā shī de ér zi yà mǎ xiè yòu huó le shí wǔ nián 。

A-ma-xia, con trai Giô-ách, vua Giu-đa còn sống mười lăm năm nữa, sau khi Giô-ách, con trai Giô-a-cha, vua Y-sơ-ra-ên, đã băng hà.

亚玛谢其余的事，自始至终不都写在犹大和以色列诸王记上吗？

yà mǎ xiè qí yú de shì ， zì shǐ zhì zhōng bù dōu xiě zài yóu dà hé yǐ sè liè zhū wáng jì shàng ma ？

Các công việc khác của A-ma-xia từ đầu đến cuối, đều đã chép trong sách các vua Giu-đa và Y-sơ-ra-ên.

自从亚玛谢离弃耶和华之后，在耶路撒冷有人背叛他，他就逃到拉吉；叛党却打发人到拉吉，将他杀了。

zì cóng yà mǎ xiè lí qì yē hé huá zhī hòu ， zài yē lù sā lěng yǒu rén bèi pàn tā ， tā jiù táo dào lā jí ； pàn dǎng què dǎ fā rén dào lā jí ， jiāng tā shā le 。

Vả từ khi A-ma-xia xây bỏ Đức Giê-hô-va về sau, thì có người phản nghịch cùng người tại Giê-ru-sa-lem, người bèn chạy trốn đến La-ki; song người ta sai đuổi theo người đến La-ki, và giết người tại đó.

人就用马将他的尸首驮回，葬在犹大京城他列祖的坟地里。

rén jiù yòng mǎ jiāng tā de shī shǒu tuó huí ， zàng zài yóu dà jīng chéng tā liè zǔ de fén dì lǐ 。

Đoạn người ta có chở thây người về trên ngựa, chôn người tại trong thành Giu-đa chung cùng các tổ phụ người.